નવી દિલ્હી: કોર્પોરેટ જગતમાં કર્મચારીઓના દેખાવ અને ધાર્મિક પ્રતીકો જેવા કે બિંદી, તિલક અને સિંદૂરને લઈને છેડાયેલી ચર્ચા અત્યારે ચરમસીમાએ છે. તાજેતરમાં ચશ્મા વેચતી દિગ્ગજ કંપની ‘લેન્સકાર્ટ’ (Lenskart) સામે બિંદી પર પ્રતિબંધ મૂકવાના આરોપો લાગ્યા હતા, જેની શાહી હજુ સુકાઈ નથી ત્યાં ટાટા ગ્રુપની માલિકીની ‘એર ઇન્ડિયા’ (Air India) પણ આ જ વિવાદમાં ફસાઈ છે. ઓનલાઈન લીક થયેલા એક દસ્તાવેજને કારણે એવો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે એરલાઇન પોતાના કેબિન ક્રૂને તિલક કે સિંદૂર લગાવતા અટકાવી રહી છે.
શું હતો વિવાદિત ગાઇડલાઇન્સનો દાવો?
સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થયેલી એર ઇન્ડિયાની કથિત ‘ગ્રુમિંગ હેન્ડબુક’ મુજબ, કેબિન ક્રૂ સભ્યોને ફરજ દરમિયાન કપાળ પર ટિક્કા કે સિંદૂર લગાવવાની મનાઈ હોવાનું જણાવાયું હતું. બિંદી વિશે એવો નિયમ હતો કે સાડી સાથે માત્ર ૫ મીમીની નાની બિંદી પહેરી શકાય, પરંતુ જો કોઈ ક્રૂ મેમ્બર ઇન્ડો-વેસ્ટર્ન યુનિફોર્મમાં હોય તો બિંદી લગાવી શકશે નહીં. આ નિયમો જાહેર થતા જ લોકોએ તેને ભારતીય સંસ્કૃતિનું અપમાન ગણાવીને એરલાઇનને ટ્રોલ કરવાનું શરૂ કર્યું હતું.
એર ઇન્ડિયાની સત્તાવાર સ્પષ્ટતા
વિવાદ વધતો જોઈ એર ઇન્ડિયાએ તાત્કાલિક ખુલાસો કર્યો છે. કંપનીએ જણાવ્યું હતું કે, “સોશિયલ મીડિયા પર જે દસ્તાવેજ ફરી રહ્યો છે તે ઘણો જૂનો છે અને તે અમારી વર્તમાન પોલિસીને પ્રતિબિંબિત કરતો નથી.” એરલાઇને સ્પષ્ટ કર્યું કે કર્મચારીઓ બિંદી પહેરવા માટે સંપૂર્ણ સ્વતંત્ર છે અને તેમની આંતરિક નીતિઓમાં હવે આવા કોઈ પ્રતિબંધો નથી. નોંધનીય છે કે એર ઇન્ડિયામાં હાલમાં ૭,૦૦૦ થી ૮,૦૦૦ કર્મચારીઓ છે અને કંપની ખૂબ જ ઝડપથી નવા ક્રૂ સભ્યોની ભરતી કરી રહી છે.
લેન્સકાર્ટના સ્થાપકે માંગી માફી
બીજી તરફ, લેન્સકાર્ટના માલિક પીયુષ બંસલે પણ આ વિવાદ બદલ માફી માંગી છે. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી કે જે ગાઇડલાઇન્સ વાયરલ થઈ હતી તે એક જૂનું તાલીમ મેન્યુઅલ હતું, જે સત્તાવાર HR નીતિ નહોતું. કંપનીએ હવે તેની સ્ટાઇલ ગાઇડ અપડેટ કરી છે, જેમાં બિંદી, તિલક અને સિંદૂર સહિતની તમામ સાંસ્કૃતિક અભિવ્યક્તિઓને સત્તાવાર મંજૂરી આપી દેવામાં આવી છે.
કોર્પોરેટ વર્લ્ડમાં ‘સંસ્કૃતિ’નો સવાલ
આ ઘટનાઓએ ફરી એકવાર સાબિત કર્યું છે કે આજના ડિજિટલ યુગમાં કોઈપણ કંપની પોતાની ગાઇડલાઇન્સમાં સાંસ્કૃતિક બાબતો પ્રત્યે અસંવેદનશીલ રહી શકતી નથી. ઋષિ સરોદિયા જેવા નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે વૈશ્વિક સ્તરે પહોંચવા માંગતી ભારતીય બ્રાન્ડ્સે આધુનિકતાની સાથે સાથે પોતાની પરંપરાઓને પણ સાથે રાખવી પડશે.
 
વિવાદના મુખ્ય મુદ્દાઓ:
•    એર ઇન્ડિયાનો પક્ષ: વાયરલ મેન્યુઅલ જૂનું છે, બિંદી પર કોઈ પ્રતિબંધ નથી.
•    લેન્સકાર્ટની એક્શન: પીયુષ બંસલે માફી માંગી અને ગાઇડલાઇન્સ અપડેટ કરી.
•    નવા ફેરફારો: હવે તમામ કર્મચારીઓ તિલક, બિંદી અને સિંદૂર પહેરી શકશે.
•    સુરક્ષા અને પ્રોટોકોલ: એરલાઇન્સ હવે સાંસ્કૃતિક પ્રતીકો પ્રત્યે વધુ લવચીક બની રહી છે.