નવી દિલ્હી : ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના ભૌગોલિક અને રાજકીય તણાવથી દરેક નાગરિક વાકેફ છે. બંને દેશો વચ્ચેની કડવાશને કારણે સામાન્ય રીતે એકબીજાની હવાઈ સરહદો (Airspace) પર પરસ્પર કડક પ્રતિબંધો લાદવામાં આવેલા છે. પરંતુ સોમવારે રાત્રે આકાશમાં એક એવી સનસનાટીભરી ઘટના ઘટી જેણે બંને દેશોના ઉચ્ચ સુરક્ષા અધિકારીઓના શ્વાસ અધ્ધર કરી દીધા હતા. નવી દિલ્હીથી અમૃતસર જઈ રહેલી એર ઇન્ડિયાની ફ્લાઇટ AI-321 આભમાં રસ્તો ભટકી જતાં સરહદ પાર કરીને પાકિસ્તાની હવાઈ ક્ષેત્રમાં પ્રવેશી ગઈ હતી. પાકિસ્તાની એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ (ATC) ના રડાર પર ભારતીય વિમાન દેખાતા જ તેમણે તાત્કાલિક જોખમી એલર્ટ અને ચેતવણીના સંદેશા મોકલવાનું શરૂ કર્યું હતું, જેનાથી ફ્લાઇટના પાઇલટ હેબતાઈ ગયા હતા.

મળતી વિગતો અનુસાર, એર ઇન્ડિયાના આ એરબસ વિમાને સોમવારે રાત્રે આશરે ૯:૧૮ વાગ્યે દિલ્હી એરપોર્ટ પરથી અમૃતસર જવા માટે ઉડાન ભરી હતી. સામાન્ય સંજોગોમાં આ સફર માત્ર એક કલાકની હોય છે. જો કે, ઉડાન ભર્યાના થોડા જ સમયમાં વિમાનની આધુનિક નેવિગેશન સિસ્ટમ (દિશા સૂચક તંત્ર) માં અચાનક મોટી ટેકનિકલ ખામી સર્જાઈ હતી. વિમાન દિશા ભૂલીને પાકિસ્તાની બોર્ડર તરફ આગળ વધી ગયું હતું. પાકિસ્તાની એર ટ્રાફિક ઓથોરિટી તરફથી કંટ્રોલ રૂમને સતત ચેતવણીઓ મળવા લાગતા જ ભારતીય કંટ્રોલ રૂમ પણ એક્શનમાં આવ્યો હતો અને પાઇલટને તાત્કાલિક યુ-ટર્ન લઈને દિલ્હી પરત ફરવાની કડક સૂચના આપવામાં આવી હતી.

બે કલાકની તપાસ બાદ ફ્લાઇટે અમૃતસર માટે ફરી ઉડાન ભરી

સરહદ પરથી પાછા વળેલા આ વિમાનને રાત્રે ૧૧:૩૦ વાગ્યે દિલ્હી એરપોર્ટ પર સુરક્ષિત રીતે લેન્ડ કરાવવામાં આવ્યું હતું. એરપોર્ટ અધિકારી ભૂપેન્દ્ર સિંહના જણાવ્યા અનુસાર, વિમાન અજાણતામાં આશરે દોઢ માઇલ જેટલું પાકિસ્તાનની સરહદની અંદર પ્રવેશી ચૂક્યું હતું. તેમણે આ ઘટનાને ટેકનિકલ ખામીના કારણે બનેલી એક નાની ઘટના ગણાવી હતી. જ્યારે તેમને પૂછવામાં આવ્યું કે વિમાનને સીધું અમૃતસર કેમ ન ઉતારાયું, ત્યારે તેમણે જણાવ્યું કે દિશા ભૂલ્યા બાદ વિમાન હવામાં પોતાનું સંતુલન (Stability) સ્થાપિત કરી શક્યું નહોતું, જેથી મુસાફરોની સુરક્ષા ખાતર તેને દિલ્હી બોલાવી લેવું અનિવાર્ય બન્યું હતું. દિલ્હીમાં બે કલાક સુધી વિમાનની સઘન એન્જિનિયરિંગ તપાસ અને સુરક્ષા મંજૂરી મળ્યા બાદ, તેને ફરી ટેકઓફ કરાયું હતું અને આખરે રાત્રે ૨:૨૦ વાગ્યે અમૃતસરના શ્રી રામદાસ જી આંતરરાષ્ટ્રીય વિમાનમથક પર મુસાફરોએ રાહતનો શ્વાસ લીધો હતો.

બેદરકારી બદલ પાયલોટ સામે લેવાયા કડક પગલાં

પ્રાથમિક તપાસમાં સામે આવ્યું છે કે એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ દ્વારા પાઇલટને ભારતીય ક્ષેત્રની અંદર જ ૧૩ ડીએમઇ (ડિસ્ટન્સ મેઝરિંગ ઇક્વિપમેન્ટ) પોઇન્ટ પર વિમાનને ગોળ ફેરવવાની (Hold) સ્પષ્ટ સૂચના અપાઈ હતી. પરંતુ પાઇલટે તે સૂચનાને નજરઅંદાજ કરીને વિમાનને આગળ ધપાવ્યું અને ડાબી બાજુ વળાંક લઈ લીધો, જેના કારણે વિમાન પાકિસ્તાની બોર્ડરમાં ઘૂસી ગયું હતું. આ ગંભીર સિક્યોરિટી ચૂક ગણાતા એરલાઇન મેનેજમેન્ટે આ મામલે ઉચ્ચ સ્તરીય તપાસના આદેશ આપ્યા છે અને સજાના ભાગરૂપે જવાબદાર પાઇલટને તાત્કાલિક અસરથી ડ્યુટી રોસ્ટરમાંથી હટાવી દઈ સસ્પેન્ડ કરી દેવામાં આવ્યા છે.

️ હાઈ-એલર્ટ ફ્લાઇટની મુખ્ય વિગતો:

·         ભૂલથી બોર્ડર પાર: એર ઇન્ડિયાની દિલ્હી-અમૃતસર ફ્લાઇટ AI-321 ટેકનિકલ ખામીને કારણે પાકિસ્તાનમાં ૧.૫ માઇલ અંદર ઘૂસી ગઈ.

·         ATC એલર્ટ: પાકિસ્તાની એર ટ્રાફિક કંટ્રોલે રડાર પર વિમાન જોતા જ ભારતીય તંત્રને રેડ એલર્ટ મોકલી ચેતવણી આપી.

·         દિલ્હી રિટર્ન: વિમાન હવામાં અસંતુલિત થતાં તેને રાત્રે ૧૧:૩૦ વાગ્યે દિલ્હી પરત લાવી, તપાસ કરીને ફરી અમૃતસર રવાના કરાયું.

·         પાઇલટ પર ગાજ: સૂચનાઓનું ઉલ્લંઘન કરીને વિમાન ખોટી દિશામાં લઈ જવા બદલ પાઇલટને ફરજ પરથી સસ્પેન્ડ કરાયા.