બેંગલુરુ : કર્ણાટકમાં ચાલી રહેલી મતદાર યાદીની 'ખાસ સઘન સુધારણા' (SIR) ની પ્રક્રિયા અત્યારે ભારે વિવાદમાં સપડાઈ છે. ૩૦ જૂનના રોજ શરૂ થયેલી આ પ્રક્રિયા દરમિયાન રાજ્યભરમાં ૬૩૫ થી વધુ નોંધાયેલા મતદારોને અચાનક 'અન્ય' (Others) શ્રેણી હેઠળ વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા છે, જેણે વહીવટી તંત્ર અને નાગરિક સમાજ જૂથોમાં મૂંઝવણ અને ચિંતા પેદા કરી છે. સામાન્ય રીતે ચૂંટણી પંચની નિર્ધારિત માર્ગદર્શિકા મુજબ 'ગેરહાજર', 'શિફ્ટ થયેલા', 'મૃત' કે 'ડુપ્લિકેટ' જેવા સ્પષ્ટ ટેગ્સ હોય છે, પરંતુ આ 'અન્ય' લેબલ ક્યાંથી આવ્યું તે અંગે ગ્રાઉન્ડ લેવલના અધિકારીઓ પણ સ્પષ્ટ જવાબ આપી શકતા નથી.

આ વર્ગીકરણ પાછળ ચૂંટણી અધિકારીઓ અને બૂથ-લેવલ અધિકારીઓ (BLOs) ના મંતવ્યો તદ્દન અલગ છે. મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારી વી. અંબુકુમારે દાવો કર્યો છે કે, જે લોકો ગણતરી ફોર્મ પર સહી કરવાનો ઇનકાર કરે છે અથવા જેમણે અન્ય સ્થળે નાગરિકતા મેળવી લીધી છે, તેમને આ શ્રેણીમાં રાખવામાં આવ્યા છે. બીજી તરફ, ગ્રાઉન્ડ લેવલે કામ કરતા BLOs નું કહેવું છે કે તેમને આવી કોઈ સૂચના મળી નથી, પરંતુ જે મતદારોના રેકોર્ડ ૨૦૦૨ ની યાદી સાથે મેપિંગ નથી થઈ શકતા, તેમને મજબૂરીમાં 'અન્ય' માં મૂકવામાં આવી રહ્યા છે. આ બેધારી નીતિને કારણે સામાન્ય નાગરિકો પોતાની નાગરિકતા અને મતદાનના અધિકારને લઈને આશંકામાં છે.

જો તમારું નામ ૨૦૦૨ ની યાદીમાં ન હોય તો શું કરવું?

જો તમે કે તમારા પરિવારના સભ્યો ૨૦૦૨ ની SIR યાદીમાં નથી, તો ચૂંટણી પંચે તેના માટે એક ડિજિટલ રસ્તો બતાવ્યો છે:

·         તમે https://voters.eci.gov.in/searchInSIR પર જઈને તપાસ કરી શકો છો.

·         જો નામ ન મળે, તો ફોર્મ ૬ દ્વારા તમે તમારા પેતૃક અથવા માતૃત્વ સંબંધીઓના નામ સાથે 'સંબંધ મેપિંગ' (Relational Mapping) કરી શકો છો.

·         આ માટે કોઈપણ સહાયક દસ્તાવેજની જરૂર નથી, માત્ર BLO પોર્ટલ પરથી તમારા સંબંધીની ઓળખની ચકાસણી કરશે.

ચૂંટણી પંચે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો કોઈ મતદાર ત્રણ વખતની મુલાકાત છતાં ફોર્મ ભરવા કે સહી કરવાનો ઇનકાર કરે છે, તો તેમનું નામ ડ્રાફ્ટ યાદીમાંથી બાકાત રાખવામાં આવી શકે છે. આનાથી નાગરિકો આગામી ચૂંટણીમાં મતદાનનો અધિકાર ગુમાવી શકે છે. હાલમાં આ વિવાદે રાજકીય રંગ પણ પકડ્યો છે, કારણ કે ભૂતકાળમાં પશ્ચિમ બંગાળમાં પણ આવી જ રીતે મતદારોને 'શંકાસ્પદ' જાહેર કરવાના આક્ષેપો થયા હતા. પારદર્શિતા જાળવવા માટે ચૂંટણી પંચે આ 'અન્ય' યાદીને સ્થાનિક રાજકીય પક્ષોના એજન્ટો સાથે શેર કરી છે, પરંતુ સામાન્ય નાગરિકો માટે આ આખી પ્રક્રિયા અત્યારે અગ્નિપરીક્ષા સમાન બની ગઈ છે.