નવી દિલ્હી: તા. 17 જૂન, 2026: અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનલ્ડ ટ્રમ્પે તેમના બીજા કાર્યકાળમાં એક મોટો અને મહત્વનો વ્યૂહાત્મક નિર્ણય લીધો છે. ૧૬ જૂન, ૨૦૨૬ના રોજ અમેરિકાએ પોતાની સર્વોચ્ચ લશ્કરી કમાન્ડ ‘યુએસ ઇન્ડો-પેસિફિક કમાન્ડ’ (USINDOPACOM) નું નામ બદલીને ફરીથી તેનું જૂનું નામ ‘યુએસ પેસિફિક કમાન્ડ’ (USPACOM) કરી દીધું છે. આ નિર્ણયે આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને રાજદ્વારી વર્તુળોમાં ભારે હલચલ મચાવી છે, કારણ કે ૨૦૧૮માં જ્યારે આ નામ ‘ઇન્ડો-પેસિફિક’ કરવામાં આવ્યું હતું, ત્યારે તેને ભારત સાથેના વધતા વ્યૂહાત્મક સંબંધો અને હિંદ મહાસાગરમાં ભારતના વધતા પ્રભાવના મહત્વના પ્રતીક તરીકે જોવામાં આવ્યું હતું.
વર્ષ ૨૦૧૮માં નામ બદલવાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય અમેરિકન વ્યૂહરચનામાં ભારતને કેન્દ્રમાં રાખવાનો હતો, જેથી ચીનના વધતા પ્રભાવને કાબૂમાં લઈ શકાય. પરંતુ હવે, છ વર્ષ બાદ લેવાયેલો આ નવો નિર્ણય ૧૯૪૭માં રાષ્ટ્રપતિ હેરી ટ્રુમેન દ્વારા સ્થાપિત ૭૦ વર્ષ જૂની વિરાસતને બહાલ કરવાના હેતુથી લેવામાં આવ્યો હોવાનું સત્તાવાર રીતે કહેવામાં આવી રહ્યું છે. કેટલાક વિશ્લેષકો આ ફેરફારને અમેરિકાની પ્રાથમિકતાઓ બદલાવાના સંકેત તરીકે જોઈ રહ્યા છે, જેના કારણે પ્રશ્નો ઉભા થઈ રહ્યા છે કે શું ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર હવે ‘ક્વાડ’ (ભારત, અમેરિકા, જાપાન અને ઓસ્ટ્રેલિયાનું સંગઠન) ની ભૂમિકાને ઓછી મહત્વની ગણી રહ્યું છે?
રાજકીય વિશ્લેષકોના મતે, આ નિર્ણય અમેરિકાની પરંપરાગત પેસિફિક-કેન્દ્રિત રણનીતિ તરફ પાછા ફરવાની ઈચ્છા દર્શાવે છે. જોકે, આ ફેરફારથી ભારતની વ્યૂહાત્મક સ્થિતિ પર શું અસર પડશે તે જોવું રસપ્રદ રહેશે. શું આ માત્ર એક નામનો ફેરફાર છે કે પછી હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં અમેરિકા પોતાની નીતિઓમાં કોઈ મોટું પરિવર્તન લાવવા જઈ રહ્યું છે, તે આવનારા સમયમાં સ્પષ્ટ થશે. હાલ પૂરતું, આ નિર્ણયે વૈશ્વિક રાજકારણના નિષ્ણાતોને વિચારતા કરી દીધા છે કે શું આ 'ક્વોડ' ના ભવિષ્ય માટે કોઈ જોખમ છે કે પછી તે માત્ર વહીવટી પુનર્ગઠનનો ભાગ છે.