​નવી દિલ્હી : ચંદ્ર અને સૂર્ય મિશનની અભૂતપૂર્વ સફળતા બાદ ભારતીય અંતરિક્ષ સંશોધન સંસ્થા (ISRO) એ અંતરિક્ષ વિજ્ઞાનના ક્ષેત્રમાં વધુ એક નવો ઈતિહાસ રચી દીધો છે. ભારતના પ્રથમ માનવ સંહિતના અંતરિક્ષ મિશન ‘ગગનયાન’ તરફ એક મોટી છલાંગ લગાવતા ઇસરો દ્વારા ૧૭૫ ટનની પ્રચંડ ક્ષમતા ધરાવતા શક્તિશાળી સેમી-ક્રાયોજેનિક એન્જિન પાવર હેડ ટેસ્ટ આર્ટિકલ (PHTA) નું અત્યંત જટિલ અને જોખમી હોટ ટેસ્ટિંગ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરવામાં આવ્યું છે. તમિલનાડુના મહેન્દ્રગિરી સ્થિત ઇસરો પ્રોપલ્શન કોમ્પ્લેક્સ ખાતે આ સિદ્ધિ હાસિલ કરવામાં આવી છે, જેને વૈજ્ઞાનિક સમુદાય દેશના અંતરિક્ષ પ્રોગ્રામ માટે એક મોટો માઇલસ્ટોન ગણાવી રહ્યો છે.

​૮૮ ટકાની રેકોર્ડ ક્ષમતા પર પરીક્ષણ

ઇસરોના વરિષ્ઠ વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર, આ ચોક્કસ પરીક્ષણ એન્જિનના મુખ્ય ભાગ એટલે કે થ્રસ્ટ ચેમ્બરને બાદ રાખીને કરવામાં આવ્યું હતું. અગાઉ આ એન્જિનનું ટેસ્ટિંગ અનુક્રમે ૪૭ ટકા અને ૬૦ ટકા ક્ષમતા પર કરાયું હતું, પરંતુ આ વખતે તેને પ્રથમ વાર ૮૮ ટકા જેટલી ઊંચી ક્ષમતા એટલે કે ૧૭૫ ટનના ભારે દબાણ પર પરખવામાં આવ્યું હતું. ટેસ્ટિંગ દરમિયાન સિસ્ટમે અંદાજે ૯૦ ટકા જેટલા પ્રચંડ પ્રેશરને સફળતાપૂર્વક નિયંત્રિત કર્યું હતું. આ પ્રક્રિયામાં એન્જિનના મુખ્ય ટર્બોપમ્પ્સે ૪૦૦ અને ૫૦૦ બાર જેટલું દબાણ ઉત્પન્ન કરીને પોતાની ક્ષમતા અને મજબૂતાઈ સાબિત કરી દીધી છે. આ સફળતા બાદ હવે ઇસરો દ્વારા સમગ્ર એન્જિનના ફાઇનલ ટેસ્ટિંગની તૈયારીઓ શરૂ કરી દેવામાં આવી છે.

​વાસ્તવિક ગગનયાન મિશન પૂર્વે યોજાશે ૩ માનવરહિત લોન્ચિંગ

ગગનયાન એ ભારતનું અત્યાર સુધીનું સૌથી અદ્યતન હાઇ-ટેકનોલોજી આધારિત મિશન છે. અવકાશમાં દેશના નાગરિકોને મોકલતા પૂર્વે સુરક્ષા, ચોકસાઈ અને આંતરરાષ્ટ્રીય માપદંડોની ચકાસણી કરવી અનિવાર્ય હોવાથી ઇસરો દ્વારા સુરક્ષા વ્યવસ્થાને કડક બનાવવામાં આવી છે. આ અંતર્ગત, વાસ્તવિક અવકાશયાત્રીઓને સ્પેસમાં મોકલતા પહેલા ઇસરો દ્વારા સંપૂર્ણપણે માનવરહિત એવા ૩ પ્રાથમિક મિશનો લોન્ચ કરવામાં આવશે. પ્રથમ માનવરહિત મિશનની તૈયારીઓ હાલમાં ખૂબ જ ઝડપથી ચાલી રહી છે અને આગામી ટૂંક સમયમાં જ તેની લોન્ચિંગ તારીખની સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવે તેવી સંભાવના છે. આ ઉપરાંત ભારતીય અંતરિક્ષ યાત્રી શુભાંશુ શુક્લાની આંતરરાષ્ટ્રીય સ્પેસ સ્ટેશનના ‘એક્સિઓમ-૪’ મિશન માટે પસંદગી કરવામાં આવી હોવાની વિગતો પણ સામે આવી છે.

​ચંદ્રયાન-૫ અને ઇસરોનો ભવિષ્યનો એક્શન પ્લાન

વૈશ્વિક સ્તરે ભારતની વધતી શક્તિનો ઉલ્લેખ કરતા સત્તાવાર અહેવાલોમાં જણાવાયું છે કે ‘આદિત્ય એલ-૧’ મિશનની સફળતા સાથે ભારત સૂર્ય પર સંશોધન કરનારો દુનિયાનો ચોથો દેશ બની ચૂક્યો છે. આ સાથે ભારત હવે દક્ષિણ એશિયાઈ દેશો ઉપરાંત જી-૨૦ (G-20) રાષ્ટ્રો માટે પણ સેટેલાઇટ તૈયાર કરવામાં અગ્રેસર ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે.

​આગામી સમયમાં ભારત અને જાપાન સંયુક્ત રીતે ‘ચંદ્રયાન-૫’ મિશન પર કામ કરી રહ્યા હોવાની મહત્વની વિગતો પ્રાપ્ત થઈ છે. નોંધનીય છે કે અગાઉના ઐતિહાસિક ‘ચંદ્રયાન-૩’ મિશનમાં ભારતનું જે રોવર મોકલવામાં આવ્યું હતું તેનું વજન માત્ર ૨૫ કિલોગ્રામ હતું, જ્યારે આગામી ‘ચંદ્રયાન-૫’ મિશન અંતર્ગત ૩૫૦ કિલોગ્રામ વજન ધરાવતું અત્યંત ભારે અને આધુનિક રોવર ચંદ્રની ધરતી પર મોકલવાની યોજના છે, જે અંતરિક્ષ ક્ષેત્રે ભારતના વધતા કદની સાબિતી પૂરી પાડે છે.