કુલ્લુ : હિમાચલ પ્રદેશના અર્થતંત્રની કરોડરજ્જુ ગણાતા સફરજન ઉદ્યોગને આ વર્ષે કઠોર હવામાનનો ભારે ફટકો પડ્‍યો છે. પર્વતોની ઓળખ અને લાખો પરિવારોની આજીવિકાનોસ્ત્રોત એવા સફરજન આ વર્ષે ગંભીર ઉત્‍પાદન સંકટનો સામનો કરી રહ્યા છે. રાજ્‍યમાં સફરજનનું ઉત્‍પાદન ફક્‍ત ૨,૧૮૩૫,૩૫૦ બોક્‍સ સુધી મર્યાદિત રહેવાનો અંદાજ છે, જે ગયા વર્ષના ૩૪૯૯૩૮૦૦ બોક્‍સના ઉત્‍પાદનની તુલનામાં ૧૩૧૫૮૪૫૦ બોક્‍સનો નોંધપાત્ર ઘટાડો છે. આ શિયાળામાં, અપેક્ષિત બરફવર્ષાનો અભાવ હતો, જેના કારણે સફરજનના છોડને પૂરતા ઠંડા કલાકો મળી શકયા નહીં. ત્‍યારબાદ, વસંતઋતુના તાપમાનમાં અસામાન્‍ય વધઘટ, કરા, ભારે પવન અને ઘણા વિસ્‍તારોમાં કમોસમી વરસાદને કારણે ફૂલો અને શરૂઆતના ફળોને નુકસાન થયું. નીચા અને મધ્‍યમ ઊંચાઈવાળા વિસ્‍તારોમાં વધતી ગરમીએ પણ ઉત્‍પાદન ક્ષમતાને અસર કરી, જેના કારણે રાજ્‍યના ઘણા મુખ્‍ય સફરજન ઉત્‍પાદક પ્રદેશોમાં ફળનું વાવેતર ખરાબ થયું.

નિષ્‍ણાતો માને છે કે સતત બદલાતા હવામાન હિમાચલની પરંપરાગત બાગાયતી વ્‍યવસ્‍થા માટે સૌથી મોટો પડકાર બની રહ્યા છે. એક તરફ ઉત્‍પાદન ઘટી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ ખર્ચ સતત વધી રહ્યો છે. આ સ્‍થિતિમાં, બાગાયતી ખેડૂતો માટે આર્થિક સંતુલન જાળવવું વધુને વધુ મુશ્‍કેલ બની રહ્યું છે. ઉત્‍પાદનમાં આ નોંધપાત્ર ઘટાડો ખેડૂતોની આવક પર અસર કરશે. વધુમાં, રાજ્‍યના બજારો, પરિવહન, પેકેજિંગ, મજૂરી અને સમગ્ર સફરજન વ્‍યવસાય પર તેની નોંધપાત્ર અસર પડી શકે છે. દરમિયાન, ઉત્‍પાદનમાં ૧૩.૧ મિલિયન બોક્‍સના ઘટાડાએ બાગાયતી ક્ષેત્રમાં ચિંતાઓ વધારી દીધી છે.

બાગાયત વિભાગના અહેવાલ મુજબ, આ વર્ષે હિમાચલમાં કુલ ૨૧.૮ મિલિયન સફરજનનું ઉત્‍પાદન થવાની ધારણા છે. શિમલા જિલ્લામાં ફરી એકવાર સૌથી વધુ ઉત્‍પાદન થવાની ધારણા છે, જ્‍યાં ૧૧.૫ મિલિયન સફરજનનું ઉત્‍પાદન થવાનો અંદાજ છે. રાજ્‍યના કુલ અંદાજિત ઉત્‍પાદનનો મોટો હિસ્‍સો એકલા શિમલા જિલ્લામાંથી જ આવે તેવી અપેક્ષા છે. અહેવાલ મુજબ, આ વર્ષે કુલ્લુ જિલ્લામાં ૩૭૬ મિલિયન સફરજનનું ઉત્‍પાદન થવાની ધારણા છે.

દરમિયાન, કિન્નૌરમાં ઉત્‍પાદન ૨.૮૧૮ મિલિયન બોક્‍સ સુધી પહોંચવાની ધારણા છે. મંડી જિલ્લાના ફિલ્‍ડ રિપોર્ટ્‍સ સૂચવે છે કે સફરજનનું ઉત્‍પાદન ૨.૨૮૩ મિલિયન બોક્‍સનું સંભવિત છે. વધુમાં, ચંબા જિલ્લામાં ૧.૦૧૬ મિલિયન બોક્‍સનું ઉત્‍પાદન થવાનો અંદાજ છે. સિરમૌર જિલ્લામાં ૨૬૭,૦૦૦ બોક્‍સનું ઉત્‍પાદન થવાનો અંદાજ છે. લાહૌલ-સ્‍પિતિમાં ૧૯૨,૦૦૦ બોક્‍સનું ઉત્‍પાદન થવાનો અંદાજ છે. અન્‍ય જિલ્લાઓમાં, કાંગડામાં ૧૩,૪૫૦ બોક્‍સ, સોલન ૧૫,૩૦૦ બોક્‍સ, બિલાસપુર ૧,૭૫૦ બોક્‍સ, હમીરપુર ૨૫૦ બોક્‍સ અને ઉના જિલ્લામાં સૌથી ઓછું ૨૦૦ બોક્‍સનું ઉત્‍પાદન થવાનો અંદાજ છે.