જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોએ છેલ્‍લા ૧૨ વર્ષોમાં (૨૦૧૪-૧૫ થી ૨૦૨૫-૨૬) મોટા ઉદ્યોગો અને સેવા ક્ષેત્રને આપેલા આશરે રૂા.૭.૭૫ લાખ કરોડના દેવા માંડી વાળ્‍યા છે. આમાંથી, અત્‍યાર સુધી ફક્‍ત આશરે રૂા.૩.૧૦ લાખ કરોડ જ વસૂલ કરવામાં આવ્‍યા છે. આનો અર્થ એ થયો કે માંડવાળ રકમના માત્ર ૪૦% જ વસૂલ કરવામાં આવ્‍યા છે, જ્‍યારે બાકીની રકમ હજુ પણ વસૂલ કરવામાં આવી રહી છે. આ માહિતી નાણા રાજ્‍ય મંત્રી પંકજ ચૌધરીએ લોકસભામાં RLPના રાષ્ટ્રીય પ્રમુખ અને નાગૌર સાંસદ હનુમાન બેનીવાલ દ્વારા પૂછવામાં આવેલા પ્રશ્નના લેખિત જવાબમાં આપી હતી.. આ આંકડો દેશની બેંકિગ સિસ્‍ટમ અને સરકારની આર્થિક નીતિઓ પર ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. જ્‍યારે ખેડૂતો, યુવાનો, નાના વ્‍યવસાયો અને મધ્‍યમ વર્ગને થોડા હજાર કે લાખ રૂપિયાની લોન માટે બેંક નોટિસ, જપ્તી અને કાનૂની કાર્યવાહીનો સામનો કરવો પડે છે, ત્‍યારે મોટા કોર્પોરેટ ગૃહોની લાખો કરોડ રૂપિયાની લોન માફ કરવામાં આવે છે.

સરકારે એમ પણ જણાવ્‍યું હતું કે ૩૧ માર્ચ, ૨૦૨૬ સુધીમાં, જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોમાં ૧,૨૪૯ મોટા દેવાદારો છે જેમના રૂા.૧૦૦ કરોડ કે તેથી વધુના દેવા છે, જે કુલ રૂા.૪.૧૯ લાખ કરોડના દેવા છે. જોકે, સરકારે આ કંપનીઓના નામ જાહેર કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. સરકારનું કહેવું છે કે RBI એક્‍ટની કલમ ૪૫ચ્‍ હેઠળ ઉધાર લેનારાઓની માહિતી ગુપ્ત છે અને તેને જાહેર કરી શકાતી નથી.

સરકારે સ્‍પષ્ટ કર્યું કે રાઈટ-ઓફનો અર્થ લોન માફી નથી. તે ફક્‍ત એક બેંકિગ એકાઉન્‍ટિંગ પ્રક્રિયા છે જે બેલેન્‍સ શીટમાંથી ખરાબ લોન દૂર કરે છે. લોન લેનાર લોન ચૂકવવા માટે જવાબદાર રહે છે, અને બેંકો વિવિધ કાનૂની માધ્‍યમો દ્વારા વસૂલાત ચાલુ રાખે છે.

સરકારના જણાવ્‍યા મુજબ, મોટા ડિફોલ્‍ટરો પાસેથી વસૂલાત ઝડપી બનાવવા માટે ઘણા સુધારા અમલમાં મૂકવામાં આવ્‍યા છે, જેમાં નાદારી અને નાદારી કોડ, SARFAESI એક્‍ટ, DRT, સ્‍ટ્રેસ્‍ડ એસેટ મેનેજમેન્‍ટ સેલ અને અર્લી વોર્નિગ સિસ્‍ટમનો સમાવેશ થાય છે, જેથી ખરાબ લોનની સમયસર વસૂલાત સુનિﾍતિ થાય.

આ અંગે બેનીવાલે કહ્યું, એક તરફ, ખેડૂતો, યુવાનો, નાના વ્‍યવસાયો અને મધ્‍યમ વર્ગને નાની લોન ચૂકવવામાં નિષ્‍ફળ રહેવા બદલ નોટિસ, જપ્તી અને કાનૂની કાર્યવાહીનો સામનો કરવો પડે છે, જ્‍યારે બીજી તરફ, મોટા કોર્પોરેટ ગૃહોના લાખો કરોડ રૂપિયાના દેવા માફ કરવામાં આવે છે. સરકાર ખેડૂતોની લોન માફી અંગે ચર્ચા કરવા પણ તૈયાર નથી. તે ખૂબ જ દુર્ભાગ્‍યપૂર્ણ છે કે સરકાર પારદર્શિતા જાળવવા તૈયાર નથી, ભલે બેંકોમાં જનતાના મહેનતના પૈસા જમા હોય, હજારો કરોડ રૂપિયા ગુમાવતા હોય.

આ આંકડો દેશની બેંકિગ સિસ્‍ટમ અને સરકારની આર્થિક નીતિઓ પર ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. જ્‍યારે ખેડૂતો, યુવાનો, નાના વ્‍યવસાયો અને મધ્‍યમ વર્ગને થોડા હજાર કે લાખ રૂપિયાની લોન માટે બેંક નોટિસ, જપ્તી અને કાનૂની કાર્યવાહીનો સામનો કરવો પડે છે, ત્‍યારે મોટા કોર્પોરેટ ગૃહોની લાખો કરોડ રૂપિયાની લોન માફ કરવામાં આવે છે.

સરકારે સંસદ ગૃહમાં એ પણ સ્‍વીકાર્યું છે કે ૩૧ માર્ચ, ૨૦૨૬ સુધીમાં ૧૦૦ કરોડ કે તેથી વધુ રકમના માઈન-ઓફ ખાતા ધરાવતા ૧,૨૪૯ મોટા દેવાદારો છે, જે કુલ ૪.૧૯ લાખ કરોડ રૂપિયા છે. આમ છતાં, સરકાર આ દેવાદારો અને કંપનીઓના નામ જાહેર કરવા તૈયાર નથી.

એ અત્‍યંત દુર્ભાગ્‍યપૂર્ણ છે કે દેશના લોકો જે બેંકોમાં પોતાના કષ્ટના પૈસા જમા કરાવે છે તે બેંકોમાં હજારો કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન થયું હોવા છતાં, સરકાર પારદર્શિતા જાળવવા તૈયાર નથી. સરકારે સંસદમાં આ કંપનીઓના નામ જાહેર કરવાનો સ્‍પષ્ટ ઇનકાર કર્યો હતો અને ગુપ્તતાનો હવાલો આપીને આ બાબત છુપાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.

જો કોઈ ખેડૂત પાક નિષ્‍ફળતાને કારણે પોતાની લોન ચૂકવી શકતો નથી, તો તેને ડિફોલ્‍ટર જાહેર કરવામાં આવે છે. જોકે, હજારો કરોડ રૂપિયાના કોર્પોરેટ લોનના મામલે સરકાર અને બેંકો નરમ વલણ અપનાવી રહી હોય તેવું લાગે છે. આ આર્થિક ન્‍યાય અને સમાનતાના સિદ્ધાંતોની વિરુદ્ધ છે.

દેશના લોકોને એ જાણવાનો સંપૂર્ણ અધિકાર છે કે કયા મોટા ઉદ્યોગપતિઓ અને કંપનીઓને બેંકો દ્વારા લાખો કરોડ રૂપિયા માઈન-ઓફ કરવામાં આવ્‍યા છે.

સરકારને મારો પ્રશ્ન એ છે કે જ્‍યારે ખેડૂતો, યુવાનો અને સામાન્‍ય નાગરિકોના મામલામાં સંપૂર્ણ પારદર્શિતા બતાવવામાં આવે છે, ત્‍યારે મોટા કોર્પોરેટ લોનની વાત આવે ત્‍યારે ગુપ્તતાનો પડદો કેમ રાખવામાં આવે છે?