નવી દિલ્હી : ભારતમાં સુરક્ષિત રોકાણ, નિશ્ચિત વળતર અને સો ટકા સરકારી ગેરંટીને કારણે પોસ્ટ ઓફિસ અને બેંકોની નાની બચત યોજનાઓ (Small Savings Schemes) મધ્યમ વર્ગમાં ખૂબ જ લોકપ્રિય છે. જોકે, મોટાભાગના રોકાણકારો એવું માની લેતા હોય છે કે આ તમામ સરકારી સ્કીમ્સ પર આવકવેરામાં મુક્તિ મળે છે, પણ એવું બિલકુલ નથી! આવકવેરા કાયદાની કલમ 80C હેઠળ ટેક્સ કપાતનો લાભ મેળવવા માટે કઈ યોજના યોગ્ય છે અને કઈ નહીં, તેની સંપૂર્ણ વિગત સમજવી ખૂબ જ જરૂરી છે જેથી નાણાકીય વર્ષના અંતે કોઈ મુશ્કેલી ન પડે.

કલમ 80C હેઠળ ટેક્સ બચાવતી ટોચની યોજનાઓ

જો તમારો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય રોકાણની સાથે-સાથે ઇનકમ ટેક્સ બચાવવાનો છે, તો તમારે નીચે મુજબની પાત્ર યોજનાઓમાં જ નાણાં રોકવા જોઈએ. આ સ્કીમ્સમાં રોકાણ કરવાથી જૂની કર વ્યવસ્થા (Old Tax Regime) હેઠળ કપાતનો લાભ મળે છે:

• જાહેર ભવિષ્ય નિધિ (PPF): રોકાણ, વ્યાજ અને પાકતી મુદતની રકમ બધું જ ટેક્સ ફ્રી.
• સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજના (SSY): દીકરીઓના નામે કરાતા રોકાણ પર ઉત્તમ વ્યાજ સાથે સંપૂર્ણ ટેક્સ મુક્તિ.
• રાષ્ટ્રીય બચત પ્રમાણપત્ર (NSC): મધ્યમ ગાળા માટે સુરક્ષિત ટેક્સ સેવિંગ સર્ટિફિકેટ.
• વરિષ્ઠ નાગરિક બચત યોજના (SCSS): વયસ્કો માટે નિયમિત આવક સાથે કર મુક્તિનો બેવડો ફાયદો.
• ૫-વર્ષીય પોસ્ટ ઓફિસ ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ: ઓછામાં ઓછી ૫ વર્ષની એફડી પર જ 80C નો લાભ મળે છે.

સાવધ રહો! આ યોજનાઓ પર નહીં મળે કોઈ ટેક્સ બેનિફિટ

સરકારની કેટલીક યોજનાઓ આકર્ષક વ્યાજ દર અને સંપૂર્ણ સુરક્ષા આપે છે, પરંતુ તેમાં રોકેલી રકમ પર કલમ 80C હેઠળ કર કપાત (Tax Deduction) નો દાવો કરી શકાતો નથી:

1. કિસાન વિકાસ પત્ર (KVP)
2. પોસ્ટ ઓફિસ માસિક આવક યોજના (MIS)
3. ૧-વર્ષ, ૨-વર્ષ અને ૩-વર્ષની પોસ્ટ ઓફિસ ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD)
4. પોસ્ટ ઓફિસ રિકરિંગ ડિપોઝિટ (RD)

ટેક્સ કપાત માટેની મહત્વની શરતો

આવકવેરા કાયદાની કલમ 80C હેઠળ, કરદાતાઓ એક નાણાકીય વર્ષમાં તેમની કુલ કરપાત્ર આવકમાંથી મહત્તમ ₹૧.૫ લાખ સુધીની કપાતનો દાવો કરી શકે છે. યાદ રાખવું કે આ લાભ ફક્ત એ જ કરદાતાઓને મળશે જેઓ 'જૂની કર વ્યવસ્થા' (Old Tax Regime) પસંદ કરે છે. 'નવી કર વ્યવસ્થા' (New Tax Regime) અપનાવનારા રોકાણકારો આ કલમ હેઠળ કોઈપણ કપાત માટે પાત્ર નથી.

એક નજરે જુઓ: કઈ સ્કીમ પર કેટલું વ્યાજ મળે છે?

રોકાણનું આયોજન સરળ બનાવવા માટે તમામ નાની બચત યોજનાઓના વર્તમાન વ્યાજ દરો નીચે મુજબ છે: