રાજકોટ: આજની ભાગદોડ ભરેલી જિંદગીમાં લોકો પાસે શાંતિથી બેસીને જમવાનો પણ સમય નથી. ઑફિસની મીટિંગ્સ અને કામના ટેન્શન વચ્ચે મોટાભાગના લોકો ખૂબ જ ઝડપથી ભોજન પૂરું કરવાની આદત ધરાવે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે તમારી પ્લેટમાં શું છે, તેના કરતાં પણ વધુ મહત્વનું એ છે કે તમે તેને કઈ ઝડપે ખાઓ છો? પ્રખ્યાત સંસ્થા 'હાર્વર્ડ હેલ્થ' (Harvard Health) ના તાજેતરના અહેવાલો અને વૈજ્ઞાનિક સંશોધનો અનુસાર, ખૂબ ઝડપથી ખાવાની આ આદત તમારા સ્વાસ્થ્ય માટે અત્યંત નુકસાનકારક સાબિત થઈ શકે છે.
મગજને સંકેત મળવામાં લાગે છે ૨૦ મિનિટ!
જ્યારે આપણે ખોરાક ખાઈએ છીએ, ત્યારે પેટ ભરાઈ ગયું છે તેવો સંકેત મગજ સુધી પહોંચવામાં આશરે ૨૦ મિનિટ કે તેથી વધુ સમય લાગે છે. જ્યારે તમે ખૂબ ઝડપથી ખાઓ છો, ત્યારે મગજને પેટ ભરાઈ ગયાનો સંદેશો મળે તે પહેલાં જ તમે જરૂર કરતાં ઘણો વધારે ખોરાક ખાઈ ચૂક્યા હોવ છો. આ જ કારણ છે કે ઝડપથી ખાનારા લોકો ધીમે-ધીમે ચાવીને ખાતા લોકોની સરખામણીએ ઘણી વધારે કેલરી ગુપચાવી જાય છે, જે પાછળથી વજન વધવાનું મુખ્ય કારણ બને છે.
મોંમાંથી જ શરૂ થાય છે પાચનની પ્રક્રિયા
વિજ્ઞાન કહે છે કે પાચનની સાચી પ્રક્રિયા પેટમાં નહીં, પણ આપણા મોંમાં શરૂ થાય છે. જ્યારે આપણે ખોરાકને સારી રીતે ચાવીએ છીએ, ત્યારે લાળમાં રહેલા ઉત્સેચકો (Enzymes) કાર્બોહાઇડ્રેટ્સને તોડવાનું શરૂ કરે છે. ઉતાવળમાં મોટા બટકા ભરીને ખોરાક ગળી જવાથી, પેટને તે મોટા ટુકડાઓ પચાવવા માટે બમણી મહેનત કરવી પડે છે. પરિણામે, ભોજન પછી પેટનું ફૂલવું, ભારેપણું અને અપચો જેવી સમસ્યાઓ સામાન્ય બની જાય છે.
ખોરાક સાથે હવા ગળી જવાનું જોખમ: ઉતાવળમાં ખાતી વખતે આપણે ખોરાકની સાથે વધુ પ્રમાણમાં હવા પણ ગળી જઈએ છીએ, જેને તબીબી ભાષામાં 'એરોફેજીયા' (Aerophagia) કહેવાય છે. આના કારણે પેટમાં વારંવાર ગેસ થવો, ઓડકાર આવવા અને અસ્વસ્થતા વધી જાય છે. જો ભોજન સાથે સોડા કે કોલ્ડ્રિંક્સ પીવામાં આવે, તો આ લક્ષણો બમણા થઈ જાય છે.
ગંભીર બીમારીઓ અને વજન વધવા સાથે કનેક્શન
વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસોમાં સતત એ વાત સામે આવી છે કે ઝડપથી ખાનારા લોકોમાં મેદસ્વીતા (Obesity) નું પ્રમાણ ઘણું વધારે હોય છે. ટૂંકા ગાળામાં પેટમાં વધુ ખોરાક ઠંસાવાને કારણે પેટની અંદર દબાણ વધે છે, જે એસિડ રિફ્લક્સ (છાતીમાં બળતરા કે ખાટા ઓડકાર) ની સમસ્યાને ગંભીર બનાવે છે.
લાંબા ગાળે આ ખરાબ આદત 'મેટાબોલિક સિન્ડ્રોમ' (Metabolic Syndrome) નો શિકાર બનાવી શકે છે. જેમાં હાઈ બ્લડ પ્રેશર, બ્લડ સુગરમાં વધારો, પેટની ચરબી અને અસામાન્ય કોલેસ્ટ્રોલ જેવા જોખમો સામેલ છે, જે અંતે હૃદય રોગ અને ટાઈપ-૨ ડાયાબિટીસ તરફ દોરી જાય છે.
સ્વાસ્થ્યની ચાવી: ધીમા પડો અને સ્વાદ માણો
નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે ભોજનને માત્ર પૂરું કરવાનું એક કાર્ય ન ગણો. નાના બટકા લો, ખોરાકને લિક્વિડ બને ત્યાં સુધી બરાબર ચાવો અને ટીવી કે મોબાઈલ જેવા વિક્ષેપો વગર શાંતિથી જમો. આમ કરવાથી તમે જરૂર પૂરતું જ ખાશો, પાચનતંત્ર મજબૂત રહેશે અને તમે ભોજનનો સાચો આનંદ માણી શકશો.