બેંગલુરુ: આજના ડિજિટલ યુગમાં સ્માર્ટફોન જેટલો ઉપયોગી છે, તેટલો જ જોખમી પણ સાબિત થઈ રહ્યો છે. તાજેતરમાં બેંગલુરુ, દિલ્હી અને મુંબઈ જેવા મોટા શહેરોમાં ‘ડિજિટલ આમંત્રણ’ કૌભાંડના કિસ્સાઓ ઝડપથી વધી રહ્યા છે. સાયબર ગુનેગારો હવે લગ્ન કે ઘરના વાસ્તુના આમંત્રણના બહાને લોકોના મોબાઈલ હેક કરી રહ્યા છે. બેંગલુરુના એક ઉદ્યોગપતિ આ જાળમાં ફસાઈ ગયા અને તેમણે અજાણતાં એક લિંક પર ક્લિક કરતા જ ૫ લાખ રૂપિયા ગુમાવવાનો વારો આવ્યો છે.

કેવી રીતે કામ કરે છે આ ‘ડિજિટલ ફાંસો’?

આ કૌભાંડમાં ગુનેગારો વોટ્સએપ (WhatsApp) અથવા ટેલિગ્રામ પર ‘Wedding Invitation’ અથવા ‘Weekend Party’ જેવા આકર્ષક શીર્ષક સાથે એક ફાઈલ મોકલે છે. આ ફાઈલ વાસ્તવમાં એક APK (Android Package Kit) હોય છે, જે માલવેર એટલે કે વાયરસથી ભરેલી હોય છે. જ્યારે યુઝર આ ફાઈલ ડાઉનલોડ કરીને ઇન્સ્ટોલ કરે છે, ત્યારે તે ફોનની અન્ય એપ્સમાં છુપાઈ જાય છે અને યુઝરને ખબર પણ પડતી નથી.

એકવાર ઇન્સ્ટોલ થયા પછી, આ વાયરસ તમારા મેસેજ, કોલ લોગ અને ઈમેઈલ વાંચવાની પરવાનગી મેળવી લે છે. સૌથી ખતરનાક વાત એ છે કે જ્યારે તમે UPI અથવા બેંકિંગ એપ ખોલો છો, ત્યારે આ વાયરસ ગુપ્ત રીતે તમારી સ્ક્રીન રેકોર્ડ કરે છે, જેનાથી તમારા પાસવર્ડ અને આઈડી ગુનેગારો પાસે પહોંચી જાય છે.

આ રીતે રહો સુરક્ષિત: નિષ્ણાતોની ટિપ્સ

૧) અજાણી ફાઈલથી દૂર રહો: વોટ્સએપ પર કોઈ અજાણ્યા નંબર પરથી આવતી APK ફાઈલ કે URL લિંકને ક્યારેય ડાઉનલોડ ન કરો. યાદ રાખો કે ૯૯ ટકા કિસ્સામાં આવી ફાઈલો જોખમી હોય છે.

૨) સત્તાવાર સ્ટોરનો જ ઉપયોગ કરો: હંમેશા Google Play Store કે Apple App Store પરથી જ એપ્લિકેશન ડાઉનલોડ કરો. થર્ડ-પાર્ટી વેબસાઈટ્સ જોખમી હોઈ શકે છે.

૩) સોફ્ટવેર અપડેટ રાખો: તમારા ફોનની ઓપરેટિંગ સિસ્ટમને હંમેશા લેટેસ્ટ વર્ઝન પર અપડેટ રાખો, કારણ કે નવા અપડેટ્સમાં સુરક્ષા પેચ (Security Patches) હોય છે જે વાયરસ સામે રક્ષણ આપે છે.

૪) એન્ટિ-વાયરસનો ઉપયોગ: ફોનમાં કેસ્પરસ્કી (Kaspersky) કે ESET જેવા નામાંકિત એન્ટિ-વાયરસ સોફ્ટવેર ઇન્સ્ટોલ રાખવા હિતાવહ છે.

જો છેતરપિંડી થાય તો શું કરવું?

જો તમે ભૂલેચૂકે આવા કૌભાંડનો ભોગ બનો છો, તો વિલંબ કર્યા વિના ભારત સરકારના સાયબર ક્રાઈમ હેલ્પલાઈન નંબર ૧૯૩૦ પર કોલ કરો. સાયબર એક્સપર્ટ્સ જણાવે છે કે છેતરપિંડીના એક કલાકની અંદર (Golden Hour) જાણ કરવાથી તમારા પૈસા પાછા મળવાની અને ગુનેગારોના બેંક ખાતા ફ્રીઝ થવાની શક્યતા સૌથી વધુ હોય છે.