વોશિંગ્ટન: અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે છેલ્લા ઘણા દાયકાઓથી ચાલી રહેલી પ્રચંડ પરમાણુ દુશ્મનાવટ અને યુદ્ધના ભણકારા વચ્ચે વૈશ્વિક સ્તરે રણનીતિક શાંતિ સ્થાપવા માટે એક અત્યંત સનસનાટીપૂર્ણ અને સકારાત્મક અહેવાલ સામે આવ્યો છે. લાંબા સમયથી બંને પરંપરાગત હરીફ દેશો વચ્ચે પરમાણુ કાર્યક્રમના વિસ્તરણને લઈને સર્જાયેલી અત્યંત તણાવપૂર્ણ સ્ફોટક સ્થિતિ વચ્ચે હવે ઈરાન રાતોરાત પોતાના સૌથી શક્તિશાળી અને જોખમી ગણાતા એનરિચ્ડ (સંવર્ધિત) યુરેનિયમનો જથ્થો સંપૂર્ણપણે સરન્ડર કરવા અર્થાત છોડી દેવા માટે સૈદ્ધાંતિક રીતે રાજી થઈ ગયું છે. પ્રતિષ્ઠિત આંતરરાષ્ટ્રીય અખબાર 'ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સ' દ્વારા બે ટોચના અમેરિકન ઉચ્ચ સત્તાધિકારીઓના ગુપ્ત હવાલાથી પ્રકાશિત કરવામાં આવેલા આ ચોંકાવનારા અહેવાલે વૈશ્વિક મંચ પર નવો ઈતિહાસ રચી દીધો છે અને આ તબક્કાને આગામી સમયમાં થનારા પ્રસ્તાવિત શાંતિ કરારનો સૌથી મોટો માસ્ટરસ્ટ્રોક માનવામાં આવી રહ્યો છે.
અમેરિકન ગુપ્તચર એજન્સીઓના આંતરિક અહેવાલ અનુસાર, તેહરાને હાઈ-એનરિચ્ડ યુરેનિયમના પોતાના અણુ ભંડારને આંતરરાષ્ટ્રીય દેખરેખ હેઠળ સોંપવા માટે વૈશ્વિક શરતોનો સ્વીકાર કરી લીધો છે. જોકે, ઈરાન આ સંવેદનશીલ પરમાણુ જથ્થો કઈ વૈશ્વિક સંસ્થાને સોંપશે અથવા કઈ ચોક્કસ આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રક્રિયા અને શરતો હેઠળ તેને તટસ્થ દેશોમાં ખસેડવામાં આવશે, તેની સચોટ અને વિગતવાર વિગતો હજી આ પ્રારંભિક પ્રસ્તાવના મુસદ્દામાં સત્તાવાર રીતે જાહેર કરવામાં આવી નથી. આ અત્યંત જટિલ પ્રક્રિયા અને અન્ય તકનીકી પાસાઓને આગામી દિવસોમાં યોજાનારી બંને દેશોની સત્તાવાર પરમાણુ વાર્તા (ફોર્મલ ન્યૂક્લિયર ટોક્સ) દરમિયાન આખરી ઓપ આપવા માટે મુલતવી રાખવામાં આવી છે, તેમ છતાં પરમાણુ શસ્ત્રો બનાવવાની ક્ષમતા ધરાવતા આ યુરેનિયમના જથ્થાને જપ્ત કે સરન્ડર કરાવવો એ જ વ્હાઇટ હાઉસનું મુખ્ય લક્ષ્ય હતું.
બીજી તરફ, આ અણધારી વૈશ્વિક હલચલ વચ્ચે અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પણ શનિવારે સોશિયલ મીડિયા પર એક સત્તાવાર અને મોટો દાવો કરીને સમગ્ર વિશ્વને આશ્ચર્યમાં મૂકી દીધું છે કે, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ આખરે ઈરાન સાથેના સંભવિત વિનાશક યુદ્ધનો કાયમી અંત લાવવાની ભણી છે. ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે વૈશ્વિક અર્થતંત્રની જીવાદોરી સમાન અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે અતિ મહત્વપૂર્ણ ગણાતા દરિયાઈ માર્ગ 'સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ' ને વ્યાપારી જહાજોની અવરજવર માટે સલામત રીતે ફરીથી ખુલ્લો કરવા માટેના કરારની વૈશ્વિક શક્તિઓ ખૂબ જ નજીક પહોંચી ગઈ છે. પ્રમુખના જણાવ્યા અનુસાર, ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુ તેમજ સાઉદી અરેબિયા, સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE), કતાર, પાકિસ્તાન, તુર્કી, ઈજિપ્ત, જોર્ડન અને બહેરીનના ટોચના શાસકો સાથેની લાંબી ટેલિફોનિક વાર્તાલાપ બાદ આ ઐતિહાસિક શાંતિ સમજૂતી "કાફી હદ સુધી સુનિશ્ચિત" થઈ ચૂકી છે.
અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે આ ચોંકાવનારી વૈશ્વિક સમજૂતીના બરાબર થોડા દિવસો પહેલા જ અમેરિકા અને તેના મિત્ર દેશો ઈરાનના પરમાણુ મથકો પર ગમે તે ક્ષણે નવા સૈન્ય હુમલાઓ કરવાની ભયાનક સિક્રેટ યોજના બનાવી રહ્યા હતા, જેના લીધે મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલો એક અત્યંત નાજુક યુદ્ધવિરામ ગમે ત્યારે તૂટી પડે તેમ હતો અને દુનિયા ત્રીજા વિશ્વયુદ્ધ તરફ ધકેલાઈ રહી હતી. પરંતુ આવા કટોકટીના સમયે પાકિસ્તાન અને અન્ય ક્ષેત્રીય આરબ દેશો દ્વારા પડદા પાછળ કરવામાં આવેલા અતિ મહત્ત્વના મધ્યસ્થતાના રાજદ્વારી પ્રયાસોના કારણે આ લોહીયાળ યુદ્ધનો કાયમી અંત લાવવા માટેનો વ્યાપક રસ્તો સાફ થયો છે. રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે ઈઝરાયલના પીએમ નેતન્યાહુ સાથેની આ વ્યુહાત્મક વાતચીતને વૈશ્વિક સુરક્ષા માટે "અત્યંત ફળદાયી અને ઐતિહાસિક" ગણાવી છે.
જોકે, આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયામાં યુરેનિયમનો મોટો જથ્થો સરન્ડર કરવાના તબક્કાવાર તાજા અહેવાલો વહેતા થયા હોવા છતાં, હજી સુધી ઈરાનની ઇસ્લામિક સરકાર કે ઈઝરાયલના સંરક્ષણ મંત્રાલય તરફથી કોઈ પણ પ્રકારની સત્તાવાર આખરી પ્રતિક્રિયા કે સત્તાવાર નિવેદન જારી કરવામાં આવ્યું નથી, જેને લઈને રણનીતિકારોમાં હજી પણ રહસ્ય ઘેરાયું છે. વૈશ્વિક એટોમિક એનર્જી એજન્સીના નિષ્ણાતો માની રહ્યા છે કે જો ઈરાન વાસ્તવિકતામાં પોતાના સંવર્ધિત યુરેનિયમનો ત્યાગ કરશે, તો તેના બદલામાં અમેરિકા ઈરાન પર લાદવામાં આવેલા વર્ષો જૂના આકરા આર્થિક અને વ્યાપારી પ્રતિબંધો હટાવી લેશે, જેનાથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવો પણ મોટા પ્રમાણમાં ઘટી શકે છે અને વૈશ્વિક અર્થતંત્રને મંદીના સંકટમાંથી બચાવી શકાશે.