નવી દિલ્હી : ભારતીય ન્યાયિક પ્રણાલીમાં લાંબા સમયથી ચાલી આવતી જજોની અછતને દૂર કરવા અને ન્યાય પ્રક્રિયામાં ગતિ લાવવા માટે કેન્દ્ર સરકારે એક મહત્વપૂર્ણ કદમ ઉઠાવ્યું છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં મળેલી કેન્દ્રીય કેબિનેટે સુપ્રીમ કોર્ટમાં ન્યાયાધીશોની સંખ્યા ૩૩ થી વધારીને ૩૭ (મુખ્ય ન્યાયાધીશ સિવાય) કરવાના પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપી દીધી છે.
શા માટે લેવાયો આ નિર્ણય?
આ ઐતિહાસિક નિર્ણયનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સુપ્રીમ કોર્ટમાં વર્ષોથી પેન્ડિંગ પડેલા હજારો કેસોના બોજને ઘટાડવાનો છે. જજોની સંખ્યા વધવાથી કેસોની સુનાવણી ઝડપથી થઈ શકશે અને ન્યાય પ્રક્રિયામાં થતો વિલંબ ઘટશે. આ માટે સરકાર સંસદના આગામી સત્રમાં 'સુપ્રીમ કોર્ટ (ન્યાયાધીશોની સંખ્યા) સુધારા વિધેયક ૨૦૨૬' રજૂ કરશે. આ બિલ દ્વારા ૧૯૫૬ના જૂના કાયદામાં સુધારો કરવામાં આવશે, જેના આધારે જજોની સંખ્યા નક્કી કરવામાં આવે છે.
ન્યાયતંત્રમાં મજબૂતી આવશે
સુપ્રીમ કોર્ટમાં મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) ઉપરાંત હવે ૩૭ અન્ય ન્યાયાધીશો દેશના જટિલ કાયદાકીય કેસોનો ઉકેલ લાવશે. નવા ન્યાયાધીશોની નિમણૂક અને તેમના વેતન તેમજ અન્ય ખર્ચની જવાબદારી ભારતની સંચિત નિધિ (Consolidated Fund of India) માંથી ઉઠાવવામાં આવશે. આ પગલાથી માત્ર કેસોનો નિકાલ જ નહીં, પરંતુ ન્યાયતંત્રની કાર્યક્ષમતામાં પણ વધારો થશે તેવું માનવામાં આવી રહ્યું છે.
સામાન્ય જનતાને સીધો ફાયદો
ભારતમાં ન્યાય માટે વર્ષો સુધી રાહ જોવી પડે છે તેવી છાપ દૂર કરવા માટે આ ફેરફાર અત્યંત જરૂરી હતો. કાયદાના નિષ્ણાતો માને છે કે જજોની બેન્ચ વધવાથી બંધારણીય અને જાહેર હિતના કેસોની સુનાવણી વધુ સારી રીતે અને ઝડપથી થઈ શકશે. આ નિર્ણયથી છેવાડાના માણસને પણ સર્વોચ્ચ અદાલત પાસેથી વહેલા ન્યાયની આશા બંધાઈ છે.
આ ફેરફાર બાદ સુપ્રીમ કોર્ટમાં ન્યાયની પ્રક્રિયા વધુ સુગમ અને ઝડપી બનશે તેવી અપેક્ષા છે.