વોશિંગ્ટન:અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુ દ્વારા ઈરાન નબળું પડ્યું હોવાના કરવામાં આવતા દાવાઓ વચ્ચે સીઆઈએ (CIA) ના એક ગુપ્ત દસ્તાવેજે નવી ચર્ચા જગાવી છે. 'ધ વોશિંગ્ટન પોસ્ટ' દ્વારા પ્રકાશિત આ રિપોર્ટ અનુસાર, ઈરાન પર લાદવામાં આવેલા દરિયાઈ બ્લોકેડ છતાં તેની સૈન્ય શક્તિ હજુ પણ નોંધપાત્ર સ્તરે અકબંધ છે. ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે ઈરાનની મિસાઇલો નષ્ટ થઈ ગઈ છે, પરંતુ સીઆઈએના રિપોર્ટ મુજબ ઈરાન પાસે હજુ પણ 75% મિસાઇલ લોન્ચર્સ અને 70% મિસાઇલોનો જથ્થો સુરક્ષિત છે.

ભૂગર્ભ સુવિધાઓ અને સૈન્ય પુનઃપ્રાપ્તિ:

રિપોર્ટમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે ઇઝરાયેલ અને અમેરિકાના હુમલામાં જે ભૂગર્ભ સંગ્રહ સુવિધાઓના પ્રવેશદ્વારો નષ્ટ કરવામાં આવ્યા હતા, તેમાંથી મોટાભાગના ઈરાને ફરીથી ખોલી દીધા છે. એટલું જ નહીં, ઈરાને હુમલામાં ક્ષતિગ્રસ્ત થયેલી મિસાઇલોનું સમારકામ પણ કરી લીધું છે અને જે મિસાઇલોનું કામ યુદ્ધ પહેલા પૂર્ણતાના આરે હતું તેનું એસેમ્બલિંગ પણ કરી લીધું છે.

આર્થિક બ્લોકેડની અસર:

અમેરિકા આશા રાખી રહ્યું છે કે ઓઈલ નિકાસ અટકવાથી ઈરાન આર્થિક રીતે ભાંગી પડશે, પરંતુ નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ અસર જોવા માટે બ્લોકેડને ઓછામાં ઓછા 90 થી 120 દિવસ સુધી ચાલુ રાખવો પડશે. ઈરાને ઓઈલ સ્ટોરેજની સમસ્યા ઉકેલવા માટે ખાડીમાં ઉભેલા ખાલી ટેન્કરોનો ઉપયોગ શરૂ કર્યો છે અને કૂવાઓમાંથી ઓઈલ કાઢવાની ગતિ ધીમી કરી દીધી છે. જોકે ઈરાની ચલણ રિયાલ 18 લાખ પ્રતિ ડોલરના ઐતિહાસિક સ્તરે પહોંચી ગયું છે, તેમ છતાં ઈરાન નેતૃત્વ સમાધાન કરવાના મૂડમાં જણાતું નથી.

શાંતિ મંત્રણા અને ગૂંચવણ:

એક્સિઓસના અહેવાલ મુજબ, બંને પક્ષો વચ્ચે 14 મુદ્દાઓના પ્રારંભિક સમજૂતી પત્ર (MoU) પર ચર્ચા ચાલી રહી છે, જેમાં યુદ્ધ વિરામ અને 30 દિવસની વાટાઘાટોનો પ્રસ્તાવ છે. ઈરાન આ પ્રસ્તાવની સમીક્ષા કરી રહ્યું છે, જોકે ઈરાની સંસદના સ્પીકર મોહમ્મદ બાગેર ગાલિબાફે આ રિપોર્ટને 'અમેરિકન વિશ લિસ્ટ' ગણાવીને ફગાવી દીધો છે. પાકિસ્તાન આ મામલે મધ્યસ્થી કરી રહ્યું છે અને ટૂંક સમયમાં સમજૂતી થવાની આશા વ્યક્ત કરી છે.

હોર્મુઝ અને પરમાણુ મુદ્દો:

સીએનએન (CNN) ના રિપોર્ટ મુજબ, યુરેનિયમ સંવર્ધનને 10 વર્ષ માટે ફ્રીઝ કરવા પર ચર્ચા થઈ રહી છે, જે અગાઉના 20 વર્ષના પ્રસ્તાવ કરતા ઓછો સમય છે. આ બાબત ઇઝરાયેલ માટે ચિંતાનો વિષય બની શકે છે. બીજી તરફ, સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ પર ઈરાન પોતાનો માલિકી હક જતાવી રહ્યું છે અને તેને પરમાણુ હથિયાર જેવું જ વ્યૂહાત્મક હથિયાર માને છે, કારણ કે ત્યાંથી તે વિશ્વના ઓઈલ અને ગેસ ક્ષેત્રને ઠપ્પ કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. ટ્રમ્પની ચેતવણી અને ઈરાનની જિદ વચ્ચે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયની નજર હવે પાકિસ્તાન દ્વારા મળનારા ઈરાનના જવાબ પર છે.