નવી દિલ્હી : ઉચ્ચ શિક્ષણ મંચના સ્થાપક ડૉ. એકે સેન ગુપ્તા દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા તાજેતરના અહેવાલમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે ભારતની ઉચ્ચ શિક્ષણ પ્રણાલીમાં શિક્ષણ ફેકલ્ટીને સક્રિય 'સંશોધન ફેકલ્ટી'માં રૂપાંતરિત કરવી એ વર્તમાન સમયનો સૌથી મોટો અને ગંભીર પડકાર છે.

પ્રાપ્ત વિગતો અનુસાર, રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિ (NEP 2020) હેઠળ યુનિવર્સિટીઓ અને કોલેજોમાં ગુણવત્તાયુક્ત સંશોધનને પ્રાથમિકતા આપવામાં આવી રહી છે, પરંતુ પરંપરાગત રીતે શિક્ષણ-લક્ષી ભૂમિકા ભજવતા ફેકલ્ટી સભ્યો માટે આ સંક્રમણ અત્યંત જટિલ સાબિત થઈ રહ્યું છે.

ઘટનાની વિગતવાર માહિતી આપતા અહેવાલમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે સંશોધન માટે તદ્દન અલગ માનસિકતા, પર્યાપ્ત ઔપચારિક તાલીમનો અભાવ, સંશોધન માટે અપૂરતો સમય, અને માળખાકીય સુવિધાઓની અસમાનતા જેવા અનેક અવરોધો શિક્ષકોને સ્વતંત્ર સંશોધન કરતા અટકાવે છે.

નિષ્ણાતોના મતે, માત્ર પરિપત્રો કે સંખ્યાત્મક લક્ષ્યો નક્કી કરવાથી આ સમસ્યા ઉકેલાશે નહીં, પરંતુ સંસ્થાઓએ ગુણવત્તાયુક્ત પ્રકાશનોને પ્રોત્સાહન આપવા, ભંડોળ વધારવા અને શિક્ષણનો ભાર ઘટાડીને સહાયક ઇકોસિસ્ટમ ઊભી કરવી અનિવાર્ય છે.

ભૂતકાળમાં પણ દેશની શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં સંશોધનને બદલે માત્ર પાસ ટકાવારી અને વહીવટી કામગીરી પર વધુ ભાર મૂકવામાં આવતો હતો, જેના કારણે વૈશ્વિક સ્તરે સ્પર્ધા કરવામાં ભારતીય સંસ્થાઓને મર્યાદાઓ નડતી રહી છે.

આગામી સમયમાં આ પડકારોને પહોંચી વળવા માટે વ્યાવસાયિક વિકાસ કાર્યક્રમો, આંતરશાખાકીય સહયોગ અને ટેકનોલોજીનો યોગ્ય ઉપયોગ કરીને શિક્ષણ અને સંશોધનને સમાન મહત્વ આપવાની દિશામાં નક્કર પગલાં લેવામાં આવશે તેવી અપેક્ષા છે.