અમદાવાદ: ભારતીય રમતગમત ક્ષેત્ર હવે માત્ર મેદાન પરના રોમાંચ કે મનોરંજન પૂરતું સીમિત નથી રહ્યું, પરંતુ તે વૈશ્વિક સ્તરે એક અત્યંત શક્તિશાળી આર્થિક સામ્રાજ્ય તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. ૧૯ મે ૨૦૨૬ ના રોજ જાહેર થયેલા 'ફેનેટિક સ્પોર્ટ્સ હુરુન ઈન્ડિયા' (Fanatic Sports Hurun India) ના પ્રથમ વ્યાપક અને ઐતિહાસિક અહેવાલમાં ભારતીય સ્પોર્ટ્સ ફ્રેન્ચાઈઝી અને ખેલાડીઓની બજાર કિંમતમાં અભૂતપૂર્વ ઉછાળો નોંધાયો છે. આ અહેવાલમાં ક્રિકેટ, કબડ્ડી અને ફૂટબોલ સહિત દેશની ૬ વ્યાવસાયિક લીગ, ૫૯ ટીમો અને ૧,૩૨૩ ચુનંદા ખેલાડીઓનું આર્થિક વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું છે, જે દર્શાવે છે કે ભારત હવે વૈશ્વિક રમતગમતનું નવું પાવરહાઉસ બની ગયું છે.

આઇપીએલ ફ્રેન્ચાઈઝીની વેલ્યુએશનમાં રેકોર્ડબ્રેક બૂમ

રિપોર્ટના સૌથી સનસનાટીપૂર્ણ આંકડા મુજબ, ભારતની માત્ર ૧૦ આઇપીએલ (IPL) ફ્રેન્ચાઈઝીનું સંયુક્ત બજાર મૂલ્ય ₹૧,૬૩,૨૦૦ કરોડ રૂપિયા (અંદાજે ૧૮ બિલિયન અમેરિકી ડોલર) ના આકાશને આંબી ગયું છે! બોલિવૂડ સુપરસ્ટાર શાહરૂખ ખાનની માલિકીની કોલકાતા નાઈટ રાઈડર્સ (KKR) ફ્રેન્ચાઈઝી ₹૧૯,૨૦૦ થી ₹૨૨,૫૦૦ કરોડ રૂપિયાના તોતિંગ મૂલ્યાંકન સાથે સમગ્ર ભારતની સૌથી મૂલ્યવાન સ્પોર્ટ્સ ટીમ બનીને ઉભરી આવી છે. આ યાદીમાં મુકેશ અંબાણીની મુંબઈ ઈન્ડિયન્સ અને ચેન્નાઈ સુપર કિંગ્સ (CSK) ₹૧૮,૪૦૦ થી ₹૨૧,૭૦૦ કરોડ રૂપિયાના મૂલ્ય સાથે અનુક્રમે બીજા અને ત્રીજા ક્રમે ટક્કર આપી રહી છે. હવે એક સરેરાશ આઇપીએલ ટીમની કિંમત ૧.૮ બિલિયન ડોલર થઈ ગઈ છે, જે અમેરિકાની પ્રખ્યાત NBA અને યુરોપિયન ફૂટબોલ ક્લબો કરતાં પણ ઘણી વધારે છે.

વિરાટ કોહલી અને રોહિત શર્માનો એકહથ્થુ દબદબો

મેદાનની બહાર કમાણી અને બ્રાન્ડ વેલ્યુના મામલામાં પણ 'કિંગ' કોહલીનો જ જાદુ ચાલી રહ્યો છે. વિરાટ કોહલી ₹૨૩૦.૨ કરોડ રૂપિયાની કુલ કરિયર કમાણી સાથે તમામ ભારતીય લીગમાં સૌથી વધુ કમાણી કરનારો ખેલાડી બન્યો છે. આ ઉપરાંત, હુરુન ઈન્ડિયા એથ્લેટ પરફોર્મન્સ સ્કોરમાં પણ તે ૬૧૭ પોઈન્ટ સાથે ટોચ પર છે. બીજી તરફ, ભારતીય કેપ્ટન રોહિત શર્મા ૧૮ સીઝનમાં સૌથી વધુ ૬ IPL ટાઈટલ જીતવાનો અજોડ રેકોર્ડ પોતાના નામે રાખે છે. જ્યારે પૂર્વ કેપ્ટન એમ.એસ. ધોની ૪૪ વર્ષની વયે પણ મેદાન પર સક્રિય રહીને ૨૮ મેચો સાથે દેશના સૌથી અનુભવી ખેલાડી સાબિત થયા છે.

મેટ્રો સિટીઝ પાછળ છૂટ્યા: ૮૪.૩% સ્ટાર ખેલાડીઓ નાના શહેરોમાંથી આવ્યા

આ અહેવાલનું સૌથી સુંદર પાસું એ છે કે ભારતના ૮૪.૩% ટોચના ખેલાડીઓ મોટા મેટ્રો શહેરોની બહાર એટલે કે ટિયર-૨ અને ટિયર-૩ શહેરો અને ગામડાઓમાંથી આવે છે. હરિયાણા ૧૨૯ પ્રોફેશનલ ખેલાડીઓ સાથે દેશનું સૌથી મોટું 'સ્પોર્ટ્સ પ્રોડ્યુસિંગ સ્ટેટ' બન્યું છે, જેમાં ૯૩ ખેલાડીઓ માત્ર કબડ્ડીના છે. સોનીપત અને રોહતક જેવા શહેરો નવા સ્પોર્ટ્સ હબ બન્યા છે. ઓડિશાનું સુંદરગઢ ૧૨ આંતરરાષ્ટ્રીય ખેલાડીઓ સાથે દેશની 'હોકી રાજધાની' અને કેરળનું કોઝિકોડ ફૂટબોલ-વોલીબોલનો ગઢ સાબિત થયું છે.

મહિલા ક્રિકેટનો ઉદય અને યુવા સિતારાઓની ચમક

વિમેન્સ પ્રીમિયર લીગ (WPL) ના આગમનથી મહિલા ક્રિકેટરોની આર્થિક સ્થિતિમાં પણ જોરદાર ક્રાંતિ આવી છે. ભારતીય મહિલા ટીમની ઓપનર સ્મૃતિ મંધાના ₹૧૩.૭ કરોડ રૂપિયાની કુલ કમાણી સાથે ભારતની સૌથી મૂલ્યવાન મહિલા ખેલાડી બની છે. અન્ય રમતોની વાત કરીએ તો, સુનીલ છેત્રીએ ISL (ફૂટબોલ) માં ૭૬ ગોલ કરીને ઇતિહાસ રચ્યો છે, જ્યારે કબડ્ડીમાં મનિન્દર સિંહ ૨,૦૫૫ સ્કોર સાથે સૌથી મોંઘો ભારતીય ખેલાડી છે.

ભારતીય રમતગમતનું ભવિષ્ય પણ અત્યંત સુરક્ષિત હાથોમાં દેખાઈ રહ્યું છે. હોકીનો માત્ર ૧૪ વર્ષનો કેતન કુશવાહા ભારતનો સૌથી યુવા વ્યાવસાયિક ખેલાડી છે, જ્યારે તાજેતરમાં સનસનાટી મચાવનાર ૧૫ વર્ષનો વૈભવ સૂર્યવંશી આઇપીએલ (IPL) ના ઇતિહાસનો સૌથી યુવા ખેલાડી બન્યો છે. આર્થિક વિશ્લેષકોના મતે, ભારતની વધતી જતી માથાદીઠ આવક અને લોકોનો રમતગમત પ્રત્યેનો અખૂટ પ્રેમ આ ક્ષેત્રને વર્ષ ૨૦૩૨ સુધીમાં એવી ઊંચાઈએ લઈ જશે, જ્યાં માત્ર એક સરેરાશ આઇપીએલ ફ્રેન્ચાઈઝીનું મૂલ્ય જ ૧૫ બિલિયન ડોલર સુધી પહોંચી જશે!