મુંબઈ: બોમ્બે હાઈકોર્ટે મંગળવારે એક અત્યંત સંવેદનશીલ કેસની સુનાવણી દરમિયાન કેન્દ્ર સરકારની આકરી ટીકા કરી છે. 'ઓપરેશન સિંદૂર' દરમિયાન શહીદ થયેલા અગ્નિવીરની માતાએ પોતાના પુત્ર માટે નિયમિત સૈનિકો જેવી જ મરણોત્તર સન્માન અને લાભોની માંગણી કરી છે. આ અરજીનો જવાબ આપવામાં કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા કરવામાં આવી રહેલા વિલંબથી નારાજ થઈને કોર્ટે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે જો હવે સમયમર્યાદા ચૂકવામાં આવશે, તો સરકાર પર મોટો દંડ લાદવામાં આવશે.

શું છે સમગ્ર વિવાદ?

જસ્ટિસ રવિન્દ્ર ઘુગે અને હિતેન વેણેગાંવકરની બેન્ચ શહીદ અગ્નિવીર નાઈકની માતા જ્યોતિબાઈ નાઈક દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજી પર સુનાવણી કરી રહી હતી.

• ઘટનાની પૃષ્ઠભૂમિ: જૂન ૨૦૨૩માં સેનામાં જોડાયેલા નાઈકનું ૯ મેના રોજ પૂંછ સેક્ટરમાં પાકિસ્તાની સેના દ્વારા કરવામાં આવેલા યુદ્ધવિરામ ઉલ્લંઘન દરમિયાન શહીદ થયા હતા.
• ભેદભાવનો આક્ષેપ: અરજીમાં દલીલ કરવામાં આવી છે કે અગ્નિવીરો પણ નિયમિત સૈનિકોની જેમ જ જીવનું જોખમ ખેડીને દેશની રક્ષા કરે છે. આમ છતાં, તેમના પરિવારને મળતા મરણોત્તર લાભો, પેન્શન અને માન્યતામાં નિયમિત સૈનિકોની તુલનામાં ભેદભાવ રાખવો એ 'મનસ્વી' અને 'ગેરબંધારણીય' છે.

કોર્ટની આકરી ફટકાર

હાઈકોર્ટે નોંધ્યું કે આ કેસ ગયા વર્ષથી પેન્ડિંગ છે અને ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ તેમજ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬માં નોટિસ જારી કરવા છતાં કેન્દ્રએ હજુ સુધી સોગંદનામું દાખલ કર્યું નથી.

1. તાકીદની જરૂરિયાત: કોર્ટે કહ્યું, "અરજદાર માતાએ ગયા વર્ષે જુલાઈમાં સરકારને પત્ર લખ્યો હતો, પરંતુ કોઈ પ્રતિસાદ મળ્યો નથી. આ બાબતમાં તાકીદની જરૂર છે."
2. દંડની ચેતવણી: બેન્ચે કેન્દ્ર સરકારને જવાબ દાખલ કરવા માટે ૬ મે સુધીની છેલ્લી તક આપી છે. જો આ તારીખ સુધીમાં જવાબ નહીં મળે, તો કોર્ટે ભારે દંડ લાદવાની ચેતવણી આપી છે.

અગ્નિપથ યોજનાના વર્ગીકરણને પડકાર

આ અરજી અગ્નિપથ યોજનાને સંપૂર્ણ રીતે રદ કરવાની માંગ નથી કરતી, પરંતુ તે જે બે પ્રકારના સૈનિકો (અગ્નિવીર અને નિયમિત) વચ્ચે ભેદભાવ પેદા કરે છે, તેને પડકારે છે. અરજદારની દલીલ છે કે બંને સમાન ફરજો બજાવે છે, તો પછી મરણોત્તર મળતા કલ્યાણકારી પગલાં અલગ કેમ હોવા જોઈએ?

હાઈકોર્ટે હવે આ કેસની અંતિમ સુનાવણી જૂન મહિનામાં મુકરર કરી છે અને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હવે કોઈ પણ સંજોગોમાં મુલતવી રાખવાની વિનંતી સ્વીકારવામાં આવશે નહીં. શહીદના પરિવારની ન્યાયની આ લડાઈ હવે નિર્ણાયક તબક્કામાં પહોંચી છે.