નવી દિલ્હી : ભારતીય નારી શક્તિએ લશ્કરી ઉડ્ડયનના ક્ષેત્રમાં એક નવો, અભૂતપૂર્વ અને સુવર્ણ ઇતિહાસ રચી દીધો છે. ભારતીય વાયુસેના (IAF) ના જાંબાઝ મહિલા અધિકારી સ્ક્વોડ્રન લીડર સાન્યાએ વાયુસેનાના ઈતિહાસમાં સૌથી પ્રતિષ્ઠિત અને સર્વોચ્ચ ગણાતી 'કેટેગરી-એ ક્વોલિફાઇડ ફ્લાઇંગ ઇન્સ્ટ્રક્ટર' (Category-A QFI) ની લાયકાત મેળવીને દેશનું ગૌરવ આસમાને પહોંચાડ્યું છે. વાયુસેનાના ઈતિહાસમાં આજ દિન સુધી કોઈ પણ મહિલા લશ્કરી અધિકારી આ અત્યંત કઠિન મુકામ સુધી પહોંચી શક્યા નથી.

આ ઐતિહાસિક અને ગર્વ લેવા જેવી સિદ્ધિ પર ભારતીય વાયુસેનાએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ 'X' પર ખુશી વ્યક્ત કરતા સત્તાવાર રીતે લખ્યું કે, "ઉત્કૃષ્ટતાએ ઉડાન ભરી છે! સ્ક્વોડ્રન લીડર સાન્યા પ્રતિષ્ઠિત કેટ-એ ક્વોલિફાઇડ ફ્લાઇંગ ઇન્સ્ટ્રક્ટર (QFI) બનનાર દેશના પ્રથમ મહિલા ઓફિસર છે." વાયુસેનાએ વધુમાં ઉમેર્યું કે સાન્યાની આ અસાધારણ સફળતા તેમની સખત મહેનત, અતૂટ દેશભક્તિ અને સર્વોચ્ચ શ્રેષ્ઠતા મેળવવાના અવિરત પ્રયાસોનો જીવંત પુરાવો છે, જે દેશભરના લાખો યુવાનો અને ભવિષ્યના પાઇલટ્સ માટે પ્રેરણાનો સ્ત્રોત બનશે.

શું છે 'કેટેગરી-એ' QFI રેટિંગ અને તે કેમ આટલું લોઢાના ચણા ચાવવા જેવું છે?

વાયુસેનાના સંરક્ષણ નિષ્ણાતોના મતે, 'કેટેગરી-એ' ક્વોલિફાઇડ ફ્લાઇંગ ઇન્સ્ટ્રક્ટર બનવું એ કોઈ સામાન્ય બાબત નથી. આ રેટિંગ મળ્યા બાદ સ્ક્વોડ્રન લીડર સાન્યા માત્ર નવા અને યુવાન પાઇલટ્સને જ ટ્રેનિંગ નહીં આપે, પરંતુ વાયુસેનામાં અગાઉથી કાર્યરત અન્ય જુનિયર ફ્લાઇંગ ઇન્સ્ટ્રક્ટર્સને પણ તાલીમ આપવા અને તેમની એડવાન્સ ફ્લાઇંગ સ્કીલ્સ (ઉડ્ડયન કૌશલ્ય) નું મૂલ્યાંકન કરવા માટે સંપૂર્ણ રીતે પાત્ર અને સત્તાવાર રીતે લાયક ગણાશે.

આ સર્વોચ્ચ સન્માનજનક પદ મેળવવા માટે પાઇલટે ચેન્નાઈ નજીક આવેલા એરફોર્સ સ્ટેશન તાંબરમની વિશ્વવિખ્યાત 'ફ્લાઇંગ ઇન્સ્ટ્રક્ટર્સ સ્કૂલ' (FIS) ખાતે ૨૨ અઠવાડિયાનો અત્યંત સખત, માનસિક અને શારીરિક કસોટી કરતો કમાન્ડો લેવલનો કોર્સ પાસ કરવો પડે છે. આ ટ્રેનિંગ દરમિયાન ૨૦૦ કલાકથી વધુ સમયની હાઇ-ટેક ગ્રાઉન્ડ ટ્રેનિંગ અને હવામાં લડાયક વિમાનો સાથે જીવસટોસટોની કઠોર કવાયતો (Aerial Exercises) માંથી પસાર થવું પડે છે.

ફ્લાઇંગ ઓફિસરથી ઇતિહાસ રચવા સુધીની શાનદાર સફર

સત્તાવાર લશ્કરી રેકોર્ડ અનુસાર, સ્ક્વોડ્રન લીડર સાન્યા વાયુસેનાની પ્રતિષ્ઠિત 'ફ્લાઇંગ બ્રાન્ચ'ના સક્રિય સભ્ય છે. ૨૦ જૂન, ૨૦૧૫ ના રોજ ૪૨મા શોર્ટ સર્વિસ કમિશન (W) એફપી કોર્સ દ્વારા તેઓ ભારતીય વાયુસેનામાં એક ફ્લાઇંગ ઓફિસર તરીકે જોડાયા હતા. પોતાની અદભુત ક્ષમતા અને તેજસ્વી બુદ્ધિના જોરે તેઓ વર્ષ ૨૦૧૭ માં ફ્લાઇટ લેફ્ટનન્ટ બન્યા અને જૂન ૨૦૨૧ માં તેમને સ્ક્વોડ્રન લીડરના ઉચ્ચ પદ પર બઢતી આપવામાં આવી હતી.

દેશ માટે આ ગૌરવપૂર્ણ ક્ષણ એવા સમયે આવી છે જ્યારે તાજેતરમાં જ વાયુસેનાના વડા (Air Chief Marshal) એ.પી. સિંહે સ્ક્વોડ્રન લીડર સાન્યાને આ અસાધારણ દેશવ્યાપી સિદ્ધિ માટે વિશેષ રીતે સન્માનિત કર્યા હતા અને અભિનંદન પાઠવ્યા હતા. આજે ભારતીય વાયુસેનામાં મહિલાઓ માત્ર ઓફિસ વર્ક પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ રફાલ અને સુખોઈ જેવા ફાઇટર જેટ, વિશાળ ટ્રાન્સપોર્ટ એરક્રાફ્ટ, શક્તિશાળી હેલિકોપ્ટર્સ ઉડાવવાથી લઈને સરહદ પર ફ્રન્ટલાઈન મિસાઈલ સ્ક્વોડ્રનનું કમાન્ડિંગ સંભાળીને દુશ્મનોના છક્કા છોડાવી રહી છે. સાન્યાની આ ઐતિહાસિક જીતે સાબિત કરી દીધું છે કે આકાશની ઊંચાઈઓ માપવા માટે માત્ર પાંખો અને હિંમતની જરૂર હોય છે, કોઈ લિંગ (Gender) ની નહીં.