નવી દિલ્હી: આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઇરાન અને અમેરિકા વચ્ચે ફાટી નીકળેલા ભીષણ યુદ્ધ તથા વ્યૂહાત્મક દરિયાઈ માર્ગ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બ્લોક થઈ જવાના કારણે સમગ્ર ભારતમાં લિક્વિફાઈડ પેટ્રોલિયમ ગેસ (LPG) નું કટોકટીભર્યું સંકટ વધુ ઘેરું બન્યું છે. આ વૈશ્વિક બળતણ કટોકટીનો મજબૂતાઈથી સામનો કરવા અને સ્થાનિક બજારમાં સપ્લાય ચેઈન જાળવી રાખવા માટે કેન્દ્ર સરકારે ઘરેલું રસોઈ ગેસના કનેક્શન સંબંધિત કાયદાઓમાં અત્યંત કડક અને ક્રાંતિકારી ફેરફાર કરીને જનતા માટે નવા આદેશો જારી કર્યા છે. પેટ્રોલિયમ મંત્રાલય દ્વારા લેવાયેલા આ ઐતિહાસિક નિર્ણય અંતર્ગત હવે દેશભરમાં 'નો ડ્યુઅલ કનેક્શન' (એક સરનામે બે જોડાણ નહીં) નો નિયમ સખત રીતે લાગુ કરી દેવામાં આવ્યો છે, જેને પગલે કરોડો ગ્રાહકોએ પોતાના રસોડાના બજેટ અને કનેક્શનની સ્થિતિ ચકાસવી પડશે.

નવા જાહેર કરાયેલા કડક વહીવટી નિયમો અનુસાર, હવેથી કોઈપણ ભારતીય પરિવારના રસોડામાં કાયદેસર રીતે માત્ર એક જ ગેસ કનેક્શન રાખી શકાશે, જેમાં કાં તો પરંપરાગત એલપીજી (LPG) સિલિન્ડર હોવું જોઈએ અથવા આધુનિક પીએનજી (PNG) પાઇપલાઇન કનેક્શન હોવું જોઈએ. જો કોઈ ગ્રાહક પોતાના ઘરમાં બેકઅપ તરીકે આ બંને પ્રકારના કનેક્શન એકસાથે સક્રિય રાખશે, તો તેણે આગામી ૩૦ જૂન સુધીમાં સ્વેચ્છાએ ગમે તે એક જોડાણ સરેન્ડર કરવું પડશે. જો નિયત સમયમર્યાદામાં ગ્રાહક દ્વારા આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવામાં નહીં આવે, તો ઓઇલ કંપનીઓના સેન્ટ્રલાઈઝ્ડ ડિજિટલ ડેટાબેઝ દ્વારા ૧ જુલાઈથી આવા ગ્રાહકોનું એક કનેક્શન આપમેળે જ એટલે કે ઓટોમેટિકલી સસ્પેન્ડ અને નિષ્ક્રિય કરી દેવામાં આવશે.

કેન્દ્ર સરકારના આદેશ પર દેશની ત્રણ અગ્રણી સરકારી ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ ઇન્ડેન ગેસ, ભારત ગેસ અને એચપી ગેસે સંયુક્ત માર્ગદર્શિકા જાહેર કરીને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, આ આકરા નિયમનો મુખ્ય હેતુ દેશમાં રસોઈ ગેસના મોટા પાયે થતા કાળાબજાર અને સંગ્રહખોરીને કાયમ માટે નાબૂદ કરવાનો છે. મહાનગરો અને સોસાયટીઓમાં પાઇપ્ડ નેચરલ ગેસ (PNG) નું નેટવર્ક વ્યાપક રીતે ફેલાઈ ગયું હોવા છતાં, લાખો લોકો કટોકટીના સમયે વાપરવા માટે સબસીડીવાળા ગેસ સિલિન્ડર પણ પોતાના ઘરમાં બેકઅપ તરીકે જાળવી રાખે છે. આ પ્રવૃત્તિના કારણે સરકાર પર ડબલ ગેસ સપ્લાયનો બિનજરૂરી આર્થિક બોજ વધે છે અને ઇંધણનો બગાડ થવાની સાથે તેનું ગેરકાયદે કોમર્શિયલ રિફિલિંગ પણ વધી રહ્યું છે.

સરકારી એજન્સીઓએ સઘન ઝુંબેશ હાથ ધરીને ડ્યુઅલ કનેક્શન ધરાવતા ગ્રાહકોનું લિસ્ટિંગ એટલે કે સ્ક્રીનિંગ શરૂ કરી દીધું છે અને છેતરપિંડી આચરીને ખોટા દસ્તાવેજોના આધારે બે જોડાણ રાખનારાઓ સામે કાનૂની એફઆઈઆર દાખલ કરવાની તજવીજ પણ હાથ ધરાઈ રહી છે. બ્લેકલિસ્ટિંગ અને દંડની આકરી કાનૂની કાર્યવાહીથી બચવા માટે ગ્રાહકોએ તાત્કાલિક પોતાની સ્થાનિક ગેસ વિતરણ એજન્સીની કચેરીએ રૂબરૂ જવાનું રહેશે. ત્યાં જઈને 'કનેક્શન સરેન્ડર' ફોર્મની સાથે પોતાનું ખાલી અથવા ભરેલું ગેસ સિલિન્ડર અને ઓરિજિનલ રેગ્યુલેટર જમા કરાવવાનું રહેશે, જેના બદલામાં એજન્સી દ્વારા સત્તાવાર 'સરેન્ડર સર્ટિફિકેટ' ઇશ્યૂ કરવામાં આવશે.

આ કાયદાકીય શરણાગતિ પ્રક્રિયા અંતર્ગત ગ્રાહકોને આર્થિક નુકસાન ન થાય તે માટે જે તે સમયે કનેક્શન લેતી વખતે જમા કરાવેલી તમામ સિક્યોરિટી ડિપોઝિટ (સુરક્ષા રકમ) ગ્રાહકના લિંક થયેલા બેંક ખાતામાં સીધી ઓનલાઈન ટ્રાન્સફર કરી દેવામાં આવશે. રાજકીય અને આર્થિક વિશ્લેષકોના મતે, આ ફેરફાર માત્ર પ્રતીકાત્મક નથી પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય યુદ્ધના સમયમાં દેશની ઊર્જા સુરક્ષાને મજબૂત કરવા માટે લેવાયેલું અનિવાર્ય પગલું છે. આગામી દિવસોમાં આ નિયમના લીધે ગેસ સપ્લાયની કૃત્રિમ અછત દૂર થશે અને મધ્યમ વર્ગના વાસ્તવિક જરૂરિયાતમંદ પરિવારોને સમયસર ગેસ સિલિન્ડર ઉપલબ્ધ કરાવી શકાશે.