ચાબહાર: અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના વધતા જતા પ્રાદેશિક તણાવની સીધી અસર હવે ભારતના સૌથી મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ ‘ચાબહાર બંદર’ પર જોવા મળી રહી છે. યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડ દ્વારા કરવામાં આવેલા તાજેતરના હવાઈ હુમલામાં ચાબહાર પોર્ટનો મહત્વપૂર્ણ મેરીટાઇમ ટ્રાફિક કંટ્રોલ ટાવર સંપૂર્ણપણે તૂટી પડ્યો છે, જેના ચિંતાજનક વિઝ્યુઅલ્સ પણ સોશિયલ મીડિયા પર સામે આવ્યા છે. જોકે, અહીં એક મોટી અને ભારત માટે રાહત આપનારી સ્પષ્ટતા એ છે કે, જે ટાવર નાશ પામ્યો છે તે ચાબહારના 'શાહિદ કલાન્તારી' ટર્મિનલ પર આવેલો હતો. ભારત દ્વારા સંચાલિત અને અબજો રૂપિયાના રોકાણવાળું 'શાહિદ બેહેશ્તી' ટર્મિનલ આ હુમલામાં સુરક્ષિત હોવાના અહેવાલ છે. તેથી, શરૂઆતમાં જે ચિંતા વ્યાપી ગઈ હતી કે ભારતનું મુખ્ય ટર્મિનલ સંપૂર્ણપણે નાશ પામ્યું છે, તે માહિતી અંશતઃ અચોક્કસ છે.

તેમ છતાં, આ હુમલાએ નવી દિલ્હીની વ્યૂહાત્મક ગણતરીઓને ચોક્કસપણે હચમચાવી દીધી છે. ચાબહાર એ પાકિસ્તાનને બાયપાસ કરીને અફઘાનિસ્તાન અને મધ્ય એશિયા સાથે સીધો વેપાર કરવા માટેનો ભારતનો એકમાત્ર મુખ્ય દરિયાઈ માર્ગ છે. ટ્રાફિક કંટ્રોલ ટાવર ધ્વસ્ત થવાને કારણે બંદરે આવતા જહાજોના નેવિગેશન અને મોનિટરિંગ પર ક્ષણિક અસર જરૂર પડશે, પરંતુ ઈરાની મીડિયા અને સ્થાનિક સત્તાવાળાઓના મતે આનાથી કાર્ગો કામગીરી લાંબો સમય અટકશે નહીં. ભારત માટે અસલી ચિંતા એ છે કે જો આ વિસ્તારમાં સૈન્ય સંઘર્ષ વધુ વણસે, તો આંતરરાષ્ટ્રીય ઉત્તર-દક્ષિણ પરિવહન કોરિડોર (INSTC) અને ભારતીય કંપની ‘ઇન્ડિયા પોર્ટ્સ ગ્લોબલ લિમિટેડ’ (IPGL) ના ૧૦-વર્ષના કરાર હેઠળ થનારા આગામી રોકાણો પર અનિશ્ચિતતાના વાદળો ઘેરાઈ શકે છે.

હાલ પૂરતું, ઈરાને ભારતને આ પ્રોજેક્ટમાં મક્કમતાપૂર્વક ટકી રહેવા અને રોકાણ ચાલુ રાખવા વિનંતી કરી છે. ભારત માટે ચાબહાર માત્ર એક આર્થિક વેપાર માર્ગ નથી, પરંતુ ચીન અને પાકિસ્તાનના ગઠબંધન સામે ટકી રહેવા માટેનો એક અત્યંત મહત્વનો ભૂ-રાજકીય પાયો છે. જો આ વિસ્તારમાં યુએસ સૈન્ય હુમલા સતત ચાલુ રહેશે, તો શિપિંગના વીમા દરો અને માલવાહક ભાડામાં મોટો ઉછાળો આવશે, જે આ રૂટને આર્થિક રીતે પડકારજનક બનાવી શકે છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે ભારત પોતાના આ વ્યૂહાત્મક હિતોનું રક્ષણ કરવા માટે વોશિંગ્ટન અને તેહરાન વચ્ચે કેવી મુત્સદ્દીગીરીથી રાજદ્વારી સંતુલન સાધે છે.