તા. ૧૨ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૩ ગુરૂવાર
પિતાની દરેક મિલકત પર બાળકોને જન્મસિદ્ધ અધિકાર નથી
પિતા અને દાદાના વારસા અંગે હાઇકોર્ટે એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો
નવી દિલ્હી તા.૨૧: કર્ણાટક હાઈકોર્ટે મિલકતના વિભાજન અંગે એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે પિતા કે દાદા પાસેથી વારસામાં મળેલી મિલકત આપમેળે પૈતૃક બની જતી નથી. તેથી, બાળકો જન્મથી મિલકતનો વારસો મેળવતા નથી. હાઈકોર્ટે જણાવ્યું હતું કે મિતાક્ષર હિન્દુ કાયદા હેઠળ, મિલકતની કાનૂની સ્થિતિ તે મૂળ રીતે કેવી રીતે પ્રાપ્ત કરવામાં આવી હતી તેના દ્વારા નક્કી થાય છે. મિલકત ફક્ત એટલા માટે પૈતૃક બનતી નથી કારણ કે તે પેઢી દર પેઢી પસાર થઈ છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે બાળકોને પૈતૃક મિલકત પર જન્મસિદ્ધ અધિકાર છે. જો કે, હાઈકોર્ટે હવે ચુકાદો આપ્યો છે કે જો કોઈ વ્યક્તિ પોતાની કમાણીથી મિલકત ખરીદે છે અને પછી તેને પોતાના પુત્રને ટ્રાન્સફર કરે છે, તો તેને પૈતૃક મિલકત ગણી શકાય નહીં. આવી સ્વ-અર્જિત મિલકત તે વ્યક્તિના પૌત્ર-પૌત્રીઓને જન્મસિદ્ધ અધિકાર આપતી નથી.
એક દીકરીએ તેના પિતા દ્વારા તેના દાદા પાસેથી વારસામાં મળેલી મિલકતમાં હિસ્સો માંગ્યો હતો, જે તેના જન્મસિદ્ધ અધિકારના આધારે કૌટુંબિક સમાધાન દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો. હાઈકોર્ટે શોધી કાઢ્યું હતું કે માંગવામાં આવેલી મિલકત મૂળ તેના દાદાની સ્વ-ઉપાર્જિત મિલકત હતી. કૌટુંબિક સમાધાન પછી પણ, તે તેના પિતાની અલગ મિલકત રહી. તેથી, પુત્રી તેના જન્મસિદ્ધ અધિકારના આધારે વિભાજન માંગી શકતી નથી.
આ નિર્ણય હિન્દુ ઉત્તરાધિકાર કાયદામાં સ્પષ્ટતા લાવે છે. ઘણીવાર એવું માનવામાં આવે છે કે માતાપિતા અથવા દાદા-દાદી પાસેથી વારસામાં મળેલી કોઈપણ મિલકત આપમેળે પૂર્વજોની મિલકત બની જાય છે. આસામ સિવાય પﾍમિ બંગાળ અને આસામના કેટલાક ભાગોમાં લાગુ પડતા મિતાક્ષર હિન્દુ કાયદા અનુસાર, જન્મસિદ્ધ અધિકાર ફક્ત સહ-ઉપાર્જિત અથવા પૂર્વજોની મિલકતમાં જ અસ્તિત્વ ધરાવે છે. માલિક સ્વ-ઉપાર્જિત મિલકત પર સંપૂર્ણ અધિકાર જાળવી રાખે છે. તે અથવા તેણી તેની ઇચ્છા મુજબ તેને વેચી શકે છે, ભેટ આપી શકે છે અથવા વસિયતનામા દ્વારા વિભાજીત કરી શકે છે. જો તે આ મિલકત તેના બાળકોને ન આપે, તો તેઓ તેના નિર્ણયને પડકારી શકતા નથી.
કાનૂની નિષ્ણાતો માને છે કે આ નિર્ણય ઉત્તરાધિકાર આયોજન, વારસા વિવાદો અને મિલકત વિભાજનના મામલામાં નોંધપાત્ર અસરો કરશે. આ નિર્ણયમાં, કોર્ટે કૌટુંબિક સંબંધો કરતાં મિલકતની માલિકીના આધાર પર ભાર મૂક્યો છે.
હાઈકોર્ટના આ નિર્ણયનો અર્થ એ નથી કે બાળકોના પિતાની મિલકત પરના અધિકારો સંપૂર્ણપણે નાબૂદ થઈ જશે. જો પિતાએ વસિયત ન બનાવી હોય અને તેનું મૃત્યુ થાય, તો કાયદા મુજબ મિલકત બાળકો અને કાનૂની વારસદારો વચ્ચે વહેંચવામાં આવશે. જો કે, જો પિતા પોતાની બિન-વંશપરંપરાગત મિલકત બીજા કોઈને સોંપે છે, તો બાળકો બળજબરીથી તેનો દાવો કરી શકતા નથી.
(9:58 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
