નવી દિલ્હી, તા.26: સુપ્રીમ કોર્ટે દેશના નાગરિકોના મૌલિક અને નાગરિક અધિકારોની રક્ષા કરતો એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો છે. સર્વોચ્ચ અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે 'છત્તીસગઢ રાજ્ય સુરક્ષા અધિનિયમ, 1990' હેઠળ વહીવટીતંત્ર દ્વારા કરાતા જિલ્લા બહિષ્કાર (તડીપાર)ના આદેશ સામે અપીલ દાખલ કરવામાં જો વિલંબ થાય, તો પણ પીડિત વ્યક્તિને ન્યાય મેળવવાનો અધિકાર છે. કોર્ટે જણાવ્યું કે આવા કેસોમાં થયેલા વિલંબને 'મર્યાદા અધિનિયમ, 1963' (Limitation Act) ની કલમ 5 હેઠળ માફ કરી શકાય છે અને તેની સુનાવણી આગળ ધપાવી શકાય છે.
હાઈકોર્ટનો ચુકાદો રદ, તકનીકીના નામે ન્યાયનો ઈનકાર નહીં
જસ્ટિસ બી.વી. નાગરત્ના અને જસ્ટિસ ઉજ્જલ ભુયાનની સંયુક્ત બેન્ચે આ મામલે છત્તીસગઢ હાઇકોર્ટના જૂના નિર્ણયને ફગાવી દીધો છે. હાઈકોર્ટે અપીલકર્તાની અરજી માત્ર એટલા માટે રદ કરી દીધી હતી કારણ કે તે નિર્ધારિત સમયમર્યાદા પછી દાખલ કરવામાં આવી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટે આ કડક વલણની ટીકા કરતા નોંધ્યું કે, "જ્યાં સુધી કોઈ કાયદો સ્પષ્ટ રીતે વિલંબ માફીની સત્તાને બાકાત ન કરે, ત્યાં સુધી અપીલ અધિકારી પાસે યોગ્ય કિસ્સાઓમાં વિલંબને માફ કરવાનો વિવેકબુદ્ધિનો અધિકાર (Discretionary Power) હોવો જ જોઈએ."
શું હતો સમગ્ર મામલો?
બાલોદાબજાર-ભાટપરાના જિલ્લા મેજિસ્ટ્રેટ દ્વારા 18 જૂન, 2025 ના રોજ 'જીતુ યાદવ વિરુદ્ધ છત્તીસગઢ રાજ્ય' ના કેસમાં એક આદેશ પસાર કરવામાં આવ્યો હતો, જેમાં અપીલકર્તાને એક વર્ષ માટે જિલ્લાની બહાર (તડીપાર) રહેવાનો નિર્દેશ અપાયો હતો. આ કાયદાની કલમ 9 મુજબ, આદેશ વિરુદ્ધ અપીલ કરવા માટે 30 દિવસની સમયમર્યાદા નક્કી કરાયેલી છે. અપીલકર્તાએ આ સમયમર્યાદા ચૂકી જતાં રાજ્ય સરકાર અને ત્યારબાદ હાઈકોર્ટે તેની અરજી સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો હતો, જેના કારણે પીડિતે સુપ્રીમ કોર્ટના દ્વાર ખટખટાવ્યા હતા.
સુપ્રીમ કોર્ટનું મહત્વનું અવલોકન:
"મર્યાદાના કાયદાનો હેતુ કાનૂની પ્રક્રિયામાં ખંત સુનિશ્ચિત કરવાનો છે, પણ તેનો હેતુ સ્પષ્ટ કાયદાકીય આદેશ વિના નાગરિકોના મૂળભૂત અધિકારોને છીનવી લેવાનો કે સમાપ્ત કરવાનો નથી. જો કોઈ વ્યક્તિ 30 દિવસના બદલે 31મા દિવસે પણ અપીલ કરે, અને તેની પાસે મોડું થવાનું પૂરતું અને યોગ્ય કારણ હોય, તો માત્ર ટેકનિકલ ગણતરીના આધારે તેને ન્યાયથી વંચિત રાખી શકાય નહીં. ખાસ કરીને એવા કેસમાં જ્યાં પરિણામો ગંભીર અને વ્યક્તિના જીવન સાથે જોડાયેલા હોય."
15 જૂન સુધીમાં નવો નિર્ણય લેવા આદેશ
સર્વોચ્ચ અદાલતે અપીલકર્તા જીતુ યાદવની અરજી મંજૂર કરીને છત્તીસગઢ રાજ્ય સરકાર સમક્ષ તેની અપીલને પુનઃસ્થાપિત કરી દીધી છે. કોર્ટે આદેશ આપ્યો છે કે આ કેસની ગુણવત્તા અને કાયદાકીય પાસાઓને ધ્યાનમાં રાખીને વહેલામાં વહેલી તકે અને કોઈપણ સંજોગોમાં 15 જૂન સુધીમાં તેની પર નવેસરથી યોગ્ય નિર્ણય લેવામાં આવે. કોર્ટના આ સ્ટેન્ડથી ભવિષ્યમાં વહીવટી આદેશો સામે કાનૂની લડત લડતા હજારો લોકોને મોટી રાહત મળશે.