નવી દિલ્હી : કેન્દ્રીય જળ શક્તિ મંત્રી સી.આર. પાટીલે બુધવારે નવી દિલ્હીમાં આયોજિત ABP નેટવર્કના 'India@2047' કોન્ક્લેવમાં પાણી સંરક્ષણ અને જળ વ્યવસ્થાપન અંગે દેશની ભવિષ્યની રણનીતિ સ્પષ્ટ કરી હતી. પાટીલે જણાવ્યું હતું કે, ભારત તેની વિકસિત રાષ્ટ્ર બનવાની સફરમાં પાણીની ઉપલબ્ધતાને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપી રહ્યું છે. 'હર ઘર જલ' યોજના હેઠળ અત્યાર સુધીમાં 16 કરોડથી વધુ ઘરોને નળ જોડાણ પૂરું પાડવામાં આવ્યું છે, જ્યારે બાકી રહેલા 3 કરોડ ઘરોને આવરી લેવા માટે કેન્દ્ર સરકારે રૂ. 1.5 લાખ કરોડની જંગી રકમ ફાળવી છે. આ પ્રોજેક્ટ 2028 સુધીમાં પૂર્ણ કરવાનું લક્ષ્ય છે, પરંતુ સરકાર તેને વહેલી તકે પૂરો કરવા માટે પ્રયત્નશીલ છે.
પાકિસ્તાન તરફ વહેતા પાણી અને સંગ્રહના પડકારો
સરકારના વલણ પર સ્પષ્ટતા કરતા પાટીલે કહ્યું કે, પાકિસ્તાન તરફ વહેતા પાણીને રોકવાની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ ગઈ છે. જોકે, આ મુદ્દો સુરક્ષા અને વ્યૂહાત્મક પાસાઓ સાથે જોડાયેલો હોવાથી દરેક વિગત જાહેર કરવી શક્ય નથી. તેમણે સ્વીકાર્યું કે, "પાણી તો બંધ થઈ ગયું છે, પરંતુ તેને મોટા પાયે સંગ્રહિત કરવા માટે હાલ આપણી પાસે પૂરતું માળખું નથી. આગામી બે વર્ષમાં આ દિશામાં મોટા ફેરફારો જોવા મળશે." હરિયાણા, પંજાબ, રાજસ્થાન અને દિલ્હી જેવા રાજ્યોને આ વધારાના પાણીનો મોટો લાભ મળી શકે તેમ છે.
યમુનાની સ્વચ્છતા અને જળ સંરક્ષણ
દિલ્હીમાં યમુના નદીના પ્રદૂષણ અંગે મંત્રીએ કહ્યું કે, નદીમાં પૂરતો પ્રવાહ ન હોવાને કારણે પ્રદૂષણ વધુ ઘાતક લાગે છે. જો પાણી વ્યવસ્થાપન પ્રોજેક્ટ્સ સમયસર પૂર્ણ થશે, તો યમુનામાં વધારાનું પાણી છોડીને તેને સ્વચ્છ રાખી શકાશે. પાટીલે વધુમાં જણાવ્યું કે ભારત વાર્ષિક 4,000 VCM વરસાદ મેળવે છે, પરંતુ સંગ્રહ ક્ષમતા માત્ર 750 VCM છે. તેમણે આ સ્થિતિને 'ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ તોડવા' જેવી ગંભીર ગણાવી અને પાણી સંરક્ષણ માટે જનભાગીદારી પર ભાર મૂક્યો.
સામાજિક અસર: મહિલાઓના સમયની બચત
'જલ જીવન મિશન' ની અસર વિશે વાત કરતા પાટીલે જણાવ્યું કે, અગાઉ દેશની લગભગ 9 કરોડ મહિલાઓ પાણી ભરવા માટે લાંબા અંતરની મુસાફરી કરતી હતી, જેમાં તેઓ વાર્ષિક 5.5 કરોડ કલાક ખર્ચતી હતી. હવે આ સમય બચવાથી મહિલાઓ આજીવિકા અને આવકના અન્ય સાધનોમાં પોતાનું યોગદાન આપી શકશે. મંત્રીએ લોકોને ચેતવણી આપી કે માત્ર સંપત્તિ બચાવવી પૂરતી નથી, પરંતુ પાણી બચાવવું એ ભવિષ્યની સાત પેઢીઓ માટે અનિવાર્ય છે.