કાઠમંડુ :  નેપાળની રાજનીતિમાં વડાપ્રધાન બાલેન શાહની નેતૃત્વ હેઠળની નવી સરકાર અને દેશના સર્વોચ્ચ ન્યાયતંત્ર વચ્ચે ચાલી રહેલો આંતરિક સંઘર્ષ હવે વૈશ્વિક મંચ પર ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે. વિશ્વની ત્રણ અગ્રણી માનવાધિકાર સંસ્થાઓ એમ્નેસ્ટી ઇન્ટરનેશનલ, હ્યુમન રાઇટ્સ વોચ (HRW) અને ઇન્ટરનેશનલ કમિશન ઓફ જ્યુરિસ્ટ્સ (ICJ) એ એક સંયુક્ત નિવેદન જારી કરીને સરકારના વલણ સામે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. આ સંગઠનોનો દાવો છે કે બાલેન શાહની સરકાર સુપ્રીમ કોર્ટના માળખાકીય સંતુલનને ખોરવીને ન્યાયાધીશો પર બિનજરૂરી રાજકીય દબાણ બનાવી રહી છે. લોકશાહીના સૌથી મજબૂત સ્તંભ ગણાતા ન્યાયતંત્ર પર આ પ્રકારે શાસક પક્ષ દ્વારા પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ હસ્તક્ષેપ થવો તે નેપાળમાં કાયદાના શાસન અને લોકશાહીના ભવિષ્ય માટે અત્યંત ચિંતાજનક બાબત છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય માનવાધિકાર જૂથોએ સનસનાટીભર્યો આરોપ લગાવ્યો છે કે સુપ્રીમ કોર્ટના ત્રણ વરિષ્ઠ ન્યાયાધીશો — સપના પ્રધાન મલ્લા, કુમાર રેગ્મી અને હરિ ફુયાલ પર રાજીનામું આપવા માટે ભયંકર દબાણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. જો તેઓ પોતાની મરજીથી પદ ન છોડે તો તેમની સામે મહાભિયોગ  પ્રસ્તાવ લાવવાની ખુલ્લી ધમકી પણ આપવામાં આવી રહી છે. આ સિવાય, દાયકાઓ જૂની પરંપરાને તોડીને વરિષ્ઠતા યાદીમાં ચોથા ક્રમે આવતા જસ્ટિસ મનોજ કુમાર શર્માને મુખ્ય ન્યાયાધીશ તરીકે નીમવા અંગે પણ સવાલો ઉઠાવવામાં આવ્યા છે. ન્યાયાધીશો સામે કોઈ નક્કર બંધારણીય પુરાવા કે જાહેર આક્ષેપો વગર આ રીતે તેમને હટાવવાના પ્રયાસોથી અદાલતોની નિષ્પક્ષતા સામે ગંભીર પ્રશ્નાર્થચિહ્ન ઊભું થયું છે.

આ ઉપરાંત, મે ૨૦૨૬માં વટહુકમ દ્વારા બંધારણીય પરિષદ અધિનિયમમાં લાવવામાં આવેલા સુધારાને પણ વૈશ્વિક સંગઠનોએ આકરા શબ્દોમાં નકારી કાઢ્યો છે. અગાઉ મહત્વની બંધારણીય નિમણૂકો માટે વ્યાપક સર્વસંમતિ અને બહુમતી સભ્યોની હાજરી અનિવાર્ય હતી, પરંતુ નવા વટહુકમથી સરકારને ઓછી હાજરી અને સરળ બહુમતીથી નિર્ણય લેવાની છૂટ મળી ગઈ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનોએ સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી છે કે જો સરકાર આ રીતે બંધારણીય પ્રક્રિયાઓને બાયપાસ કરીને ન્યાયતંત્ર પર પોતાનો પ્રભાવ જમાવવાનો પ્રયાસ કરશે તો જનતાનો અદાલતો પરથી વિશ્વાસ ઉઠી જશે. તેથી, બાલેન શાહ સરકારે તુરંત જ અદાલતોની સ્વતંત્રતાનું સન્માન કરી આ તમામ રાજકીય દબાણનો અંત લાવવો જોઈએ.