નવી દિલ્‍હી તા.૧૦: છેલ્‍લા નવ દિવસથી, દેશના મોટાભાગના ભાગોમાં ભારે વરસાદ પડ્‍યો છે. મુંબઈ અને ગુજરાતના ઘણા શહેરોમાં, વરસાદે તબાહી મચાવી છે. જ્‍યારે દાવા કરવામાં આવી રહ્યા છે કે આ વર્ષે ચોમાસું નબળું રહેશે અને વરસાદ ઓછો પડશે, ત્‍યારે ચોમાસાની શરૂઆત પહેલાથી જ જોરદાર થઈ ગઈ છે. આ પ્રશ્ન ઉભો કરે છેઃ શું અલ નીનો ભારત પર અસર નહીં કરે? જવાબ ના છે. હવામાન વિભાગના તાજેતરના અહેવાલે લાખો નાગરિકો, ખાસ કરીને ખેડૂતો જે આપણને ખોરાક આપે છે, તેમના ધબકારા વધારી દીધા છે. જૂનના દુષ્‍કાળ પછી જુલાઈની શરૂઆતમાં શાનદાર સુધારો કરનાર ચોમાસુ હવે અલ નીનોના ઘેરા પડછાયા હેઠળ છે.

હવામાનશાષાીઓનો દાવો છે કે આ રાહત અલ્‍પજીવી છે, અને અલ નીનો ફરી એકવાર ચોમાસાની પ્રગતિ પર બ્રેક લગાવવા માટે તૈયાર છે. આગામી પાંચ દિવસમાં હવામાનમાં કયો ફેરફાર થવાની ધારણા છે જેનાથી વૈજ્ઞાનિકો પણ ચિંતિત છે? ચાલો જાણીએ...

આઈએમડી માને છે કે પﾍમિી દરિયાકાંઠાના વિસ્‍તારો સહિત ઉત્તર, પﾍમિ અને મધ્‍ય ભારતમાં ૧૦ જુલાઈથી ૧૫ જુલાઈ દરમિયાન વરસાદમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થવાની સંભાવના છે. વર્તમાન લો-પ્રેશર વિસ્‍તાર નબળો પડી ગયો છે અને આગળ વધ્‍યો છે, જેના કારણે વાદળોની ગતિ ઓછી થઈ ગઈ છે.

જુલાઈના મધ્‍યમાં આ દુષ્‍કાળને કારણે, દેશનો કુલ ચોમાસુ વરસાદ ફરી એકવાર સામાન્‍યથી નીચે શ્રેણીમાં આવી શકે છે. કૃષિ નિષ્‍ણાતોના મતે, ડાંગર અને અન્‍ય ખરીફ પાક માટે આ એક મહત્‍વપૂર્ણ સમય છે. તાજેતરમાં વાવેલા પાકને પ્રારંભિક વિકાસ માટે સતત ભેજની જરૂર પડે છે. જો આ સમય દરમિયાન વરસાદ લાંબા સમય સુધી બંધ રહે, તો બિન-સિચાઈવાળા વિસ્‍તારોમાં નવા છોડ મરી શકે છે.

હવામાનશાષાીઓના મતે, ચોમાસામાં આ વધઘટ પેસિફિક મહાસાગરમાં સક્રિય અલ નીનો ઘટનાને કારણે છે. અલ નીનોના પ્રભાવ હેઠળના વર્ષોમાં, ચોમાસું સતત નહીં પણ થોડા ભાગોમાં કામ કરે છે, જેમાં ભારે વરસાદ પડે છે. આના કારણે ઘણીવાર થોડા દિવસો ભારે વરસાદ પડે છે, ત્‍યારબાદ લાંબા સમય સુધી સૂકા સમયગાળાનો સમય રહે છે. જોકે, વૈજ્ઞાનિકો જુલાઈના અંતમાં બીજી સક્રિય ચોમાસાની ઋતુની અપેક્ષા રાખે છે, પરંતુ ત્‍યાં સુધી, દેશભરના ખેડૂતોએ તેમની આંખો ખુલ્‍લી રાખવી પડશે.