નવી દિલ્હી:  ગંભીર ફોજદારી આરોપોનો સામનો કરી રહેલા નેતાઓને મંત્રી બનાવતા અટકાવવા અથવા તેમને મહત્વપૂર્ણ કેબિનેટ પોર્ટફોલિયો સોંપવા અંગે નિર્દેશિકા જાહેર કરવાની માંગ કરતી જાહેર હિતની અરજી (PIL) ને સુપ્રીમ કોર્ટે ફગાવી દીધી છે. ચીફ જસ્ટિસ સૂર્યકાંત, જસ્ટિસ જોયમલ્યા બાગચી અને જસ્ટિસ વી. મોહનાની પીઠે આ મામલે સુનાવણી કરતા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અવલોકન કર્યું હતું. સર્વોચ્ચ અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું કે લોકશાહી પ્રક્રિયામાં રાજકીય વિરોધીઓ સામે ફોજદારી કાયદાઓનો ઉપયોગ અવારનવાર એક હથિયાર તરીકે થતો જોવા મળે છે. આવી સ્થિતિમાં, કયો ફોજદારી કેસ કેટલો ગંભીર છે અને તે સરકાર માટે શરમજનક છે કે નહીં, તેનો આખરી આકલન કરવાનો વિવેકાધિકાર દેશના વડાપ્રધાન કે રાજ્યના મુખ્યમંત્રી પર જ છોડવો ઉચિત રહેશે.

અરજદારના વકીલે સુનાવણી દરમિયાન બંધારણીય નૈતિકતાનો હવાલો આપતાં દલીલ કરી હતી કે આ અરજીનો હેતુ બંધારણની કલમ 75 કે 164 માં કોઈ નવી અયોગ્યતા ઉમેરવાનો નથી, પરંતુ મંત્રીઓની નિમણૂક અને વિભાગોની ફાળવણી વખતે વિવેકાધિકારનો ઉપયોગ કરવા માટે ચોક્કસ વાજબી માપદંડો નક્કી કરવાનો છે. તેમણે એસોસિએશન ફોર ડેમોક્રેટિક રિફોર્મ્સ (ADR) ના રિપોર્ટનો ઉલ્લેખ કરતાં જણાવ્યું કે દેશના લગભગ અડધાથી વધુ ધારાસભ્યો અને સાંસદો સામે ગંભીર ફોજદારી કેસો પેન્ડિંગ છે, અને સામાન્ય મતદારો પણ ગુનાહિત પૃષ્ઠભૂમિ ધરાવતા નેતાઓને કેબિનેટ મંત્રી તરીકે જોવા નથી ઇચ્છતા. વકીલે ઉમેર્યું કે સંસદે આ સમસ્યા સામે યોગ્ય કાયદાકીય પગલાં ન લેતાં હવે અદાલતે તેમાં હસ્તક્ષેપ કરવો જોઈએ.

જોકે, ન્યાયાધીશ જોયમલ્યા બાગચીએ આ દલીલો સામે સખત વલણ અપનાવતા કહ્યું કે જો અદાલત આ પ્રકારની કડક માર્ગદર્શિકા બનાવવાનો પ્રયાસ કરશે તો તેનાથી મોટો બંધારણીય પેચ ફસાશે. તેમણે ટિપ્પણી કરી કે રાજકીય વાતાવરણમાં સત્તા બદલાતાં જ વિરોધીઓ સામે ફોજદારી કેસો દાખલ થઈ જતા હોય છે, તેથી ન્યાયતંત્ર આવી પરિસ્થિતિઓમાં બંધારણીય મર્યાદા ઓળંગીને કારોબારીના અધિકારો પર રોક લગાવી શકે નહીં. સુપ્રીમ કોર્ટે આ સાથે કાયદાકીય મર્યાદા અને લોકશાહી ઢાંચાને માન આપતાં સ્પષ્ટ આદેશ સાથે આ પીઆઈએલને ફગાવી દીધી છે.