ઝુરિચ : જાતીય હુમલા અને ગુનાખોરીના કેસોમાં પીડિતોને બેભાન કરવા માટે વપરાતી ખતરનાક ડ્રગ GHB ને પકડવા માટે સ્વિસ સંશોધકોએ એક મોટી અને ક્રાંતિકારી સફળતા મેળવી છે. ઝુરિચ યુનિવર્સિટીના વૈજ્ઞાનિકોએ એક એવું નવું બાયોમાર્કર શોધી કાઢ્યું છે, જેના દ્વારા ડ્રગના સેવનના 72 કલાક (ત્રણ દિવસ) પછી પણ પેશાબમાં આ ડ્રગની હાજરી સરળતાથી શોધી શકાશે. અત્યાર સુધી આ ડ્રગ શોધવા માટે માત્ર 12 કલાકની જ ટૂંકી વિન્ડો મળતી હોવાથી અનેક આરોપીઓ કાયદાના શિકંજામાંથી બચી જતા હતા, પરંતુ આ નવી શોધથી તપાસકર્તાઓને ભવિષ્યમાં આરોપીઓ સામે મજબૂત કેસ બનાવવાનો પૂરતો સમય મળી રહેશે.
યુનિવર્સિટી દ્વારા મંગળવારે (10 નવેમ્બર) જાહેર કરાયેલા નિવેદનમાં જણાવ્યા અનુસાર, પીડિતોને અજાણતાં પીણાંમાં ભેળવીને આપવામાં આવતી આ દવા લોહી અને પેશાબમાંથી અત્યંત ઝડપથી ગાયબ થઈ જાય છે. સામાન્ય રીતે આ દવાની શોધ વિન્ડો લોહીમાં માત્ર 6 કલાક અને પેશાબમાં 12 કલાક સુધીની જ હોય છે. જોકે, યુનિવર્સિટીના ફોરેન્સિક મેડિસિન વિભાગના એન્ડ્રીયા સ્ટુઅરની આગેવાની હેઠળની ટીમે વર્ષ 2021 માં આ દવા માટે GHB-પેન્ટોઝ (GHB અને રાઇબોઝ શર્કરાનું સંયોજન) નામનું એક આશાસ્પદ બાયોમાર્કર શોધવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી. આ બાયોમાર્કર સામાન્ય દવા ગાયબ થઈ ગયા પછી પણ લાંબા સમય સુધી શરીરમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
આ સંશોધનના વ્યાપક ઉપયોગથી ફોરેન્સિક તપાસ ક્ષેત્રે એક મોટો વળાંક આવશે કારણ કે પીડિતોને બેભાન કરવા માટે વપરાતી નશાકારક દવાઓની તપાસમાં દરેક કલાક અત્યંત નિર્ણાયક સાબિત થાય છે. પરંપરાગત વિશ્લેષણ પદ્ધતિઓ નિષ્ફળ જાય તેવા કિસ્સાઓમાં પણ આ નવું બાયોમાર્કર વહેલા થયેલા GHB ના સેવનની સચોટ પુષ્ટિ કરી શકશે. સંશોધકોના મતે આ નવી પદ્ધતિ કાયદાકીય તપાસ તંત્રને ગુનેગારો સામે બિનચૂક પુરાવા એકત્ર કરવામાં અને પીડિતોને સમયસર ન્યાય અપાવવામાં ચાવીરૂપ ભૂમિકા ભજવશે.
આ ટેકનોલોજીકલ સફળતા બાદ હવે આ નવી વિશ્લેષણ પદ્ધતિને વૈશ્વિક સ્તરે ફોરેન્સિક લેબોરેટરીઝ અને ગુના તપાસ વિભાગોમાં વ્યાપકપણે લાગુ કરવાની દિશામાં કામગીરી ચાલી રહી છે. આગામી દિવસોમાં આ પદ્ધતિના માનકીકરણ અને વિવિધ તબીબી પરીક્ષણો પૂર્ણ થયા બાદ તેને ગુનાહિત તપાસનો કાયમી હિસ્સો બનાવવામાં આવશે, જેથી જાતીય હુમલા જેવા ગંભીર ગુનાઓમાં પીડિતો માટે કાયદાકીય લડાઈ વધુ મજબૂત અને સરળ બની શકે.