મુંબઈ, તા.૨૩: વિશ્વભરમાં વધી રહેલા ભૂ-રાજકીય તણાવ અને પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધની સ્થિતિ વચ્ચે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલ (Crude Oil) ની કિંમતોમાં મોટો વિસ્ફોટ થયો છે. પશ્ચિમ એશિયામાં અસ્થિરતા, લાલ સમુદ્ર (Red Sea) માં હૂતી વિદ્રોહીઓના હુમલા અને સપ્લાય ચેઇનમાં અવરોધોને કારણે ભારતના ક્રૂડ આયાત બાસ્કેટની કિંમત વધીને ૧૧૭.૪ ડોલર પ્રતિ બેરલ થઈ ગઈ છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે કિંમતો આસમાને પહોંચવા છતાં સ્થાનિક બજારમાં ઈંધણના ભાવ સ્થિર રાખવાના કારણે દેશની સરકારી ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) પર મોટું આર્થિક સંકટ ઊભું થયું છે.

 

દરરોજ ₹૫૩૦ કરોડનું ધૂમ નુકસાન

પ્રખ્યાત રેટિંગ એજન્સી ICRA ના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, દેશની ત્રણ મુખ્ય સરકારી તેલ કંપનીઓ — ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન (IOCL), ભારત પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (BPCL) અને હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (HPCL) ને દરરોજ ₹૫૩૦ કરોડ સુધીનું નુકસાન સહન કરવું પડી રહ્યું છે.

 

ઈંધણના વેચાણ પર કંપનીઓની ખોટનું ગણિત:

 

• પેટ્રોલ: આશરે ₹૮ પ્રતિ લીટર નુકસાન

 

• ડીઝલ: આશરે ₹૯ પ્રતિ લીટર નુકસાન

 

LPG સિલિન્ડર પર પણ ભારે બોજ

માત્ર પેટ્રોલ-ડીઝલ જ નહીં, પરંતુ રાંધણ ગેસ (LPG) ના ક્ષેત્રે પણ કંપનીઓની મુશ્કેલીઓ વધી છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં એલપીજીની કિંમતો વધવાના કારણે કંપનીઓનું 'નેગેટિવ બફર' ₹૬૧,૯૪૦ કરોડ પહોંચી ગયું હતું. ICRA ના રિપોર્ટ મુજબ:

 

• ચાલુ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં ઘરેલુ એલપીજી સિલિન્ડર પર આશરે ₹૫૦૦ પ્રતિ સિલિન્ડર નુકસાન થતું હતું.

 

• સપ્ટેમ્બર મહિનામાં આ ખોટ થોડી ઘટીને આશરે ₹૩૦૦ પ્રતિ સિલિન્ડર રહી છે, છતાં તે કંપનીઓ માટે મોટી ચિંતાનો વિષય છે.

 

ગ્લોબલ ક્રૂડમાં તેજીના મુખ્ય કારણો

અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે વધતો તણાવ, સાઉદી અરેબિયાની ઈસ્ટ-વેસ્ટ પાઈપલાઈન બંધ થવી અને રેડ સીમાં શિપિંગ રૂટ પર સતત થઈ રહેલા હુમલાઓને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે તેલની સપ્લાય પર મોટું સંકટ ઘેરાયું છે, જેની સીધી અસર ભારતીય આર્થિક તંત્ર પર પડી રહી છે.