કેપ વર્ડે : એટલાન્ટિક મહાસાગરની મધ્યમાં મુસાફરી કરી રહેલા પ્રખ્યાત ક્રૂઝ શિપ MV હોન્ડિયસ (MV Hondius) પર ફાટી નીકળેલા જીવલેણ હાન્ટાવાયરસ (Hantavirus) રોગચાળાએ સમગ્ર વિશ્વમાં ફફડાટ ફેલાવી દીધો છે. સામાન્ય રીતે ઉંદરો દ્વારા ફેલાતા આ દુર્લભ વાયરસ સામે લડવા માટે હાલમાં મેડિકલ સાયન્સ પાસે કોઈ ચોક્કસ દવા કે રસી ઉપલબ્ધ નથી, જેના કારણે જાહેર આરોગ્ય નિષ્ણાતોમાં ચિંતા વધી છે.
ખાલી ટૂલકિટ અને વૈજ્ઞાનિકોની મજબૂરી
યુનિવર્સિટી ઓફ કેલિફોર્નિયા (UCLA) ના ચેપી રોગ સંશોધક ડો. વૈથી અરુમુગસ્વામીએ આ ઘટનાને 'વેક-અપ કોલ' ગણાવતા કહ્યું કે, આ વાયરસ સામે આપણી મેડિકલ ટૂલકિટ અત્યારે લગભગ ખાલી છે. દાયકાઓથી વૈજ્ઞાનિકો આ દિશામાં કામ કરી રહ્યા હોવા છતાં, હાન્ટાવાયરસ માનવીઓમાં વારંવાર જોવા મળતો ન હોવાથી અને લોકોમાં સરળતાથી ફેલાતો ન હોવાથી તેને અત્યાર સુધી 'પબ્લિક હેલ્થ પ્રાયોરિટી' માનવામાં આવ્યો નથી. આ જ કારણસર તેને વિકસાવવા માટે જરૂરી વ્યાવસાયિક રસ કે ફંડિંગ મળી શક્યું નથી.
શું છે હાન્ટાવાયરસ અને કેમ છે ખતરનાક?
હાન્ટાવાયરસ સામાન્ય રીતે ઉંદરો દ્વારા ફેલાય છે. તે અત્યંત જીવલેણ હોવા છતાં, તે હવામાં ફેલાતો અત્યંત ચેપી વાયરસ ન હોવાથી તેને અત્યાર સુધી વૈશ્વિક મહામારી (Pandemic) ના જોખમ તરીકે ઓછું આંકવામાં આવ્યું છે. જોકે, ક્રૂઝ શિપ જેવી બંધ જગ્યાઓમાં જ્યારે પ્રવાસીઓ એકસાથે બીમાર પડવા લાગ્યા, ત્યારે ડોક્ટરો પાસે મર્યાદિત વિકલ્પો બચ્યા હતા.
વેક્સિનની શોધમાં આશાનું કિરણ
યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ આર્મી મેડિકલ રિસર્ચ ઈન્સ્ટિટ્યૂટના વાઈરોલોજિસ્ટ જય હૂપરના જણાવ્યા મુજબ, અત્યારે કેટલીક આશાસ્પદ વેક્સિન અને સારવાર પાઈપલાઈનમાં છે. જો હાન્ટાવાયરસ સામેના હસ્તક્ષેપને પ્રાધાન્ય આપવામાં આવે, તો આ દવાઓ અને રસીઓ ખૂબ જ ઝડપથી બજારમાં ઉપલબ્ધ કરાવી શકાય તેમ છે. હાલમાં કેપ વર્ડે નજીક એમ્બ્યુલન્સ બોટ દ્વારા જહાજ પર મદદ પહોંચાડવામાં આવી રહી છે, પરંતુ આ ઘટનાએ સંરક્ષણ ક્ષેત્રે નવી તૈયારીઓની જરૂરિયાત સ્પષ્ટ કરી દીધી છે.