શ્રીનગર,તા.૧૩: પહેલગામની બૈસરન ખીણમાં આતંકવાદી હુમલા પછી ધીમું પડેલું જમ્‍મુ અને કાશ્‍મીરનું પર્યટન આ વર્ષે ફરી રેકોર્ડ ઊંચાઈએ પહોંચ્‍યું છે. પ્રવાસીઓમાં અચાનક વધારો અને શ્રી અમરનાથ અને માતા વૈષ્‍ણો દેવી જેવા ધાર્મિક યાત્રાધામોના અનિયંત્રિત દબાણને કારણે રાજ્‍યનું પર્વતીય ઇકોસિસ્‍ટમ અત્‍યંત સંવેદનશીલ બની ગયું છે. આ પર્યાવરણીય કટોકટીને ધ્‍યાનમાં રાખીને, જમ્‍મુ અને કાશ્‍મીર સરકારે મુખ્‍ય પર્યટન અને ધાર્મિક સ્‍થળોએ પ્રવાસીઓની દૈનિક સંખ્‍યાને મર્યાદિત કરવાની તૈયારીઓ શરૂ કરી દીધી છે.

શેર-એ-કાશ્‍મીર યુનિવર્સિટી ઓફ એગ્રીકલ્‍ચરલ સાયન્‍સિસ એન્‍ડ ટેકનોલોજી અને ઇન્‍ટિગ્રેટેડ માઉન્‍ટેન ઇનિશિયેટિવ દ્વારા તૈયાર કરાયેલ સસ્‍ટેનેબલ માઉન્‍ટેન ડેવલપમેન્‍ટ પોલિસ ના ડ્રાફટમાં વિજ્ઞાન આધારિત દૈનિક મર્યાદા નક્કી કરવા, અનિયંત્રિત બાંધકામ પર પ્રતિબંધ મૂકવા અને જમ્‍મુ અને કાશ્‍મીર માઉન્‍ટેન પાસ લાગુ કરવા જેવા મુખ્‍ય પ્રસ્‍તાવોનો સમાવેશ થાય છે.

સરકારી માહિતી અનુસાર, જમ્‍મુ અને કાશ્‍મીરની મુલાકાત લેનારા પ્રવાસીઓની સંખ્‍યામાં નોંધપાત્ર વધઘટ જોવા મળી છે અને પછી છેલ્‍લા ત્રણ વર્ષમાં તીવ્ર વધારો થયો છેઃ

ગુલમર્ગ, પહેલગામ, અરુ, બેતાબ ખીણ, સોનમર્ગ, દૂધપથરી, ગુરેઝ, પટનીટોપ, કટરા અને ગ્રેટ લેક્‍સ ટ્રેકિગ સર્કિટ જેવા ૧૫ સૌથી વધુ ભીડવાળા પ્રવાસન સ્‍થળો પર દૈનિક મર્યાદા લાદવામાં આવશે.

હા. શ્રી અમરનાથ અને માતા વૈષ્‍ણોદેવી મંદિર ઉપરાંત, અન્‍ય મુખ્‍ય ઊંચાઈવાળા યાત્રાધામો માટે વૈજ્ઞાનિક માપદંડોના આધારે યાત્રાળુઓ પર દૈનિક મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવશે.

કુદરતી આફતોના જોખમને ધ્‍યાનમાં રાખીને, નદી કિનારા, ભૂસ્‍ખલન-સંભવિત વિસ્‍તારો અને હિમપ્રપાત માર્ગો પર તંબુ, લંગર, દુકાનો અને અન્‍ય કોઈપણ બાંધકામ પર સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવશે.

વચગાળાના પગલા તરીકે, પ્રસ્‍તાવિત પર્વત વિકાસ સત્તામંડળ ૧૦૦ દિવસની અંદર દૈનિક પ્રવાસી મર્યાદાને સૂચિત કરશે.

તે એક સંકલિત ઓનલાઈન પ્‍લેટફોર્મ હશે. તે પ્રવાસીઓને ઈ-પાસ મેળવવા, મુસાફરી સમય સ્‍લોટ બુક કરવા અને પર્યાવરણીય સેસ ચૂકવવાની મંજૂરી આપશે. આ પ્‍લેટફોર્મ પર હવામાન અને આપત્તિ ચેતવણીઓ પણ ઉપલબ્‍ધ રહેશે.

હા, પ્રસ્‍તાવમાં જમ્‍મુ અને કાશ્‍મીર પર્વત પાસ પ્‍લેટફોર્મ દ્વારા અગાઉથી મુસાફરી સ્‍લોટ બુક કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે. જો કે, આ હાલમાં એક પ્રારંભિક વિચાર છે (ડ્રાફટ તબક્કે).