નવી દિલ્‍હી તા.૩૦: નબળા ચોમાસાને કારણે ઘાસચારાની ઉપલબ્‍ધતા અને દૂધ ઉત્‍પાદનની ગતિ પર અસર થવાની ધારણા છે. વધતા ખર્ચને કારણે, ડેરી કંપનીઓ દૂધના ભાવમાં વધારો કરી શકે છે, જેની સીધી અસર ગ્રાહકોના ખિસ્‍સા પર પડશે. જોકે, આ વર્ષે ડેરી ક્ષેત્રમાં ૮ થી ૧૦ ટકા વોલ્‍યુમ વૃદ્ધિ જોવાનો અંદાજ છે.

દેશના સંગઠિત ડેરી ક્ષેત્રમાં ચાલુ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭માં આવકમાં ૧૩ થી ૧૫ ટકાનો વધારો થવાનો અંદાજ છે, પરંતુ આ વૃદ્ધિ સામાન્‍ય ગ્રાહકોના ભોગે આવશે. દેશની ૩૭ મુખ્‍ય ડેરીઓ (જે બજારનો ૬૦ ટકા હિસ્‍સો ધરાવે છે) ના ક્રિસિલ રેટિંગ્‍સના વિશ્‍લેષણ મુજબ, માંગમાં કોઈ કમી નથી, પરંતુ ઇનપુટ ખર્ચમાં સતત વધારો કંપનીઓના નફાને દબાવી રહ્યો છે. ૪ ટકાની અંદર તેમની કાર્યકારી નફાકારકતા જાળવવા માટે, ડેરી કંપનીઓ પાસે છૂટક ભાવમાં વધારો કરવા સિવાય કોઈ વિકલ્‍પ નથી.

આ વર્ષે દૂધના ભાવમાં વધારા માટે ત્રણ મુખ્‍ય પરિબળો જવાબદાર છેઃ ક્રિસિલ રેટિંગ્‍સના ડિરેક્‍ટર શૌનક ચક્રવર્તીના મતે, અલ નીનોના કારણે ભારે ગરમી અને સામાન્‍ય કરતા ઓછા વરસાદે પશુઓની દૂધ ઉત્‍પાદન ક્ષમતા પર સીધી અસર કરી છે. બીજું કારણ પશુઓના ખોરાક અને જાળવણી ખર્ચમાં નોંધપાત્ર વધારો છે. આ વધેલા ખર્ચને કારણે ડેરી કંપનીઓ માટે ખેડૂતો પાસેથી કાચું દૂધ ખરીદવું વધુ મોંઘું બન્‍યું છે. દરમિયાન, સતત વધતા ખર્ચ અને હવામાન પરિસ્‍થિતિઓ (નબળા ચોમાસા અને અલ નીનો) ને કારણે, ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં દૂધ ઉત્‍પાદન વૃદ્ધિ દર ઘટીને વાર્ષિક માત્ર ૪% થવાનો અંદાજ છે. આ ગતિ છેલ્‍લા પાંચ વર્ષમાં (નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૦ થી ૨૦૨૫ સુધી) વાર્ષિક સરેરાશ ૫% કરતા નોંધપાત્ર રીતે ધીમી છે.

ક્રિસિલનો અંદાજ છે કે વધતા ખરીદી ખર્ચને કારણે આગામી દિવસોમાં દૂધના ભાવમાં ૪ થી ૫%નો વધારો થશે. કંપનીઓ ગ્રાહકો પર ખર્ચ કરવાને બદલે તબક્કાવાર આ ખર્ચમાં વધારો કરશે.

CRISIL એ જણાવ્‍યું હતું કે ભાવમાં વધારો થવા છતાં, સંગઠિત ડેરી કંપનીઓની ક્રેડિટ પ્રોફાઇલ સ્‍થિર અને મજબૂત રહેશે. દૂધ, ઘી અને માખણની આવશ્‍યક પ્રકૃતિને કારણે, ડેરી ક્ષેત્ર આ વર્ષે ૮% થી ૧૦% ની વોલ્‍યુમ વૃદ્ધિ અનુભવવાનું ચાલુ રાખે તેવી અપેક્ષા છે. સાદા દૂધની તુલનામાં, પનીર, ચીઝ, શ્રીખંડ અને ફલેવર્ડ દૂધ જેવી મૂલ્‍યવર્ધિત શ્રેણીઓમાં વધુ ઝડપી ભાવ વધારો જોવા મળી શકે છે. એકંદરે, ચાલુ નાણાકીય વર્ષમાં તમામ દૂધ અને દૂધ ઉત્‍પાદનો શ્રેણીઓમાં સરેરાશ છૂટક ભાવમાં ૫% થી ૬% નો વધારો થવાની ધારણા છે.