જીનિવા: કોરોના મહામારીના ભયાનક દૌરમાંથી માંડ બહાર આવેલી દુનિયા પર હવે વધુ એક અત્યંત ઘાતક અને જીવલેણ વાયરસનો મોટો ખતરો મંડરાઈ રહ્યો છે. આફ્રિકાના બે પ્રમુખ દેશો કોંગો અને યુગાન્ડામાં ઇબોલા વાયરસના અત્યંત દુર્લભ અને ઘાતક એવા 'બુંદીબુગ્યો સ્ટ્રેન' નો ભયાનક વિસ્ફોટ થતાં વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠને (WHO) વૈશ્વિક સ્તરે પોતાની સર્વોચ્ચ ચેતવણી જારી કરીને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરની પબ્લિક હેલ્થ ઇમરજન્સી એટલે કે વૈશ્વિક આરોગ્ય કટોકટી જાહેર કરી દીધી છે. આ જીવલેણ સંક્રમણના પુષ્ટિ થયેલા પોઝિટિવ કેસો જંગલી વિસ્તારોની સરહદો વટાવીને કમ્પાલા અને કિન્શાસા જેવા લાખોની વસ્તી ધરાવતા ગીચ મેટ્રોપોલિટન શહેરોમાં પ્રવેશી ચૂક્યા હોવાથી મેડિકલ સાયન્સ અને વિવિધ દેશોની સરકારોના શ્વાસ અધ્ધર થઈ ગયા છે.

વૈશ્વિક તબીબી સંશોધકો અને એજન્સીઓના મતે આ વખતનો ઇબોલા આક્રમણ હેલ્થ સેક્ટર માટે સૌથી મોટો પડકાર સાબિત થઈ રહ્યો છે, કારણ કે અગાઉ જોવા મળેલા ઇબોલા-ઝાયર સ્ટ્રેન સામે રસીઓ ઉપલબ્ધ હતી જ્યારે આ બુંદીબુગ્યો વાયરસ સામે હાલમાં વિશ્વમાં કોઈ પણ સત્તાવાર રસી, ચોક્કસ એન્ટિ-વાયરલ દવા કે પ્રમાણિત તબીબી સારવાર ઉપલબ્ધ નથી. સંસ્થાના સત્તાવાર ડેટા રિપોર્ટ અનુસાર, ૧૬ મે, ૨૦૨૬ સુધીમાં માત્ર કોંગોના ઉત્તરપૂર્વીય ઇટુરી પ્રાંતમાં જ ૨૪૬ જેટલા શંકાસ્પદ કેસો નોંધાઈ ચૂક્યા છે, જેમાંથી ૮ પ્રયોગશાળા-પુષ્ટિ થયેલ ચેપ છે અને અત્યાર સુધીમાં અંદાજે ૮૦ કમનસીબ દર્દીઓના શંકાસ્પદ મોત થતાં કબ્રસ્તાનો ટૂંકા પડી રહ્યા છે. સંક્રમણની ભયાનકતા જોતાં બુનિયા, રવામ્પ્રા અને મોંગબ્વાલુ જેવા અનેક આરોગ્ય ઝોનને રેડ એલર્ટ હેઠળ મૂકી દેવાયા છે.

WHO ના વરિષ્ઠ મહાનિર્દેશકોએ એક સત્તાવાર વૈશ્વિક બુલેટિનમાં ગંભીર ચેતવણી આપતા સ્વીકાર્યું છે કે, વાયરસની વાસ્તવિક ઘાતકતા અને ફેલાવો અત્યાર સુધી સામે આવેલા સરકારી આંકડાઓ કરતાં ઘણો વધારે ભયાનક હોઈ શકે છે. અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાંથી લેવામાં આવેલા બ્લડ સેમ્પલોમાં પોઝિટિવિટી રેટ અસાધારણ રીતે ઊંચો આવી રહ્યો છે અને હોસ્પિટલોમાં દર્દીઓનો ધસારો રોકેટ ગતિએ વધી રહ્યો છે. સૌથી વધુ ચિંતાની બાબત એ છે કે, કોંગોથી યુગાન્ડાની રાજધાની કમ્પાલા તરફ મુસાફરી કરનારા બે આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાસીઓનો ટેસ્ટ પોઝિટિવ આવ્યો હતો, જેમાંથી એક યાત્રીએ તડપીને દમ તોડી દીધો છે, જ્યારે કોંગોની મુખ્ય રાજધાની કિન્શાસામાં પણ એક વ્યક્તિ સંક્રમિત મળતાં આ વાયરસ હવે ગ્લોબલ ટ્રાન્સપોર્ટ નેટવર્ક પર સવાર થઈ ગયો હોવાનું સ્પષ્ટ સાબિત થાય છે.

આ ભયાનક આફતને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ફેલાતી રોકવા માટે વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠને કોંગોની ભૌગોલિક સરહદો સાથે જોડાયેલા તમામ પડોશી દેશોને યુદ્ધના ધોરણે પોતાની ડિઝાસ્ટર મેનેજમેન્ટ અને કટોકટી પ્રતિભાવ સિસ્ટમને સક્રિય કરવા તાકીદના આદેશો આપ્યા છે. તમામ આંતરરાષ્ટ્રીય અને સ્થાનિક એરપોર્ટો, રેલ્વે સ્ટેશનો, બોર્ડર ચેકપોઇન્ટ્સ તેમજ આંતરિક પરિવહન માર્ગો પર થર્મલ સ્કેનિંગ અને કડક તબીબી સર્વેલન્સ ગોઠવી દેવામાં આવ્યું છે. નવીનતમ માર્ગદર્શિકા મુજબ, ઇબોલા પીડિતો અથવા હાઈ-રિસ્ક કોન્ટેક્ટમાં આવેલા કોઈપણ નાગરિકને વાયરસના સંપર્કના ૨૧ દિવસ પૂરા ન થાય ત્યાં સુધી આંતરરાષ્ટ્રીય ઉડયન કે મુસાફરી કરવા પર સંપૂર્ણ કાનૂની પ્રતિબંધ લાદી દેવામાં આવ્યો છે.

જોકે, આટલી ગંભીર પરિસ્થિતિ હોવા છતાં વૈશ્વિક આરોગ્ય એજન્સીએ તમામ લોકશાહી દેશોની સરકારોને આફ્રિકા સાથેની સરહદો સંપૂર્ણપણે સીલ કરવા અથવા વેપારી પ્રતિબંધો લાદવા સામે સ્પષ્ટ મનાઈ ફરમાવી છે. ડબ્લ્યુએચઓ ના મતે, જો સત્તાવાર સરહદો અને કાયદેસરના પરિવહન માર્ગો સંપૂર્ણ બંધ કરવામાં આવશે તો ગભરાયેલા લોકો જંગલોના ગેરકાયદેસર અને અનૌપચારિક રસ્તાઓ દ્વારા છૂપી રીતે સરહદ પાર કરવાનો પ્રયાસ કરશે, જેનાથી સંક્રમિત લોકોનું ટ્રેકિંગ અને મેડિકલ આઇસોલેશન કરવું તંત્ર માટે અશક્ય બની જશે અને રોગચાળો અંકુશ બહાર જશે. હાલ પૂરતું આંતરરાષ્ટ્રીય મેડિકલ વૈજ્ઞાનિકોની એક વિશેષ ટાસ્ક ફોર્સ તાત્કાલિક ધોરણે પ્રાયોગિક દવાઓના પરીક્ષણ માટે પ્રભાવિત આફ્રિકન દેશો તરફ રવાના થઈ ચૂકી છે.