નવી દિલ્‍હી તા.૨૩: ચોમાસાના આગમનમાં વિલંબથી ખેડૂતો ચિંતિત છે. ચોમાસાનું સમયસર ન આવવાથી પાકને નુકસાન થઈ રહ્યું છે. ડાંગર, મકાઈ, જુવાર અને ઘાસચારો જેવા પાકને નુકસાન થઈ રહ્યું છે. હરિયાણાના ખેડૂત અને ભારતીય કિસાન યુનિયન (ચારુની) ના રાષ્ટ્રીય મહાસચિવ મનોજ નાગરે જણાવ્‍યું હતું કે, ચોમાસામાં વિલંબથી ખેડૂતોને નોંધપાત્ર નુકસાન થઈ રહ્યું છે. જૂનમાં તીવ્ર ગરમી પડી રહી છે તે સમયે પાકને પાણીની ખૂબ જ જરૂર હોય છે. આ ઋતુ દરમિયાન, વરસાદ પાક માટે ખાસ ફાયદાકારક છે. હાલમાં, ડાંગરના પાકને સૌથી વધુ પાણીની જરૂર પડે છે, પરંતુ વરસાદના અભાવે તે બગડી રહ્યો છે.

તેમણે કહ્યું હતું કે, ચોમાસાના વિલંબથી જુવાર અને લીલા ચારા માટે વાવેલા અન્‍ય પાક પણ બગડી રહ્યા છે. જો ૧ જૂને વરસાદ શરૂ થાય છે, તો પાકને ઘણો ફાયદો થાય છે. ડાંગરની વાવણી સામાન્‍ય રીતે જૂનની શરૂઆતમાં શરૂ થાય છે; જો વરસાદ સાથે હોય, તો ખેડૂતો ટ્‍યુબવેલ પર ઓછો આધાર રાખે છે, જેના કારણે પૈસાની બચત થાય છે. ડાંગરને નોંધપાત્ર પાણીની જરૂર હોવાથી, વરસાદ ખેડૂતોના ખર્ચ ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.

૩૦% થી ૪૦% સુધીનો ઘટાડોઃ નોંધનીય છે કે દિલ્‍હી પણ તીવ્ર ગરમીનો અનુભવ કરી રહ્યું છે, જેના કારણે લોકો પરેશાન છે. ખેડૂતો ઉપરાંત, દરેક વ્‍યક્‍તિ ચોમાસાની રાહ જોઈ રહી છે, અને ગરમીથી રાહત મેળવવાની આશા રાખે છે. ચોમાસામાં વિલંબ ખેડૂતોને વાવણીમાં વિલંબ, બીજ સુકાઈ જવા અને સિચાઈ ખર્ચમાં વધારો કરવા મજબૂર કરે છે. આનાથી પાકની ઉપજમાં ૩૦% થી ૪૦% સુધી મોટો ઘટાડો થઈ શકે છે અને ગ્રામીણ અર્થતંત્ર પર પ્રતિકૂળ અસર પડે છે.

આ પાકોની વાવણીમાં વિલંબઃ ડાંગર, કપાસ, મકાઈ અને સોયાબીન જેવા ખરીફ પાક માટે શ્રેષ્ઠ વાવણીનો સમય ચૂકી જાય છે. આના પરિણામે છોડ નબળા પડે છે. વરસાદ વિના, ખેડૂતોને બોર અથવા અન્‍ય પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરીને સિચાઈ કરવાની ફરજ પડે છે, જેના કારણે ડીઝલ અને વીજળીનો ખર્ચ વધે છે. દુષ્‍કાળની સ્‍થિતિ ઘણીવાર અંકુરિત બીજનો નષ્ટ થાય છે અથવા ફરીથી વાવણીની જરૂર પડે છે, જેના પરિણામે ખેડૂતોને નાણાકીય નુકસાન થાય છે.

ઓછા પાણીનો વપરાશ કરતા પાક એક સક્ષમ વિકલ્‍પ છેઃ ચોમાસામાં વિલંબને કારણે, ઓછા પાણીની જરૂર હોય તેવા પાકોની ખેતી કરવાની સલાહ આપવામાં આવે છે, જેમ કે બાજરી, જુવાર, મગ, અડદ અને તુવેર. વધુમાં, ડાંગર જેવા પાક માટે, ખેડૂતોએ ટૂંકા ગાળાની જાતો પસંદ કરવી જોઈએ. ખેડૂતોએ બિનજરૂરી નુકસાન ટાળવા માટે હવામાનની માહિતી મેળવ્‍યા પછી જ વાવણી શરૂ કરવી જોઈએ.