નવી દિલ્હી : છેલ્લા બે સપ્તાહ દરમિયાન ખાંડના મિલગેટ ભાવમાં તીવ્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, પરંતુ આ ઘટાડાનો પૂરેપૂરો લાભ હજુ સુધી સામાન્ય ગ્રાહકો સુધી પહોંચ્યો નથી. મિલગેટ દરોમાં 23 ટકાથી વધુનો ઘટાડો થયો હોવા છતાં, છૂટક બજારમાં ખાંડના ભાવ માત્ર 4 ટકા જેટલા જ નીચે આવ્યા છે. વેપાર સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, સરેરાશ એક્સ-મિલ ખાંડના ભાવ જે 20 ઓગસ્ટના રોજ 6500 રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલથી ઉપર હતા, તે 3 સપ્ટેમ્બર સુધીમાં ઘટીને ઓલ ઇન્ડિયા એવરેજ 4800 રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલ થઈ ગયા છે. આની સરખામણીમાં, ઓલ ઇન્ડિયા એવરેજ રિટેલ કિંમત આશરે 65 રૂપિયા પ્રતિ કિલોની ટોચથી ઘટીને 62.23 રૂપિયા પ્રતિ કિલો થઈ છે, જે માત્ર 4.3 ટકાનો ઘટાડો દર્શાવે છે.

મિલગેટ કિંમતોમાં આવેલા આ તીવ્ર ઘટાડા પાછળ સરકારે હોર્ડિંગ અને સટ્ટાકીય વેપાર સામે કડક પગલાં લીધા છે. સરકારે ડીલરના સ્ટોક મર્યાદાને સખત બનાવી છે, લગભગ એક દાયકામાં પ્રથમ વખત આયાત ખોલી છે અને સ્ટોકનું ઝડપી વિતરણ સુનિશ્ચિત કરવા માટે પખવાડિયાના ધોરણે ખાંડની ફાળવણી શરૂ કરી છે. કિંમતો વચ્ચેનો આ તફાવત દેશના બજારોમાં સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાય છે. ગ્રાહક બાબતોના વિભાગના રાજ્યવાર ડેટા દર્શાવે છે કે 35 સૂચિબદ્ધ રાજ્ય અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ બજારોમાંથી 19 સ્થળોએ ખાંડના ભાવ ઓલ ઇન્ડિયા એવરેજ કરતા વધારે છે.

સરકારી આંકડાઓ મુજબ ત્રિપુરામાં રિટેલ કિંમત 78.75 રૂપિયા પ્રતિ કિલો, મણિપુરમાં 74 રૂપિયા, અંદમાન અને નિકોબાર આઈલેન્ડ્સમાં 73.67 રૂપિયા, લદ્દાખમાં 68 રૂપિયા અને મેઘાલયમાં 66.89 રૂપિયા પ્રતિ કિલો ચાલી રહી છે. દેશમાં ખાંડની મહત્તમ રિટેલ કિંમત 85 રૂપિયા પ્રતિ કિલો છે જ્યારે સરેરાશ કિંમત 62.23 રૂપિયા પ્રતિ કિલો છે. ઉદ્યોગના પ્રતિનિધિઓની અપેક્ષા છે કે જેમ જેમ સસ્તી ખાંડ સપ્લાય ચેઈનમાં આગળ વધશે તેમ તેમ છૂટક કિંમતોમાં પણ ક્રમશઃ ઘટાડો જોવા મળશે.

ઓલ ઇન્ડિયા શુગર ટ્રેડ એસોસિએશનના પ્રમુખ પ્રફુલ વિઠલાણીએ જણાવ્યું હતું કે છૂટક કિંમતો સામાન્ય રીતે મિલગેટ કિંમતોમાં થતા ફેરફારોને થોડા વિલંબ સાથે પ્રતિબિંબિત કરે છે, કારણ કે વેપારીઓ અને રિટેલર્સ પાસે ઊંચા ભાવે ખરીદેલો જૂનો સ્ટોક હોઈ શકે છે. તેમણે કહ્યું કે શરૂઆતમાં જ્યારે મિલગેટના ભાવ વધ્યા હતા, ત્યારે રિટેલ ભાવ ઓછા હતા અને કિંમતો હંમેશા સમયના અંતરાલ સાથે ગોઠવાય છે. પ્રફુલ વિઠલાણીએ ઉમેર્યું કે ખાંડનો કોઈ સરળ વિકલ્પ નથી અને ભાવ વધવા પર ગ્રાહકો તરત જ બીજી પ્રોડક્ટ પર શિફ્ટ થઈ શકતા નથી. તેમના મતે, હવે જ્યારે ઓલ ઇન્ડિયા એક્સ-મિલ કિંમત સરેરાશ 4800 રૂપિયા પ્રતિ ક્વિન્ટલની આસપાસ છે, ત્યારે રિટેલ ખાંડ અંતે ઘટીને આશરે 56 થી 57 રૂપિયા પ્રતિ કિલો પર આવી જવી જોઈએ.

અન્ય એક વેપાર સૂત્રએ જણાવ્યું હતું કે ઊંચા ભાવવાળો જૂનો સ્ટોક પુરો થયા પછી આગામી 10 દિવસમાં છૂટક કિંમતોમાં ઘટાડો થવો જોઈએ. કેએન એગ્રી લિમિટેડના પ્રમુખ જી.કે. સૂદે જણાવ્યું હતું કે એક્સ-મિલ અને જથ્થાબંધ કિંમતો વચ્ચેનો સામાન્ય તફાવત આશરે 2 થી 3 રૂપિયા પ્રતિ કિલો હોય છે, જ્યારે ફ્રેટ, જીએસટી, પેકેજિંગ અને માર્જિનને ધ્યાનમાં લેતા એક્સ-મિલ અને રિટેલ વચ્ચેનો સામાન્ય તફાવત સામાન્ય રીતે 8 થી 9 રૂપિયા પ્રતિ કિલો હોય છે. 48 રૂપિયા પ્રતિ કિલોના એક્સ-મિલ ભાવે આ ગણતરી કરીએ તો સામાન્ય રિટેલ કિંમત આશરે 56 થી 57 રૂપિયા પ્રતિ કિલો થાય છે, જે વર્તમાન 62.23 રૂપિયાની સરેરાશ કરતા ઘણી ઓછી છે.