તા. ૧૨ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૩ ગુરૂવાર
ભારતમાં ડિગ્રીઓની ભરમાર છતાં ૧૦માંથી ૬ યુવા બેરોજગાર
ચોંકાવનારો રિપોર્ટઃ દર ૩ બેરોજગાર યુવામાંથી બે પાસે ડિગ્રી છેઃ ૧૯૮૩માં આ આંકડો ફક્ત આઠમાંથી એક હતો : ડિગ્રી છે...નોલેજ છે...જરૂર છે પણ નોકરી નથી
નવી દિલ્હી,તા.૨૮: નોકરી બજાર સતત બદલાઈ રહ્યું છે. જ્યારે યુવાનો તેમના શિક્ષણમાં આગળ વધી રહ્યા છે, ત્યારે નોકરી શોધવાની ચિતાઓ રહે છે. અઝીમ પ્રેમજી યુનિવર્સિટીના ૨૦૨૬ના સ્ટેટ ઓફ વર્કિગ ઈન્ડિયા રિપોર્ટ મુજબ, ભારતમાં ૨૦ થી ૨૯ વર્ષની વયના સ્નાતક યુવાનોની સંખ્યા ૧૯૮૩માં લગભગ ૫૦ લાખથી વધીને હવે ૬૩ મિલિયન થઈ ગઈ છે. આનો અર્થ એ થયો કે ચાર દાયકામાં સ્નાતક યુવાનોની સંખ્યા લગભગ ૧૩ ગણી વધી છે. પરંતુ આ જ સમયગાળા દરમિયાન, બેરોજગાર સ્નાતકોની સંખ્યા ૭૦૦,૦૦૦ થી વધીને ૧૧ મિલિયન થઈ ગઈ. આનો અર્થ એ થયો કે બેરોજગાર સ્નાતકોની સંખ્યામાં લગભગ ૧૬ ગણો વધારો થયો.
અહેવાલ મુજબ, ૨૫ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના સ્નાતકોમાં બેરોજગારીનો દર ૧૯૮૩ માં ૩૫ ટકાથી વધીને ૨૦૨૩ માં ૩૯.૩ ટકા થયો. આનો અર્થ એ થયો કે ચાર દાયકામાં તેમાં બહુ ફેરફાર થયો નથી, પરંતુ નોકરીની રાહ જોઈ રહેલા યુવાનોની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. દરમિયાન, ૨૫ થી ૨૯ વર્ષની વયના સ્નાતકોમાં બેરોજગારીની સ્થિતિ વધુ ખરાબ થઈ છે. આ વય જૂથમાં બેરોજગારીનો દર ૧૯૮૩ માં ૧૨.૨ ટકાથી વધીને ૨૦૨૩ માં ૨૦ ટકા થયો છે.
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ૨૦૦૪ અને ૨૦૨૩ ની વચ્ચે, ભારતમાં દર વર્ષે આશરે ૫ મિલિયન નવા સ્નાતકો ઉમેરાયા. આમાંથી, આશરે ૨.૮ મિલિયન લોકોને કોઈને કોઈ પ્રકારનું કામ મળ્યું, પરંતુ ફક્ત ૧.૭ મિલિયનને જ સુરક્ષિત પગારદાર નોકરીઓ મળી. લગભગ અડધા યુવાન સ્નાતક પુરુષો જે એક વર્ષ સુધી બેરોજગાર રહે છે તેમને કોઈને કોઈ પ્રકારનું કામ મળે છે, પરંતુ ફક્ત ૭% કાયમી પગારદાર નોકરીઓ અને ફક્ત ૩.૭% લોકોને સફેદ કોલર નોકરીઓ મળે છે.
સ્નાતક યુવાનો માટે નોકરીની તકો રાજ્ય પ્રમાણે નોંધપાત્ર રીતે બદલાય છે.
૩૦ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના સ્નાતક પુરુષોમાં બેરોજગારી દર
દિલ્હીમાં ૮.૮%
ઓડિશામાં ૪૦.૩%
સ્નાતક મહિલાઓમાં બેરોજગારી દર
જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં ૭૩.૫%
તેલંગાણામાં ૫૨.૩%
આંધ્રપ્રદેશમાં ૫૧.૬%
રાષ્ટ્રીય સ્તરે, સ્નાતક પુરુષો માટે બેરોજગારી દર ૨૫.૧% અને ષીઓ માટે ૩૬.૬% છે.
અહેવાલ મુજબ, મોટાભાગના રાજ્યોમાં, સ્નાતક મહિલાઓ માટે બેરોજગારી દર પુરુષો કરતા વધારે છે. જો કે, મહારાષ્ટ્ર, કર્ણાટક અને પﾍમિ બંગાળ જેવા રાજ્યોમાં, સ્નાતક મહિલાઓ માટે બેરોજગારી દર પુરુષો કરતા ઓછો છે.
રિપોર્ટમાં વધુમાં જણાવાયું છે કે ડિગ્રીનું મહત્વ ઘટ્યું નથી. સ્નાતકો બિન-સ્નાતક કરતાં વધુ કમાણી કરવાનું ચાલુ રાખે છે. નોકરીની શરૂઆતમાં પણ, સ્નાતકો સામાન્ય રીતે બિન-સ્નાતક કરતા લગભગ બમણું કમાય છે. જો કે, ૨૦૧૭ થી સ્નાતકોની કમાણીમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો નથી, જેનો અર્થ એ છે કે ડિગ્રી ફાયદાકારક હોવા છતાં, નોકરી શોધવામાં વધુ સમય લાગી રહ્યો છે, અને શરૂઆતની નોકરીઓની ગુણવત્તા પહેલા કરતા ઓછી છે.રિપોર્ટ મુજબ, ૨૦૨૫ માં માધ્યમિક સ્તરના ૩૭.૮ ટકા વિદ્યાર્થીઓએ ખાનગી કોચિગ મેળવ્યું હતું. ઉચ્ચ માધ્યમિક સ્તરે આ આંકડો વધીને ૩૭ ટકા થયો છે.સરેરાશ, પરિવારો ઉચ્ચ માધ્યમિક વિદ્યાર્થીઓના શિક્ષણ પર ખર્ચ કરે છે. શાળાના શિક્ષણ પર લગભગ રૂ.૨૦,૧૩૦ કોચિંગ પર લગભગ રૂ.૬,૩૮૦ ખર્ચ કરી રહ્યા છે.
સરકાર માટે એક મોટો પડકાર ઉપરાંત, ભારત દર વર્ષે મોટી સંખ્યામાં સ્નાતકો ઉત્પન્ન કરી રહ્યું છે, પરંતુ તેમના માટે પૂરતા પગારવાળી નોકરીઓનું સર્જન થઈ રહ્યું નથી. છેલ્લા બે દાયકામાં, દર વર્ષે આશરે ૩.૩ મિલિયન સ્નાતકો જન્મ્યા છે જેમને પૂરતા પગારવાળી નોકરીઓ ઉપલબ્ધ નથી. વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ યુવાનોને દેશની સૌથી મોટી તાકાત તરીકે પણ વર્ણવ્યા છે, શિક્ષણ, કૌશલ્ય અને ક્ષમતા વિકાસ પર ભાર મૂક્યો છે જેથી વસ્તી વિષયક લાભને વિકાસ લાભમાં રૂપાંતરિત કરી શકાય. ભારતે મોટી સંખ્યામાં સ્નાતકો ઉત્પન્ન કરવાનું પોતાનું લક્ષ્ય પ્રાપ્ત કર્યું છે, પરંતુ હવે સૌથી મોટો પડકાર તેમના માટે વધુ સારી અને પર્યાપ્ત રોજગારીની તકો ઊભી કરવાનો છે
(3:59 PM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
