પ્રયાગરાજ, : ઉત્તર પ્રદેશના પવિત્ર તીર્થધામ પ્રયાગરાજ ખાતે યોજાયેલા ભવ્ય 'મહાકુંભ ૨૦૨૫' એ વૈશ્વિક સ્તરે સફળતાના ઝંડા ગાડ્યા બાદ હવે ટેકનોલોજીના ક્ષેત્રમાં પણ દેશનું સર્વોચ્ચ સન્માન મેળવીને વધુ એક ઐતિહાસિક સિદ્ધિ પોતાના નામે કરી લીધી છે. કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા પ્રતિષ્ઠિત 'રાષ્ટ્રીય ઈ-ગવર્નન્સ એવોર્ડ્સ ૨૦૨૬' (National E-Governance Awards 2026) માં મહાકુંભના હાઈટેક ડિજિટલ વ્યવસ્થાપનને દેશભરમાં સર્વશ્રેષ્ઠ ઈ-ગવર્નન્સ મોડેલ તરીકે સ્વીકારીને "ગોલ્ડ મેડલ" એનાયત કરવામાં આવ્યો છે. ૨ જુલાઈના રોજ જયપુર ખાતે આયોજિત ભવ્ય સમારોહમાં ઉત્તર પ્રદેશના વરિષ્ઠ અધિકારીઓને આ એવોર્ડ અર્પણ કરવામાં આવ્યો હતો, જેણે રાષ્ટ્રીય સ્તરે ઉત્તર પ્રદેશ અને પ્રયાગરાજ મેળા ઓથોરિટીની પ્રતિષ્ઠામાં ચાર ચાંદ લગાવી દીધા છે.
રાજસ્થાનના જયપુરમાં આવેલા રાજસ્થાન ઇન્ટરનેશનલ સેન્ટર ખાતે આયોજિત બે દિવસીય ૨૯મી રાષ્ટ્રીય ઇ-ગવર્નન્સ કોન્ફરન્સના સમાપન અવસરે આ એવોર્ડની જાહેરાત કરાઈ હતી. કેન્દ્રીય વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી રાજ્યમંત્રી (સ્વતંત્ર હવાલો) ડૉ. જીતેન્દ્ર સિંહ અને રાજસ્થાનના ઉદ્યોગ અને રમતગમત મંત્રી રાજ્યવર્ધન સિંહ રાઠોડના હસ્તે ઉત્તર પ્રદેશના શહેરી વિકાસના મુખ્ય સચિવ પી. ગુરુપ્રસાદ, મહાકુંભ મેળા અધિકારી વિજય કિરણ આનંદ, યુપી ડેસ્કોના સીઈઓ નેહા જૈન અને ડેપ્યુટી મેળા અધિકારી વિવેક શુક્લાને સંયુક્ત રીતે ચમકતો ગોલ્ડ મેડલ, ટ્રોફી, પ્રશસ્તિ પત્ર અને ₹૧૦ લાખનું વિશેષ પ્રોત્સાહક રોકડ ઇનામ એનાયત કરવામાં આવ્યું હતું.
કરોડોની ભીડનું નિયંત્રણ કરવા મેદાનમાં ઉતરી 'આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ'
વિશ્વના આ સૌથી મોટા આધ્યાત્મિક અને સાંસ્કૃતિક ઉત્સવમાં કરોડો શ્રદ્ધાળુઓની સુરક્ષા, ટ્રાફિક અને ભીડ વ્યવસ્થાપન (Crowd Management) માટે જે રીતે આધુનિક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો, તેને જોઈને કેન્દ્ર સરકાર પ્રભાવિત થઈ હતી. મેળા અધિકારી વિજય કિરણ આનંદે જણાવ્યું કે ભીડને કાબૂમાં રાખવા માટે પ્રથમ વખત આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને રીઅલ-ટાઇમ મોનિટરિંગ સિસ્ટમનો વ્યાપક ઉપયોગ કરાયો હતો. ટ્રાફિકને યોગ્ય રૂટ પર ડાયવર્ટ કરવા અને મેળામધ્યે ખોવાયેલા લોકોને તેમના પરિવાર સાથે મિનિટોમાં મેળવી આપવા માટે ખાસ ડિજિટલ એપ્લિકેશન્સ બનાવવામાં આવી હતી. આ અજોડ વ્યવસ્થાપન હવે ભવિષ્યમાં દુનિયાના કોઈપણ મોટા આયોજન માટે એક અનુકરણીય રોલ મોડેલ સાબિત થશે.
QR કોડ સ્કેન કરતા જ બધી સુવિધા હાજર, સેન્સરવાળા સ્માર્ટ ટોઇલેટ્સ
ડેપ્યુટી ફેર ઓફિસર વિવેક શુક્લાના જણાવ્યા મુજબ, હાઈટેક સુરક્ષાના ભાગરૂપે આખા મેળા ક્ષેત્રમાં AI-આધારિત 'ફેસ રેકગ્નિશન સિસ્ટમ' (ચહેરાની ઓળખ કરતી ટેકનોલોજી) વાળા કેમેરા ગોઠવવામાં આવ્યા હતા. ભક્તોની સુવિધા માટે મેળામાં ઠેર-ઠેર ખાસ QR કોડ મૂકવામાં આવ્યા હતા, જેને માત્ર એક વાર મોબાઈલથી સ્કેન કરતા જ હોટેલ, કટોકટી સેવાઓ, મેડિકલ કેમ્પ અને 'લોસ્ટ એન્ડ ફાઉન્ડ' સેન્ટરોની સચોટ માહિતી એક ક્લિક પર મળી જતી હતી. આ ઉપરાંત, કરોડો લોકોની હાજરી વચ્ચે સ્વચ્છતા જાળવવા માટે ઓટોમેટિક સેન્સરથી સજ્જ હાઈટેક સ્માર્ટ ટોઇલેટ્સનો ઉપયોગ કરાયો હતો. આમ, પરંપરા અને ટેકનોલોજીના આ અદભુત સંગમને કારણે જ મહાકુંભ ૨૦૨૫ ને આ સુવર્ણ સન્માન પ્રાપ્ત થયું છે.