નવી દિલ્હી : ​ભારતીય વીમા નિયામક અને વિકાસ પ્રાધિકરણ (IRDAI) દ્વારા વીમા વિતરણ વ્યવસ્થા અને તેના નાણાકીય માળખામાં વ્યાપક સુધારા કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો છે. દેશમાં વીમા ક્ષેત્રનો વ્યાપ વધારવા, સામાન્ય નાગરિકો માટે પોલિસી પ્રીમિયમ વધુ આર્થિક અને સસ્તું બનાવવા તેમજ ગ્રાહકોના હિતનું રક્ષણ કરવાના હેતુથી આ મોટા ફેરફારો હાથ ધરવામાં આવ્યા છે. IRDAI ના ચેરમેન અજય સેઠે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું છે કે આ સુધારા માત્ર ખર્ચ કે કમિશન ઘટાડવા પૂરતા મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે લાંબા ગાળાના આર્થિક સુધારાની એક સુનિયોજિત પ્રક્રિયા છે જે વીમા ઉદ્યોગને વધુ પારદર્શક અને સુદ્રઢ બનાવશે.

​નિયામકના નવા મસૌદા (ડ્રાફ્ટ) મુજબ, બેંકો અને કોર્પોરેટ એજન્ટોને ચૂકવવામાં આવતા ઊંચા કમિશનમાં ઘટાડો કરીને એજન્ટની મહેનત અને ક્ષમતાના આધારે કમિશન નક્કી કરવાનો પ્રસ્તાવ છે. સામાન્ય વીમા ક્ષેત્રમાં કમિશનની મર્યાદા ૩૦ ટકાથી ઘટાડીને ૨૦ ટકા સુધી લાવવાની અને જીવન વીમામાં આગામી પાંચ વર્ષમાં મેનેજમેન્ટ ખર્ચ (EoM) ઘટાડીને ૧૨.૫ ટકા સુધી લાવવાની યોજના તૈયાર કરવામાં આવી છે. આ ફેરફારોને પરિણામે કંપનીઓના એક્વિઝિશન કોસ્ટમાં ઘટાડો થશે, જેનો સીધો લાભ પોલિસીધારકોને ઓછાં પ્રીમિયમ અને વધુ દાવાની રકમ સ્વરૂપે મળશે.

​ગ્રાહક વર્તણૂકમાં બદલાવ: 'વીમો હવે ખરીદવામાં પણ આવે છે'
​IRDAI ચેરમેન અજય સેઠે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે દેશમાં ડિજિટલ જાગૃતિ વધવાની સાથે લોકો વીમા ઉત્પાદનો અંગે જાતે માહિતી મેળવતા થયા છે:

​જાગૃત ગ્રાહક વર્ગ: ભારતમાં ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ વધતા હવે વીમો માત્ર મધ્યસ્થીઓ દ્વારા વેચવાની બાબત નથી રહી, પણ ગ્રાહકો પોતાની જરૂરિયાત મુજબ પોલિસી જાતે સરખાવીને ખરીદી રહ્યા છે.
​પરિવર્તનની જરૂરિયાત: વર્ષ ૨૦૨૩માં લાવવામાં આવેલી સિંગલ લિમિટ વ્યવસ્થા બાદ ઉદ્યોગમાં ખર્ચ ઘટવાને બદલે કમિશન સ્પર્ધા વધતા ખર્ચમાં વધારો થયો હતો, જેને સુધારવો અનિવાર્ય બન્યો હતો.
​મેનેજમેન્ટ ખર્ચમાં ઘટાડો: જીવન વીમા કંપનીઓ માટે મેનેજમેન્ટ ખર્ચ આગામી બે વર્ષમાં ૧૫ ટકા અને પાંચ વર્ષમાં ૧૨.૫ ટકા સુધી મર્યાદિત કરવાની જોગવાઈ રજૂ કરાઈ છે.
​આ ઉપરાંત, બેંકો દ્વારા લોન સાથે ફરજિયાત વીમો આપવાની પદ્ધતિ (ટાઈ-ઈન સેલ્સ) પર નિયંત્રણ લાવવા અને થર્ડ પાર્ટી મોટર પોલિસી જેવા ફરજિયાત વીમા પર કમિશન ખૂબ મર્યાદિત કરવાનો પ્રસ્તાવ છે. વીમા વિતરણ ચેનલોને સરળ બનાવવા માટે 'ઇન્શ્યોરન્સ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન એન્ટિટી' (IDE) અને 'ઇન્શ્યોરન્સ ડિસ્ટ્રિબ્યુશન પર્સન' (IDP) જેવી નવી શ્રેણીઓ પણ રજૂ કરવામાં આવી છે, જેથી ગ્રામીણ અને નાના શહેરો સુધી વીમાની પહોંચ વિસ્તારી શકાય.

​આ નવા નિયમો અને કમિશન માળખાને જાન્યુઆરી ૨૦૨૭ અથવા એપ્રિલ ૨૦૨૭થી સંપૂર્ણપણે અમલી બનાવવાની વિચારણા ચાલી રહી છે. તમામ હિસ્સેદારો પાસેથી સુચનો અને અભિપ્રાયો મંગાવવામાં આવ્યા છે. IRDAI ના મતે આ સુધારાઓથી મધ્યમથી લાંબા ગાળે વીમાધારકો, કંપનીઓ અને ઉદ્યોગ એમ તમામ પક્ષકારો માટે લાભદાયી વાતાવરણ ઊભું થશે.