મુંબઈ : એશિયાઈ સોનાના બજારોમાં આ સપ્તાહે નોંધપાત્ર વિરોધાભાસી વલણ જોવા મળી રહ્યું છે. ભારત સરકાર દ્વારા આયાત ડ્યૂટીમાં કરવામાં આવેલા વધારા અને ત્યારબાદ છૂટક માંગમાં આવેલા ઘટાડાને કારણે ભારતમાં સોના પરનું ડિસ્કાઉન્ટ રેકોર્ડ સ્તરે પહોંચી ગયું છે. સ્થાનિક ડીલરો હવે સત્તાવાર ડોમેસ્ટિક બેન્ચમાર્ક કિંમતો પર પ્રતિ ઔંસ ૨૦૭ ડોલર સુધીનું જંગી ડિસ્કાઉન્ટ આપી રહ્યા છે, જે ગત સપ્તાહે માત્ર ૧૫ ડોલર હતું. આ સ્થિતિ સૂચવે છે કે ભારતીય બજારમાં હાલમાં ગ્રાહકો સોનાની ખરીદીથી અંતર જાળવી રહ્યા છે.

 સરકારી નીતિઓની બજાર પર વ્યાપક અસર:

ભારત સરકારે તાજેતરમાં સોના અને ચાંદી પરની આયાત જકાત ૬% થી વધારીને ૧૫% કરી દીધી છે. આ ઉપરાંત, જ્વેલરી નિકાસકારો માટે ડ્યૂટી ફ્રી આયાતના નિયમો પણ કડક બનાવવામાં આવ્યા છે, જેમાં પ્રતિ લાયસન્સ ૧૦૦ કિલોગ્રામની મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે. આ નીતિગત ફેરફારોને કારણે સ્થાનિક બજારમાં સોનાના ભાવમાં એકાએક ઉછાળો આવ્યો હતો, જેનાથી ગ્રાહકોની ખરીદશક્તિ પર અસર પડી છે.

 કિંમતોમાં અસ્થિરતા અને ઘટતી માંગ:

ચાલુ સપ્તાહની શરૂઆતમાં સ્થાનિક સોનાના ભાવ વધીને પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ ૧.૬૪ લાખ રૂપિયાની બે મહિનાની સર્વોચ્ચ સપાટીએ પહોંચી ગયા હતા, જે બાદમાં ઘટીને ૧.૬૦ લાખ રૂપિયાની આસપાસ સ્થિર થયા છે. કિંમતોમાં થયેલા આ ઝડપી વધારાએ જ્વેલરો અને રિટેલ ખરીદદારોને નિરુત્સાહ કર્યા છે. બજારના વિશ્લેષકોના જણાવ્યા અનુસાર, માંગમાં આવેલા આ 'શોક' ને કારણે સિસ્ટમમાં સપ્લાય વધી ગયો છે અને પરિણામે ડિસ્કાઉન્ટમાં મોટો વધારો થયો છે. બીજી તરફ, જૂના સોના (સ્ક્રેપ) ના વેચાણમાં પણ વધારો જોવા મળ્યો છે.

 ચીનમાં ભારત કરતા વિપરીત સ્થિતિ:

જ્યારે ભારતમાં માંગ નબળી પડી છે, ત્યારે વિશ્વના અન્ય મોટા સોનાના બજાર એવા ચીનમાં સ્થિતિ બિલકુલ અલગ છે. ચીનમાં સોનું હજુ પણ વૈશ્વિક બેન્ચમાર્ક કિંમતો કરતા ૧૫ થી ૨૦ ડોલરના પ્રીમિયમ સાથે વેચાઈ રહ્યું છે. ચીનમાં રોકાણકારોનો રસ અને સોલર તેમજ ઈલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રે ઔદ્યોગિક માંગ મજબૂત હોવાથી ત્યાં ભાવમાં તેજી જળવાઈ રહી છે. એએનઝેડ (ANZ) ના અહેવાલ મુજબ, ચીનની મજબૂત માંગ ભારતીય બજારની નરમાશની અસરને સરભર કરી શકે છે.

 વૈશ્વિક પરિબળોનું દબાણ:

વૈશ્વિક સ્તરે પણ સોનાના ભાવમાં આ સપ્તાહે અંદાજે ૨.૮% નો ઘટાડો નોંધાયો છે. ઉર્જાના વધતા ભાવો અને મોંઘવારીની ચિંતાને કારણે વ્યાજદરો લાંબા સમય સુધી ઊંચા રહેશે તેવી સંભાવનાએ રોકાણકારોને સાવચેત કરી દીધા છે. એશિયાના અન્ય કેન્દ્રો જેવા કે સિંગાપોર અને હોંગકોંગમાં સામાન્ય પ્રીમિયમ જોવા મળી રહ્યું છે, જ્યારે જાપાનમાં નજીવું ડિસ્કાઉન્ટ ચાલી રહ્યું છે. ભારતીય બજાર અત્યારે નીતિગત ફેરફારો અને ઊંચા ખર્ચ વચ્ચે સંતુલન શોધવા મથામણ કરી રહ્યું છે.