નવી દિલ્‍હી, તા. પ : અમેરિકાની ચૂંટણીમાં ટ્રમ્‍પના પક્ષને પછડાટ મળતાં યુદ્ધ હવે બંધ થઇ જશે એ આશાએ આજે ભારતીય શેરબજારમાં જોરદાર વધારો નોંધાયો છે. દિવાળી વહેલી આવી હોય એવું વાતાવરણ જોવા મળ્‍યું છે. આ લખાય છે ત્‍યારે ૧૦ વાગ્‍યે સેન્‍સેકસ ૧૬૦ર પોઇન્‍ટ વધીને ૭૮૯૦૪ તો નીફટી ૪પપ પોઇન્‍ટ વધીને ર૪૪૧૬ ઉપર ટ્રેડ કરે છે. ક્રુડનો ભાવ પણ ઘટીને ૯૪ ડોલર થયો છે. જયારે ડોલર સામે રૂપિયો મજબુત થઇને ૯૪.૬૪ ઉપર પહોંચ્‍યો છે.

સપ્તાહના ચોથા કારોબારી દિવસે શેરબજાર જોરદાર તેજી સાથે ખુલ્‍યું. અમેરિકાથી સમાચાર આવતા જ સેન્‍સેક્‍સ અને નિફટી બજારોમાં ધમાકો થયો. અમેરિકાની મધ્‍યસત્ર ચૂંટણીના પરિણામો જાહેર થયા અને રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પના પક્ષને મોટી હારનો સામનો કરવો પડ્‍યો. તેની સીધી અસર ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પર પડી, જે તરત જ તૂટી પડ્‍યા.વિશ્વભરના શેરબજારોમાં આ સુધારો થયો અને વિદેશથી આવેલા સકારાત્‍મક સંકેતોને કારણે સેન્‍સેક્‍સ અને નિફટી રોકેટ ગતિએ ઉછળ્‍યા. બોમ્‍બે સ્‍ટોક એક્‍સચેન્‍જના ૩૦-શેર સેન્‍સેક્‍સ શરૂઆતના સમયે ૧,૬૦૦ પોઈન્‍ટથી વધુ ઉછળ્‍યા, જ્‍યારે નેશનલ સ્‍ટોક એક્‍સચેન્‍જના નિફટીએ ૪૦૦ પોઈન્‍ટથી વધુ ઉછાળો આપ્‍યો.

ગુરુવારે, BSE સેન્‍સેક્‍સ ઇન્‍ડેક્‍સ તેના અગાઉના ૭૭,૩૦૧ ના બંધથી જોરદાર તેજી સાથે ખુલ્‍યો. થોડીવારમાં જ, તે ૧,૬૨૧ પોઈન્‍ટથી વધીને ૭૮,૯૨૨ પર પહોંચી ગયો. NSE ૫૦-શેર નિફટી ઇન્‍ડેક્‍સ પણ તેના અનુગામી સ્‍તર પર ઉછળ્‍યો. બુધવારના બંધ ૨૩,૯૬૦ થી NSE નિફટી ઉછાળા સાથે ખુલ્‍યો અને પછી ૪૩૨ પોઈન્‍ટ વધીને ૨૪,૩૯૨ પર પહોંચ્‍યો.

યુનાઇટેડ સ્‍ટેટ્‍સમાં મધ્‍યસત્ર ચૂંટણીમાં રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પની પાર્ટીને કારમી હારનો સામનો કરવો પડ્‍યો છે. ચૂંટણી પરિણામોએ રિપબ્‍લિકન પાર્ટીને મોટો ફટકો આપ્‍યો છે, જેમાં ડેમોક્રેટિક પાર્ટીએ હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્‍ટેટિવ્‍સ અને સેનેટ બંનેમાં બહુમતી મેળવી છે. હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્‍ટેટિવ્‍સમાં તમામ ૪૩૫ બેઠકો માટે ચૂંટણીઓ યોજાઈ હતી. ડેમોક્રેટિક પાર્ટીએ ૨૨૮ બેઠકો જીતી હતી, જ્‍યારે રિપબ્‍લિકન પાર્ટીએ ૧૩૯ બેઠકો મેળવી હતી. ગૃહમાં બહુમતી માટે ૨૧૮ બેઠકોની જરૂર છે. ટ્રમ્‍પની હાર બાદ, યુએસ શેરબજારે ઉજવણી કરી હતી, જેમાં ડાઉ જોન્‍સ ઇન્‍ડસ્‍ટ્રિયલ એવરેજમાં ભારે વધારો જોવા મળ્‍યો હતા

જ્‍યારે ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પ યુએસ મધ્‍યસત્ર ચૂંટણી હારી ગયા, ત્‍યારે આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ એકાએક તૂટી પડ્‍યા, એક વલણ જેણે લાંબા સમયથી ભારત સહિત વિશ્વભરના શેરબજારોમાં ભાવનાને નબળી બનાવી દીધી હતી. લખાઈ રહ્યું છે ત્‍યારે, બ્રેન્‍ટ ક્રૂડના ભાવ લગભગ ૧૦% ઘટીને ઼૯૦ પ્રતિ બેરલથી નીચે આવી ગયા હતા. તેલના ભાવમાં ઘટાડો વિશ્વભરમાં, ખાસ કરીને ભારત સહિત તેલ-આયાત-આધારિત દેશોમાં ફુગાવાના જોખમને ઘટાડી રહ્યો હોય તેવું લાગે છે.

ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પની ચૂંટણીમાં હાર અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ઘટાડાને કારણે મોટાભાગના એશિયન બજારોમાં તેજી જોવા મળી. દરમિયાન, સેન્‍સેક્‍સ અને નિફટી માટે મુખ્‍ય સૂચક ગણાતા ગિફટ નિફટીએ તેજી શરૂ કરી. શરૂઆતના વેપારમાં, નિફટી ૩૨૪ પોઈન્‍ટના ઉછાળા સાથે ટ્રેડ કરી રહ્યો હતો. આ ઉપરાંત, હોંગકોંગ અને બ્રિટનના શેરબજારોમાં પણ જોરદાર તેજી જોવા મળી.

શેરબજારની તેજી દરમિયાન સૌથી ઝડપી ગતિએ ચાલતા મોટા શેરોમાં, BSE ની લાર્જકેપ કેટેગરીમાં ઇન્‍ડિગો શેર (૫%), બજાજ ફાઇનાન્‍સ શેર (૪.૬૦%), એશિયન પેઇન્‍ટ્‍સ શેર (૪.૨૦%), મારુતિ શેર (૩.૭૦%), M&M શેર (૩.૪૯%), બજાજ ફિનસર્વ શેર (૩%), ઇન્‍ફોસિસ શેર (૨.૮૦%), LT શેર (૨.૭૦%), HDFC બેંક શેર (૨.૬૫%), TCS શેર (૨.૫૦%)નો સમાવેશ થાય છે, જે વધારા સાથે ટ્રેડ થઈ રહ્યા હતા.

આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાંથી હાલમાં મોટા અને આશ્વાસન આપનારા સમાચાર આવી રહ્યા છે. ઈરાન યુદ્ધનો વહેલા અંત આવવાની આશા અને અમેરિકાની મધ્‍યસત્ર ચૂંટણીઓ પછી રાજકીય દબાણને કારણે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ઘટાડો થયો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બેન્‍ચમાર્ક બ્રેન્‍ટ ક્રૂડમાં આશરે $૮.૯૮નો મોટો ઘટાડો જોવા મળ્‍યો છે, જે તેને $૯૪.૬૨ પ્રતિ બેરલ પર લાવી દીધો છે. આ જ ક્રૂડ ઓઈલ થોડા સમય પહેલા $૧૧૭ ને સ્‍પર્શી રહ્યું હતું. દિવાળી પહેલા ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં તીવ્ર ઘટાડાથી ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ સસ્‍તા થવાની આશા જાગી છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્‍તરે, બ્રેન્‍ટ ક્રૂડ પ્રતિ બેરલ $૧૦૦ થી નીચે ઘટીને ઼૯૪ ની આસપાસ પહોંચી ગયું છે.

એટલું જ નહીં, પરંતુ ભારત માટે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ દર્શાવતો ભારતીય બાસ્‍કેટ પણ છેલ્‍લા બે મહિનાની સરેરાશથી નીચે આવી ગયો છે. પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે શું સામાન્‍ય માણસને આ વર્ષે દિવાળી પહેલા પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં ઘટાડો મળશે?

આંતરરાષ્ટ્રીય તેલ બજારમાં બુધવાર, ૪ નવેમ્‍બરના રોજ ભારે વેચવાલી જોવા મળી. જાન્‍યુઆરી ફયુચર્સ ટ્રેડિગમાં બ્રેન્‍ટ ક્રૂડ ઓઇલ ૪.૭% ઘટીને $૯૮.૭૬ પ્રતિ બેરલ થયું. ઓક્‍ટોબરની શરૂઆત પછી તેની કિમત પહેલી વાર $૧૦૦ થી નીચે આવી ગઈ.

ત્‍યારબાદ ઘટાડો ઝડપી બન્‍યો, અને બ્રેન્‍ટ ક્રૂડ ઓઇલ ૮.૭% ઘટીને $ ૯૪.૬૨ પ્રતિ બેરલ પર બંધ થયો. યુએસ WTI ક્રૂડ ઓઇલ પણ ૮.૩% ઘટીને $૮૮.૧૨ પ્રતિ બેરલ પર બંધ થયું. ગુરુવારે સવારે, બ્રેન્‍ટ ક્રૂડ ઓઇલ લગભગ $૯૩.૭૭ પ્રતિ બેરલ પર ટ્રેડ કરી રહ્યું હતું. આનો અર્થ એ થયો કે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવમાં ઘટાડો ચાલુ છે.

ભારત માટે સૌથી મોટી રાહત એ છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભાવમાં ઘટાડાની અસર ભારતીય બાસ્‍કેટમાં પણ અનુભવાઈ રહી છે. પેટ્રોલિયમ પ્‍લાનિગ એન્‍ડ એનાલિસિસ સેલ (PPAC) ના ડેટા અનુસાર, ૩ નવેમ્‍બર, ૨૦૨૬ ના રોજ ભારતીય બાસ્‍કેટનો ભાવ પ્રતિ બેરલ ઼૧૦૩.૭૮ હતો.

પાછલા બે મહિનાની સરેરાશની તુલનામાં, સપ્‍ટેમ્‍બર ૨૦૨૬ માં સરેરાશ ઼$૧૧૬.૦૯ પ્રતિ બેરલ હતો, જ્‍યારે ઓક્‍ટોબરમાં તે વધીને $૧૧૯.૯૧ પ્રતિ બેરલ થયો, જે ઘણા વર્ષોમાં સૌથી વધુ સરેરાશ સ્‍તર છે.

બંને મહિનાની સરેરાશ કિમત પ્રતિ બેરલ $૧૧૮ ની આસપાસ લાવે છે. તેવી જ રીતે, નવેમ્‍બરની સરેરાશ $૧૦૫.૩૯ પ્રતિ બેરલ છે. ૩ નવેમ્‍બરના રોજ નવેમ્‍બરનો ભાવ સપ્‍ટેમ્‍બર અને ઓક્‍ટોબરની સંયુક્‍ત સરેરાશ કરતા લગભગ ૧૨% ઓછો છે. ઓક્‍ટોબરની સરેરાશની તુલનામાં, તે લગભગ ૧૩.૫% નો ઘટાડો દર્શાવે છે.

નવેમ્‍બરમાં ભારતીય બાસ્‍કેટનો સરેરાશ ભાવ પણ પ્રતિ બેરલ $૧૦૫.૩૯ રહ્યો છે. એ નોંધવું જોઈએ કે ભારતીય બાસ્‍કેટ બ્રેન્‍ટ ક્રૂડ અને ઓમાન-દુબઈ ક્રૂડનો સરેરાશ ઉપયોગ કરે છે. તેથી, ભારતીય રિફાઇનરીઓ દ્વારા આયાત કરાયેલા ક્રૂડ ઓઇલના ભાવનું તે વધુ સુસંગત સૂચક છે.

તેલના ભાવમાં ઘટાડા પાછળનું મુખ્‍ય કારણ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્‍ચેના યુદ્ધનો અંત આવવાની અપેક્ષા છે. મધ્‍યસત્ર ચૂંટણીમાં અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પની રિપબ્‍લિકન પાર્ટીને પરાજયનો સામનો કરવો પડ્‍યો છે. ડેમોક્રેટ્‍સે યુએસ કોંગ્રેસના બંને ગૃહો પર નિયંત્રણ મેળવ્‍યું છે.

બજારને આશા છે કે આનાથી ટ્રમ્‍પ વહીવટીતંત્ર પર ઈરાન સાથે લશ્‍કરી સંઘર્ષનો અંત લાવવા અને રાજદ્વારી ઉકેલ શોધવા માટે દબાણ વધશે. ટ્રમ્‍પે એમ પણ કહ્યું છે કે અમેરિકાની ઈરાન પર હુમલો કરવાની તાત્‍કાલિક કોઈ યોજના નથી. જો કે, બંને દેશો વચ્‍ચે શાંતિ કરાર હજુ દૂર છે. તેથી, તેલના ભાવમાં વધઘટ ચાલુ રહી શકે છે.

ભારત તેની ક્રૂડ ઓઇલની જરૂરિયાતોનો મોટો ભાગ આયાત દ્વારા પૂર્ણ કરશે. આવી સ્‍થિતિમાં, ભારતીય બાસ્‍કેટના ભાવમાં ઘટાડાનો અર્થ એ છે કે ભારત માટે ક્રૂડ ઓઇલ આયાત ખર્ચમાં ઘટાડો થવાની શક્‍યતા વધી રહી છે. વધુમાં, રૂપિયો પણ સતત મજબૂત થઈ રહ્યો છે. જો આ વલણ ચાલુ રહેશે, તો તેલ કંપનીઓ ગ્રાહકોને થોડી રાહત આપી શકે છે. જોકે, દિવાળી પહેલા આવા ભાવ ઘટાડાની હાલમાં કોઈ શક્‍યતા નથી, કારણ કે છેલ્‍લા ત્રણ મહિના તેલ કંપનીઓ માટે અત્‍યંત તણાવપૂર્ણ રહ્યા છે.

પેટ્રોલિયમ પ્‍લાનિગ એન્‍ડ એનાલિસિસ સેલ અનુસાર, ૪ નવેમ્‍બર, ૨૦૨૬ ના રોજ, દિલ્‍હીમાં પેટ્રોલનો ભાવ રૂ.૧૦૨.૧૨ પ્રતિ લિટર અને ડીઝલનો ભાવ રૂ.૯૫.૨૦ પ્રતિ લિટર હતો. હાલમાં, સ્‍થાનિક બજારમાં કોઈ ભાવ ઘટાડાની જાહેરાત કરવામાં આવી નથી. જો ક્રૂડ ઓઇલ અને ભારતીય બાસ્‍કેટના ભાવમાં ઘટાડો ચાલુ રહે, તો તેલ કંપનીઓ પાસે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ ઘટાડવાનો વધુ અવકાશ હોઈ શકે છે.