નવી દિલ્હી:  ભારતના હાંસિયામાં ધકેલાયેલા સમુદાયોના તેજસ્વી વિદ્યાર્થીઓ માટે વિદેશી ધરતી પર ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવવાનો માર્ગ હવે મોકળો થયો છે. સામાજિક ન્યાય અને સશક્તિકરણ મંત્રાલયે 'રાષ્ટ્રીય વિદેશી શિષ્યવૃત્તિ' (NOS) યોજના હેઠળ ૧૨૫ બેઠકોની જાહેરાત કરી છે. આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ઓછી આવક ધરાવતા પરિવારોના વિદ્યાર્થીઓને આર્થિક મદદ કરી તેમની સામાજિક-આર્થિક સ્થિતિ સુધારવાનો છે.
કોને મળશે લાભ? શ્રેણીવાર વિગત
આ ૧૨૫ શિષ્યવૃત્તિઓનું વિતરણ ખાસ વર્ગો માટે કરવામાં આવ્યું છે:
•    અનુસૂચિત જાતિ (SC): ૧૧૫ બેઠકો
•    વિમુક્ત અને વિચરતી જનજાતિ (DNT): ૬ બેઠકો
•    ભૂમિહીન ખેતમજૂરો અને કારીગરો: ૪ બેઠકો
નોંધનીય છે કે, કુલ બેઠકોમાંથી ૩૦ ટકા જગ્યાઓ મહિલા ઉમેદવારો માટે અનામત રાખવામાં આવી છે, જે સ્ત્રી શિક્ષણને પ્રોત્સાહન આપવા માટેનું એક મહત્વનું કદમ છે.

લાયકાત અને પસંદગીની પ્રક્રિયા
આ શિષ્યવૃત્તિ મેળવવા માટે વિદ્યાર્થીઓએ અમુક કડક માપદંડો પૂર્ણ કરવા પડશે:
૧. લાયકાત પરીક્ષામાં ઓછામાં ઓછા ૬૦ ટકા ગુણ હોવા જોઈએ.
૨. ૧ એપ્રિલ સુધીમાં ઉંમર ૩૫ વર્ષથી ઓછી હોવી જોઈએ.
૩. કૌટુંબિક વાર્ષિક આવક ૮ લાખ રૂપિયાથી ઓછી હોવી જરૂરી છે.
૪. સૌથી મહત્વની વાત, વિદ્યાર્થી પાસે QS વર્લ્ડ યુનિવર્સિટી રેન્કિંગ ૨૦૨૫ ની ટોચની ૫૦૦ યુનિવર્સિટીમાંથી બિનશરતી પ્રવેશ પત્ર (Unconditional Offer Letter) હોવું જોઈએ.
શું મળશે આર્થિક સહાય?
આ એક સંપૂર્ણ ભંડોળ પૂરું પાડતી (Fully Funded) શિષ્યવૃત્તિ છે. જેમાં:
•    યુનિવર્સિટીની સંપૂર્ણ ટ્યુશન ફી.
•    વાર્ષિક નિભાવ ભથ્થું: અમેરિકા માટે USD ૧૫,૪૦૦ અને યુકે માટે GBP ૯,૯૦૦.
•    આકસ્મિક ભથ્થું, વિઝા ફી, તબીબી વીમો અને ઇકોનોમી ક્લાસની ફ્લાઇટ ટિકિટ.
મહત્વની શરતો
શિષ્યવૃત્તિ મેળવનાર વિદ્યાર્થીએ કોર્સ પૂરો થયાના ૩૦ દિવસમાં ભારત પરત ફરવું પડશે અને ઓછામાં ઓછું એક વર્ષ અહીં રહેવું પડશે. વળી, જે વિદ્યાર્થીઓ અગાઉ વિદેશ ભણી ચૂક્યા છે તેમને આ લાભ નહીં મળે. ખાસ નોંધવા જેવું એ છે કે, આ યોજનામાં ભારત-કેન્દ્રિત સામાજિક અભ્યાસના વિષયોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો નથી.
આ યોજના તેવા વિદ્યાર્થીઓ માટે આશીર્વાદ સમાન છે જેઓ પ્રતિભાશાળી હોવા છતાં આર્થિક તંગીને કારણે વિદેશ જઈ શકતા નથી.