નવી દિલ્‍હી,તા.૧૫: વિશ્વ હવામાન સંગઠન (WMO) ની નવી ચેતવણીએ અલ નિનો વિશે ચિતા વધારી છે. WMO એ આગાહી કરી છે કે અલ નિનો ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૭ સુધી ચાલુ રહી શકે છે. જો આવું થાય, તો તેની અસરો ભારતમાં આગામી ચોમાસાની શરૂઆત સુધી રહી શકે છે. હવામાનશાષીઓ ચિતિત છે કે ચોમાસું શિયાળાના વરસાદ અને તાપમાનને પણ અસર કરી શકે છે.

WMO અનુસાર, પેસિફિક વિષુવવૃત્ત નજીક સમુદ્રનું તાપમાન હાલમાં સામાન્‍ય કરતાં ત્રણ ડિગ્રી વધારે છે. વધારાનો આ ટ્રેન્‍ડ ચાલુ રહે છે. એવી અપેક્ષા છે કે તે ડિસેમ્‍બરમાં ટોચ પર પહોંચશે અને ચાર ડિગ્રી સુધી પહોંચી શકે છે, જે અત્‍યાર સુધીનું સૌથી વધુ તાપમાન હશે. અગાઉનો રેકોર્ડ ૨૦૧૫ માં મહત્તમ ૨.૬ ડિગ્રીનો વધારો હતો. સંગઠનનું કહેવું છે કે જો તાપમાન ડિસેમ્‍બરમાં ઘટવાનું શરૂ થાય છે, તો તે ૨૭ ફેબ્રુઆરીએ પણ ૧.૬ ડિગ્રીના સામાન્‍ય તાપમાન કરતા ઘણું વધારે રહી શકે છે.

તેની અગાઉની આગાહીમાં, ષ્‍પ્‍બ્‍ એ નવેમ્‍બરમાં તાપમાન ટોચ પર પહોંચવાની આગાહી કરી હતી, પરંતુ નવી આગાહી ડિસેમ્‍બરમાં અંદાજે છે. આ સ્‍પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે અલ નીનોનો વ્‍યાપ વિસ્‍તરી રહ્યો છે. એવી આશંકા છે કે તાપમાન સામાન્‍ય સ્‍તરે પાછા ફરવામાં ફેબ્રુઆરી કરતાં વધુ સમય લાગી શકે છે. આનો અર્થ એ છે કે ઉચ્‍ચ તાપમાન, એટલે કે, અલ નીનો સ્‍થિતિ, માર્ચ-એપ્રિલ સુધી ચાલુ રહી શકે છે.

એ નોંધવું જોઈએ કે અલ નીનોને કારણે, દેશમાં ચોમાસાનો વરસાદ સામાન્‍ય કરતા ૧૨.૬ ટકા ઓછો થયો છે. પરિણામે, દેશના મુખ્‍ય પાક, ચોખાના વાવેતરમાં ૧.૭ મિલિયન હેક્‍ટરનો ઘટાડો થયો છે. એવો અંદાજ છે કે ચોખાના ઉત્‍પાદનમાં આશરે ૭ મિલિયન ટનનો ઘટાડો થઈ શકે છે. સામાન્‍ય રીતે, દેશમાં ૧૫૦ મિલિયન ટન ચોખાનું ઉત્‍પાદન થાય છે, જ્‍યારે દેશમાં ફક્‍ત ૧૦૦ મિલિયન ટનનો વપરાશ થાય છે.

હવામાન વિભાગના ભૂતપૂર્વ ડાયરેક્‍ટર જનરલ ડો. કે.જે. રમેશે જણાવ્‍યું હતું કે અલ નીનોની સંયુક્‍ત અસરો ચોમાસા પર જોવા મળી છે, જેના કારણે ચોખાના વાવેતરમાં ઘટાડો થયો છે. જોકે, આગાહી કરાયેલી અસર અપેક્ષા મુજબ રહી નથી. ફેબ્રુઆરી-માર્ચ સુધીમાં પરિસ્‍થિતિઓ સામાન્‍ય થઈ જશે. જોકે, શિયાળાના વરસાદની વાત કરીએ તો, વર્તમાન આગાહીઓ સૂચવે છે કે તે સામાન્‍ય કરતાં વધુ રહેશે.

અર્થતંત્ર પર આબોહવા પરિવર્તનની અસરો અંગેના એક અહેવાલમાં દાવો કરવામાં આવ્‍યો છે કે તાપમાનમાં એક ડિગ્રીનો વધારો થવાથી ૨૧૦૦ સુધીમાં ભારતના GDPમાં ત્રણ ટકાનું નુકસાન થઈ શકે છે. આનાથી ૨૦૪૭ સુધીમાં $૩ ટ્રિલિયન અર્થતંત્રના ભારતના લક્ષ્યને પણ જોખમમાં મુકાઈ શકે છે. તુર્કીમાં COP-૩૧ આબોહવા વાટાઘાટો પહેલા ક્‍લાઈમેટ ટ્રેન્‍ડ્‍સ દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા અહેવાલ મુજબ, આબોહવા પરિવર્તન પહેલાથી જ અર્થતંત્ર પર અસર કરી રહ્યું છે. તેથી, દેશને આબોહવા જોખમોને ઘટાડવા માટે વધુ રોકાણ કરવાની જરૂર છે.

આબોહવા પરિવર્તન વિકાસ દર ધીમો કરી રહ્યું છે અને ભારતની આર્થિક પ્રગતિને અસર કરી રહ્યું છે. વધતા તાપમાનને કારણે પાકની ઉપજમાં આઠ ટકા અને ફેક્‍ટરીની આવકમાં બે ટકાનો ઘટાડો થાય છે. આનાથી ભારતમાં ૩૪ મિલિયન નોકરીઓ જેટલી નોકરીઓ ગુમાવી શકાય છે અને GDP માં પાંચ ટકાથી વધુનો ઘટાડો થઈ શકે છે. ક્‍લાઈમેટ ટ્રેન્‍ડ્‍સના ડિરેક્‍ટર આરતી ખોસલાના મતે, માત્ર એક દિવસની ભારે ગરમીથી ૩,૪૦૦ વધારાના મૃત્‍યુ થવાનો અંદાજ છે. વાયુ પ્રદૂષણ ૨૦૨૨ માં અર્થતંત્રને GDP ના ૯.૫ ટકા જેટલું નુકસાન પહોંચાડી શકે છે