નવી દિલ્હી: ભારતીય ચૂંટણી પંચ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા ખાસ મતદાર યાદી સુધારણા (SIR) અભિયાનના બીજા તબક્કાના આંકડાઓએ રાજકીય ગલિયારાઓમાં ખળભળાટ મચાવી દીધો છે. દેશના 12 રાજ્યોમાં હાથ ધરાયેલા આ અભિયાનમાં કુલ 5.25 કરોડ (52.5 મિલિયન) મતદારોના નામ યાદીમાંથી દૂર કરવામાં આવ્યા છે. પંચના આ કડક વલણને કારણે મતદાર યાદી હવે પહેલા કરતા વધુ સચોટ અને પારદર્શક બની હોવાનું મનાય છે.
ક્યાં અને કેમ થયો આટલો મોટો ઘટાડો?
ચૂંટણી પંચના ડેટા અનુસાર, SIR પહેલા આ 12 રાજ્યોમાં કુલ 50.99 કરોડ મતદારો હતા, જે હવે ઘટીને 45.81 કરોડ થઈ ગયા છે. આ ઘટાડા પાછળનું મુખ્ય કારણ ડુપ્લિકેટ એન્ટ્રી અને મૃત મતદારો છે. તપાસ દરમિયાન જાણવા મળ્યું કે આશરે 1.28 કરોડ મતદારો એવા હતા જેમના નામ એક કરતા વધુ જગ્યાએ નોંધાયેલા હતા અથવા તેમની પાસે એક કરતા વધુ EPIC કાર્ડ હતા. આ ઉપરાંત, આશરે 69 લાખ મૃત મતદારોના નામ પણ યાદીમાંથી હટાવી દેવામાં આવ્યા છે.
ગુજરાત અને ઉત્તર પ્રદેશ ‘ટોપ’ પર
મતદારોની સંખ્યામાં ટકાવારીની દ્રષ્ટિએ ઘટાડો જોવામાં આવે તો આંદામાન અને નિકોબાર (16.6%) પ્રથમ ક્રમે છે. જોકે, મોટા રાજ્યોમાં ઉત્તર પ્રદેશ (13.2%) અને ગુજરાત (13.1%) માં સૌથી મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે. છત્તીસગઢ અને પશ્ચિમ બંગાળમાં પણ અનુક્રમે 11.3% અને 10.9% નામો દૂર થયા છે. બંગાળમાં આ મુદ્દો અત્યારે ગરમાયો છે, કારણ કે ત્યાં ચૂંટણીઓ ચાલી રહી છે.
2 કરોડ નવા યુવા લોહીની એન્ટ્રી
ભલે કરોડો નામો દૂર થયા હોય, પરંતુ લોકશાહીના આ પર્વમાં નવા ઉત્સાહનો પણ સંચાર થયો છે. પંચે આ જ અભિયાન દરમિયાન 2.01 કરોડ નવા મતદારોની નોંધણી કરી છે. આ એવા યુવાનો છે જેઓ પ્રથમ વખત મતાધિકારનો ઉપયોગ કરશે. આ ઉપરાંત, 3.14 કરોડ મતદારોના નામ એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ (સ્થળાંતરિત) કરવામાં આવ્યા છે.
બાકીના રાજ્યોનો વારો ક્યારે?
ઉત્તર પ્રદેશ માટે અંતિમ મતદાર યાદી ગઈકાલે એટલે કે 10 એપ્રિલના રોજ જાહેર કરવામાં આવી છે. હવે બાકી રહેલા 22 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં આ અભિયાન ચૂંટણીઓ પૂર્ણ થયા બાદ મે મહિનામાં હાથ ધરવામાં આવે તેવી શક્યતા છે. ચૂંટણી પંચના આ ‘ક્લીન-અપ’ મિશનથી બોગસ વોટિંગ પર લગામ આવશે તેવી આશા રાખવામાં આવી રહી છે.
વધુ માહિતી માટે તમે ચૂંટણી પંચની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર જઈને તમારા નામની ખાતરી કરી શકો છો.