નવી દિલ્હી : આધુનિક વિજ્ઞાન હવે હૃદય રોગ અને હાઈ કોલેસ્ટ્રોલ સામે લડવા માટે એક નવી અને ક્રાંતિકારી પદ્ધતિ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. દવાઓના દિગ્ગજ 'એલી લિલી' એ એક એવી જનીન ઉપચાર (Gene Therapy) વિકસાવી છે, જે દર્દીઓને દરરોજ લેવી પડતી કોલેસ્ટ્રોલની ગોળીઓમાંથી કાયમી મુક્તિ અપાવી શકે છે. 'VERVE-102' નામની આ નવી જનીન-સંપાદન ઉપચાર (Gene-editing therapy) એ પ્રારંભિક ટ્રાયલમાં ખૂબ જ આશાસ્પદ પરિણામો દર્શાવ્યા છે, જે હૃદય રોગની સારવારમાં ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે.
શું છે આ નવી જનીન ઉપચાર?
સામાન્ય રીતે હાઈ કોલેસ્ટ્રોલના દર્દીઓએ LDL (ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલ) ને નિયંત્રિત કરવા માટે સ્ટેટિન્સ જેવી દૈનિક ગોળીઓ લેવી પડે છે. પરંતુ આ નવી સારવાર આખી પ્રક્રિયાને બદલી નાખે છે. આ સારવારમાં શરીરને માત્ર એક ઇન્ટ્રાવેનસ (IV) ઇન્ફ્યુઝન આપવામાં આવે છે, જે સીધું લિવરમાં પહોંચીને 'PCSK9' નામના ચોક્કસ જનીનને કાયમી ધોરણે બંધ કરી દે છે. આ જનીન શરીરમાં LDL કોલેસ્ટ્રોલના ઉત્પાદન માટે જવાબદાર છે. પરિણામે, શરીર કુદરતી રીતે જ કોલેસ્ટ્રોલને નિયંત્રિત કરવામાં સક્ષમ બને છે.
પરિણામો કેવા રહ્યા?
ધ ન્યૂ ઇંગ્લેન્ડ જર્નલ ઓફ મેડિસિનમાં પ્રકાશિત થયેલા રિપોર્ટ મુજબ, હૃદય રોગનું ઊંચું જોખમ ધરાવતા 35 પુખ્ત વયના લોકો પર કરવામાં આવેલા ફેઝ-1b ટ્રાયલમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. સૌથી વધુ માત્રામાં આપવામાં આવેલી સારવારથી દર્દીઓના LDL કોલેસ્ટ્રોલના સ્તરમાં લગભગ 62% સુધીનો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો, જે 18 મહિના સુધી સ્થિર રહ્યો હતો. વૈજ્ઞાનિકો આ સારવારની સરખામણી એવા લોકો સાથે કરી રહ્યા છે જેઓ કુદરતી રીતે જ આનુવંશિક પરિવર્તન સાથે જન્મે છે, જેથી તેમને કોલેસ્ટ્રોલની સમસ્યા ક્યારેય થતી નથી.
ભવિષ્યની દિશા
જોકે, આ સારવાર અત્યારે પ્રાયોગિક તબક્કે છે અને હજુ સુધી તેને જાહેર ઉપયોગ માટે મંજૂરી મળી નથી. એલી લિલી અને વર્વ થેરાપ્યુટિક્સ હવે આ વર્ષના અંત સુધીમાં આના ફેઝ-2 ક્લિનિકલ ટ્રાયલ શરૂ કરવાની તૈયારી કરી રહ્યા છે. નિષ્ણાતો માને છે કે જો આગામી ટ્રાયલ પણ આટલી જ સફળ રહેશે, તો હૃદય રોગની સારવાર 'ક્રોનિક મેનેજમેન્ટ' (નિયમિત દવાઓ) માંથી બદલાઈને 'એક વખતની સારવાર' (One-time treatment) માં રૂપાંતરિત થઈ જશે.
આ શોધ માત્ર મેડિકલ સાયન્સ માટે જ નહીં, પરંતુ લાખો એવા દર્દીઓ માટે પણ આશીર્વાદ સમાન છે જેઓ જીવનભર દવાઓ પર નિર્ભર રહેવાને બદલે સ્વસ્થ જીવન જીવવાની ઝંખના રાખે છે.