નવી દિલ્‍હી તતા.૧૧: ભારતમાં, કોવિડ-૧૯ મહામારી દરમિયાન ઘરેથી કામ કરવું (WFH) હવે ફક્‍ત એક જરૂરિયાત નથી રહી; તે ધીમે ધીમે એક નવી કાર્ય સંસ્‍કૃતિ બની રહી છે. ઘરેથી કામ કરવાનો ટ્રેન્‍ડ ઝડપથી વિકસ્‍યો છે, ખાસ કરીને IT ક્ષેત્ર, સ્‍ટાર્ટઅપ્‍સ અને ડિજિટલ કંપનીઓમાં. વડા પ્રધાન નરેન્‍દ્ર મોદીની તાજેતરની અપીલને પગલે, આ વિષય પર ચર્ચા વધુ તીવ્ર બની છે. પીએમ મોદીએ લોકોને દેશ પર વધતા આર્થિક દબાણને ઘટાડવા માટે તેમના રોજિદા જીવનમાં નાના ફેરફારો કરવા વિનંતી કરી. તેમણે કોવિડ સમયગાળા દરમિયાન અપનાવવામાં આવેલી ઘરેથી કામ, ઓનલાઈન મીટિગ્‍સ અને વર્ચ્‍યુઅલ કોન્‍ફરન્‍સ જેવી પદ્ધતિઓને ફરીથી અપનાવવા માટે પણ હાકલ કરી. ચાલો ભારતમાં ઘરેથી કામ કરવાની વર્તમાન હદ અને તેનાથી કંપનીઓ અને કર્મચારીઓને કેવી રીતે ફાયદો થશે તેનું અન્‍વેષણ કરીએ...

NASSCOM (નેશનલ એસોસિએશન ઓફ સોફટવેર એન્‍ડ સર્વિસ કંપનીઝ) ના તાજેતરના અહેવાલો અનુસાર, ભારતના IT ક્ષેત્રમાં લગભગ ૭૦-૮૦% કર્મચારીઓ હજુ પણ હાઇબ્રિડ મોડેલમાં કામ કરી રહ્યા છે. ઓફિસમાં સંપૂર્ણપણે પાછા ફરતા લોકોની સંખ્‍યા નોંધપાત્ર રીતે ઓછી છે. નાના અને મધ્‍યમ કદના સ્‍ટાર્ટઅપ્‍સમાં રિમોટ-ફર્સ્‍ટ સંસ્‍કૃતિ વધી રહી છે, જેમાં ૪૦% થી વધુ કર્મચારીઓ સંપૂર્ણપણે ઘરેથી અથવા તેમના વતનથી કામ કરે છે.

કર્મચારીને શું ફાયદો થાય છેઃ દિલ્‍હી અથવા બેંગલુરુ જેવા શહેરમાં રહેતો સરેરાશ કર્મચારી મુસાફરી, બહાર જમવા અને ઔપચારિક વષાો પર દર મહિને રૂા.૧૦,૦૦૦ થી રૂા.૨૦,૦૦૦ બચાવે છે. વધુમાં, તેઓ ટ્રાફિકમાં દરરોજ ૨ થી ૪ કલાક વિતાવવાનું ટાળે છે.

કંપનીઓને શું ફાયદો થાય છેઃ મોટી ટેક કંપનીઓએ શોધી કાઢ્‍યું છે કે ઘરેથી કામ કરવાથી તેમના સંચાલન ખર્ચમાં ૨૫-૩૦% ઘટાડો થયો છે. તેમને મોટા ઓફિસ ભાડા, વીજળીના બિલ, પાણી અને ઘરકામ પર ખર્ચ કરવાની જરૂર નથી.

પર્યાવરણીય બચતઃ આંતરરાષ્ટ્રીય ઉર્જા એજન્‍સી (IEA) ના વિશ્‍લેષણ મુજબ, જો વિશ્વભરના લોકો અઠવાડિયામાં ત્રણ દિવસ ઘરેથી કામ કરે, તો વૈશ્વિક તેલની માંગમાં દરરોજ ૫૦૦,૦૦૦ બેરલનો ઘટાડો થઈ શકે છે, જેનાથી પ્રદૂષણમાં ઘટાડો થઈ શકે છે.

પ્રધાનમંત્રીની અપીલઃ પ્રધાનમંત્રીએ લોકોને સંઘર્ષને કારણે ભારત સામે આવી રહેલા આર્થિક દબાણને પહોંચી વળવા માટે તેમના રોજિદા જીવનમાં નાના ફેરફારો કરવા અપીલ કરી. તેમણે લોકોને શક્‍ય હોય ત્‍યારે મેટ્રો સેવાઓ, બસો અને અન્‍ય જાહેર પરિવહનનો ઉપયોગ કરવા વિનંતી કરી. તેમણે કારપૂલિગ અને માલ પરિવહન માટે રેલ્‍વેને પ્રાથમિકતા આપવા માટે પણ પ્રોત્‍સાહન આપ્‍યું. તેમણે ઇલેક્‍ટ્રિક વાહનોના ઉપયોગને પણ વિનંતી કરી. આનાથી વિદેશથી પેટ્રોલ અને ડીઝલ ખરીદવા પરનું દબાણ ઓછું થશે. COVID-૧૯ રોગચાળા દરમિયાન અપનાવવામાં આવેલી પદ્ધતિઓનો ઉલ્‍લેખ કરતા, મોદીએ કહ્યું કે ઘરેથી કામ, ઓનલાઈન મીટિગ્‍સ અને વર્ચ્‍યુઅલ કોન્‍ફરન્‍સનો ફરીથી ઉપયોગ કરી શકાય છે. આનાથી મુસાફરી ઓછી થશે, જેના પરિણામે બળતણની બચત થશે. તેમણે લોકોને હાલ પૂરતું વિદેશમાં રજાઓ અને ડેસ્‍ટિનેશન વેડિગ ટાળવાની અપીલ કરી. આનાથી વિદેશી ચલણનો નોંધપાત્ર પ્રવાહ બહાર જાય છે, જેનાથી દેશના વિદેશી અનામત પર દબાણ આવે છે.

તેમણે દેશના તમામ નાગરિકોને વિનંતી કરી કે જ્‍યાં સુધી ખૂબ જ જરૂરી ન હોય ત્‍યાં સુધી એક વર્ષ સુધી સોનું ન ખરીદો. આ સોનું ખરીદવા માટે નોંધપાત્ર વિદેશી વિનિમય ખર્ચની જરૂર પડે છે. જો ખરીદી ઓછી કરવામાં આવે તો આ નાણાં દેશમાં જ રહેશે અને રૂપિયાને ટેકો આપશે.

કેન્‍દ્ર સરકારના સૂત્રોના જણાવ્‍યા અનુસાર, ઈરાન યુદ્ધને કારણે વૈશ્વિક સ્‍તરે તેલ અને ગેસના પુરવઠામાં ભારે ઘટાડો થયો છે, જેના કારણે તેમના ભાવમાં અભૂતપૂર્વ વધારો થયો છે. પરિણામે, ભારત સરકાર સામાન્‍ય ગ્રાહકો માટે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ સ્‍થિર રાખવા માટે નોંધપાત્ર ખર્ચ કરી રહી છે. 

ખર્ચ                 માસિક ખર્ચ                     વર્કફ્રોમ હોમ પર કુલ બચત

પેટ્રોલ/ટ્રાવેલ       રૂા.૧૦,૦૦૦                   ૦                           રૂા. ૧૦,૦૦૦

બહારનું ખાવાનું     રૂા. ૪ થી ૬ હજાર             ૦                           રૂા. ૬૦૦૦

અન્‍ય ખર્ચ          રૂા. ૨૦૦૦                    રૂા. ૫૦૦ (વિજળી - નેટ)                                  રૂા.૧૫૦૦૦

કપડા - મેઇન્‍ટેનન્‍સ     રૂા.૩૦૦૦     રૂા.૫૦૦                                                                               રૂા.૨૫૦૦                                                                                                                                     કુલ રૂા. ૨૦,૦૦૦