ગાઝા સિટી : મધ્ય પૂર્વ (મિડલ ઈસ્ટ) ના ભૂરાજકારણમાંથી એક અત્યંત આઘાતજનક અને મોટા સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. પેલેસ્ટિનિયન ઇસ્લામિક જૂથ 'હમાસે' ગાઝા પટ્ટી પર છેલ્લા બે દાયકાથી ચાલી આવતી પોતાની શક્તિશાળી ગવર્નિંગ બોડી (શાસક સંસ્થા) નું સત્તાવાર રીતે વિસર્જન કરવાની જાહેરાત કરી દીધી છે. વર્ષ ૨૦૦૭ માં પોતાના હરીફ સંગઠન 'ફતાહ' ને લોહિયાળ સંઘર્ષમાં હરાવીને ગાઝા પર કબજો મેળવનાર હમાસનું આ પગલું આખા પ્રદેશમાં એક બહુ મોટો રાજકીય પલટો દર્શાવે છે.

આ ઐતિહાસિક નિર્ણય અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની મધ્યસ્થતાથી ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ માં ભારત અને વૈશ્વિક સ્તરે ચર્ચિત બનેલા 'હમાસ-ઇઝરાયેલ યુદ્ધવિરામ' ના સફળ અમલીકરણના મહિનાઓ બાદ લેવામાં આવ્યો છે. જોકે, હમાસે દૈનિક નાગરિક વહીવટ અને રોજબરોજના શાસનથી દૂર રહેવાની તૈયારી બતાવી દીધી છે, પરંતુ જૂથના સંપૂર્ણ નિઃશસ્ત્રીકરણ (શસ્ત્રો છોડવા) અને ગાઝાના લાંબા ગાળાના ભવિષ્ય જેવા અત્યંત જટિલ મુદ્દાઓ હજુ પણ વણઉકેલાયેલા જ રહ્યા છે.

ટેક્નોક્રેટ અલી શાથના નેતૃત્વવાળી સમિતિને સત્તાની સોંપણી

સમાચાર એજન્સી AFP ના અહેવાલો અનુસાર, હમાસની સરકારી કટોકટી સમિતિના વડા મોહમ્મદ અલ-ફરાએ પોતાના પદ પરથી ઔપચારિક રાજીનામું આપીને વર્તમાન ગવર્નિંગ બોડીને બરખાસ્ત કરી દીધી છે. હમાસના સરકારી મીડિયા કાર્યાલયના વડા ઇસ્માઇલ અલ-થવાબ્તાએ સ્પષ્ટ કર્યું કે, ગાઝાના સામાન્ય નાગરિકોની સુવિધા માટે સમગ્ર વહીવટ હવે 'ગાઝા વહીવટીતંત્રની રાષ્ટ્રીય સમિતિ' (NCAG) ને સોંપવામાં આવી રહ્યો છે. આ સમિતિની સ્થાપના ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ ના યુદ્ધવિરામ કરાર બાદ રચાયેલા એક વિશેષ શાંતિ બોર્ડ દ્વારા કરવામાં આવી હતી, જેનું નેતૃત્વ જાણીતા પેલેસ્ટિનિયન ટેક્નોક્રેટ અલી શાથ કરી રહ્યા છે.

હમાસના મુખ્ય પ્રવક્તા હાઝેમ કાસેમે આ વ્યૂહાત્મક પીછેહઠનું કારણ જણાવતા કહ્યું કે, "જૂથે ગાઝાના શાસનથી દૂર રહેવાનો નિર્ણય એટલા માટે લીધો છે જેથી પ્રદેશમાં ભવિષ્યમાં કોઈપણ પ્રકારની લશ્કરી કાર્યવાહી ચાલુ રાખવા માટે ઇઝરાયેલ પાસે કોઈ વાજબી બહાનુ કે આધાર ન રહે." હમાસે તાજેતરમાં કૈરો (ઇજિપ્ત) માં યોજાયેલી એક ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક દરમિયાન અન્ય પેલેસ્ટિનિયન જૂથોને પણ આ નિર્ણયની જાણ કરી હતી, જેનું તમામ પક્ષોએ સ્વાગત કર્યું છે. જોકે, ઇઝરાયેલના વિરોધને કારણે આ સમિતિ છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી ગાઝાની બહાર રહીને જ કામ કરી રહી હતી.

બીજા તબક્કાની વાટાઘાટો અટકી: ઇઝરાયેલનો ૭૦% ગાઝા પર કબજો

નાગરિક શાસન બદલાયું હોવા છતાં, ગાઝા યુદ્ધવિરામના બીજા તબક્કાની વાટાઘાટો હજુ પણ ગંભીર અવરોધોનો સામનો કરી રહી છે. કરારના પ્રથમ તબક્કા અંતર્ગત ઇઝરાયેલની જેલોમાં બંધ પેલેસ્ટિનિયનોના બદલામાં હમાસે પોતાના કબજામાં રહેલા બાકીના ઇઝરાયેલી બંધકોને મુક્ત કર્યા હતા.

બીજા તબક્કાની શરતો: આગામી યોજના મુજબ હમાસનું સંપૂર્ણ નિઃશસ્ત્રીકરણ થવાનું હતું અને ઇઝરાયેલી સૈન્ય ધીમે ધીમે ગાઝામાંથી બહાર નીકળવાનું હતું. પરંતુ વાસ્તવિક સ્થિતિ એ છે કે ઇઝરાયેલી દળોએ તાજેતરના મહિનાઓમાં પોતાની પકડ વધુ મજબૂત કરીને ગાઝાના લગભગ ૭૦ ટકા ભૌગોલિક ભાગ પર પોતાનું સૈન્ય નિયંત્રણ સ્થાપિત કરી દીધું છે.

હમાસનું અત્યારે પણ એવું વલણ છે કે જ્યાં સુધી ગાઝામાં એક સ્થિર અને કાયમી પેલેસ્ટિનિયન વહીવટીતંત્ર સંપૂર્ણપણે સ્થાપિત ન થઈ જાય, ત્યાં સુધી તેઓ પોતાના હથિયારો હેઠા મૂકશે નહીં. બીજી તરફ, ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુની સરકારે હમાસની સત્તામાં વાપસી અથવા રામલ્લાહ સ્થિત પેલેસ્ટિનિયન ઓથોરિટી (PA) દ્વારા તાત્કાલિક વહીવટ સંભાળવાની તમામ શક્યતાઓને સ્પષ્ટપણે નકારી કાઢી છે, જેના કારણે ગાઝાનું ભવિષ્ય હજુ પણ અનિશ્ચિતતાના વમળમાં છે.