લેહ : જાણીતા ઈજનેર, આબોહવા કાર્યકર્તા અને લદ્દાખના સમાજસુધારક સોનમ વાંગચુક પોતાના ટકાઉ જીવનશૈલી (સસ્ટેનેબલ લિવિંગ) ના વિચારો માટે વિશ્વભરમાં જાણીતા છે. તાજેતરમાં વિદ્યાર્થીઓના આંદોલનને સમર્થન આપવા અને ભૂખ હડતાળ બાદ હોસ્પિટલમાંથી રજા મળ્યા પછી, તેમનું લદ્દાખ સ્થિત અનોખું ઘર ફરી એકવાર વૈશ્વિક ચર્ચાના કેન્દ્રમાં આવ્યું છે. પરંપરાગત કાદવ-માટીના બાંધકામ અને મિનિમાલિસ્ટ ડિઝાઇનથી બનેલા આ નિવાસસ્થાનને લોકો શ્રદ્ધા અને કૌતુકથી "આદિવાસી ઘર" તરીકે ઓળખે છે.

સિમેન્ટ અને સ્ટીલને બદલે કાદવ-માટીની કુદરતી ગોદ:

આધુનિક શહેરોમાં બનતાં સિમેન્ટ અને સ્ટીલના કોંક્રીટના મકાનોથી વિપરીત, વાંગચુકનું આ ઘર સંપૂર્ણપણે લદ્દાખની પ્રાચીન બાંધકામ શૈલી પર આધારિત છે. તેની જાડી માટીની દિવાલો અને લાકડાનું છત કુદરતી થર્મલ બેરિયર તરીકે કામ કરે છે. પરિણામે, લદ્દાખના બળબળતા ઉનાળામાં ઘરની અંદર કુદરતી એસી જેવી ઠંડક રહે છે, જ્યારે શૂન્યથી નીચે તાપમાન જતાં કડકતી શિયાળાની રાતોમાં આ માટીની દિવાલો ઘરની ગરમીને બહાર જવા દેતી નથી.

લાકડા કે વીજળી વિના 'પેસિવ સોલર હિટીંગ' નો ચમત્કાર:

આ ઘરની સૌથી આશ્ચર્યજનક તકનીક તેની "પેસિવ સોલર હિટીંગ" સિસ્ટમ છે. વાંગચુકે ઘરમાં એક વિશેષ "કાળી દિવાલ" બનાવી છે, જેમાં પાણી ભરેલી બોટલો જડેલી છે. શિયાળાના તીવ્ર તડકામાં આ બોટલોનું પાણી કુદરતી રીતે ગરમ થાય છે. સૂર્યાસ્ત પછી જ્યારે તાપમાન માઈનસમાં જતું રહે, ત્યારે આ બોટલોમાંથી ગરમી ધીમે-ધીમે રૂમમાં મુક્ત થાય છે. આ ટેકનોલોજીના કારણે કડકતી ઠંડીમાં પણ લાકડા, કોલસા કે ઈલેક્ટ્રિક હીટર બાળ્યા વિના ઘર હૂંફાળું રહે છે.

પાણી વિનાનું ઈકો-ટોઈલેટ અને ઓર્ગેનિક ખેતી:

પર્યાવરણ પ્રત્યેની તેમની નિષ્ઠા આટલેથી જ નથી અટકતી. ઘરમાં ફ્લશિંગ શૌચાલયના બદલે શૂન્ય-કચરો (Zero-waste) વોટરલેસ ટોઈલેટ સિસ્ટમ છે, જેમાં માનવ કચરાને એકત્રિત કરીને તેનું કુદરતી ખાતરમાં રૂપાંતર કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત, ઘરની આસપાસ જ ગ્રીનહાઉસ અને સફરજનના બગીચા બનાવવામાં આવ્યા છે, જેથી લદ્દાખની ટૂંકી ખેતીની સીઝનમાં પણ ઓર્ગેનિક શાકભાજી અને ફળો ઉગાડીને આત્મનિર્ભર જીવન જીવી શકાય. લદ્દાખી પરંપરા મુજબ નીચી બેઠક વ્યવસ્થા અને ઓપન કિચન સાથે આ ઈકો-હાઉસ આધુનિક સુવિધાઓ અને પ્રાકૃતિક સુમેળનું ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.