લંડન, વૈશ્વિક સ્તરે બિઝનેસ અને ફાઇનાન્શિયલ ક્ષેત્રે ટોચનું સ્થાન ધરાવતી અગ્રણી કંપની પ્રાઇસવોટરહાઉસકૂપર્સ (PwC) દ્વારા મિડલ ઇસ્ટ ક્ષેત્રના બિઝનેસ ટ્રેન્ડ્સ અંગે તૈયાર કરવામાં આવેલી એક મહત્વપૂર્ણ થૉટ લીડરશિપ રિપોર્ટને લઈને હાલમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ભારે હોબાળો મચી ગયો છે. પ્રાપ્ત વિગતો અનુસાર, ગ્લોબલ કન્સલ્ટિંગ ક્ષેત્રની જાયન્ટ ગણાતી આ કંપનીએ આ રિપોર્ટના સંકલન અને લેખન માટે આધુનિક આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ ચેટબોટ ચેટજીપીટીનો વ્યાપક ઉપયોગ કર્યો હતો, પરંતુ આ પ્રક્રિયા દરમિયાન ન્યૂનતમ માનવ હસ્તક્ષેપ અથવા ફેક્ટ ચેકિંગ ન કરવાને કારણે રિપોર્ટમાં ગંભીર અને પાયાવિહોણી ભૂલો રહી ગઈ હતી. આ અહેવાલમાં એવી અનેક કાલ્પનિક માહિતીઓ, આંકડાઓ અને દાવાઓનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો જેનો વાસ્તવિક દુનિયા સાથે કે કોઈ આધારભૂત સ્રોત સાથે દૂરદૂર સુધી કોઈ નાતો ન હતો, જેના પગલે કંપનીને વિશ્વભરમાંથી આકરી ટીકાઓનો સામનો કરવો પડ્યો છે અને તેની વૈશ્વિક શાખને મોટો ફટકો પડ્યો છે.

આ સમગ્ર વિવાદની વિસ્તૃત પૃષ્ઠભૂમિ તપાસતા જાણવા મળે છે કે PwC એ વિશ્વની ચૌગઢી ટોચની એટલે કે 'બિગ ફોર' અકાઉન્ટિંગ અને પ્રોફેશનલ સર્વિસીસ ફર્મ્સમાં સ્થાન ધરાવે છે, જે કોર્પોરેટ ગ્રાહકો અને સરકારોને સચોટ નીતિગત સલાહ પૂરી પાડવા માટે જાણીતી છે. કંપની દ્વારા મિડલ ઈસ્ટના ગ્રાહકો અને ઉદ્યોગ સાહસિકોને આગામી સમયના ટેકનોલોજીકલ અને બિઝનેસ પ્રવાહોથી માહિતગાર કરવા માટે આ ખાસ રિપોર્ટ્સ તૈયાર કરવામાં આવ્યા હતા. જો કે, આ અહેવાલ જ્યારે પ્રકાશિત થઈને સાર્વજનિક થયો ત્યારે તેમાં રજૂ કરાયેલા ડેટા અને વ્યાપારી વિશ્લેષણો તદ્દન બનાવટી હોવાનું ઉજાગર થયું હતું. ટેકનિકલ નિષ્ણાતો અને વિશ્લેષકોએ જ્યારે આ રિપોર્ટની ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરી ત્યારે ચોંકાવનારો ખુલાસો થયો હતો કે આ સમગ્ર દસ્તાવેજ માનવ મગજ કે સત્તાવાર સંશોધન વગર સંપૂર્ણપણે એઆઈ સિસ્ટમ દ્વારા જનરેટ કરવામાં આવ્યો હતો.

આ ગંભીર ચૂક પાછળ ટેકનિકલ ભાષામાં 'એઆઈ હોલ્યુસિનેશન' (AI Hallucination) જવાબદાર હોવાનું નિષ્ણાતો જણાવી રહ્યા છે, જ્યાં આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ મોડેલ કોઈ પણ આધાર વગર પોતાની મેળે અવાસ્તવિક માહિતીને એકદમ સાચી અને પ્રમાણભૂત હોવાના દાવા સાથે રજૂ કરી દેતું હોય છે. આ ઘટનામાં પણ ચેટજીપીટી દ્વારા એવા અસંખ્ય ફેક્ટ્સ અને સંદર્ભો ઊભા કરવામાં આવ્યા હતા જે હકીકતમાં ક્યાંય અસ્તિત્વમાં જ ન હતા. કંપનીના સંબંધિત વિભાગો કે સંશોધકોએ આ આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ જનરેટેડ કન્ટેન્ટનું ઝીણવટપૂર્વક વેરિફિકેશન કે ક્રોસ-ચેકિંગ કરવાનું ટાળ્યું હતું, જેના કારણે આ તમામ કાલ્પનિક વાતો સીધી જ કંપનીના અંતિમ અને સત્તાવાર રિપોર્ટનો ભાગ બની ગઈ હતી અને તેના પ્રકાશન સાથે જ વિવાદનો વંટોળ ઊભો થયો હતો.

આ પ્રકરણ બાદ કોર્પોરેટ જગતમાં એઆઈ ટેકનોલોજીના મર્યાદિત અને સાવચેતીપૂર્વક ઉપયોગ અંગે ફરી એકવાર ગંભીર ચર્ચાઓ શરૂ થઈ ગઈ છે. ટેકનોલોજી અને ડેટા પ્રાઇવસીના નિષ્ણાતોએ સ્પષ્ટ ચેતવણી ઉચ્ચારી છે કે આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ એ ચોક્કસપણે એક અત્યંત શક્તિશાળી અને સમય બચાવનારું આધુનિક ટૂલ છે, પરંતુ તેના દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલી સામગ્રી પર ક્યારેય આંખ બંધ કરીને કે આંધળો વિશ્વાસ મૂકવો જોઈએ નહીં. ખાસ કરીને રિસર્ચ પેપર, મેડિકલ ડાયગ્નોસિસ, કાનૂની દસ્તાવેજો અને નાણાકીય વિશ્લેષણ જેવા અત્યંત સંવેદનશીલ ક્ષેત્રોમાં તો કોઈપણ પ્રકારના માનવ વેરિફિકેશન કે એક્સપર્ટ ઓડિટ વિના એઆઈ આધારિત ડેટાનો ઉપયોગ કરવો કંપનીઓ માટે આત્મઘાતી સાબિત થઈ શકે છે.

ભૂતકાળમાં પણ અનેક મોટી ટેક કંપનીઓ અને નાણાકીય સંસ્થાઓ દ્વારા એઆઈના આ પ્રકારે અતિશય અને અનિયંત્રિત ઉપયોગને કારણે શરમજનક પરિસ્થિતિઓનો સામનો કરવો પડ્યો છે, છતાં આ તાજેતરની ઘટનાએ કોર્પોરેટ સેક્ટરમાં કામ કરતી તમામ અગ્રણી ફર્મોને કડક બોધપાઠ આપ્યો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પ્રતિષ્ઠિત ઓડિટિંગ ફર્મ્સ હવે તેમના ઇન્ટરનલ રિપોર્ટિંગ અને પબ્લિકેશનની પ્રક્રિયાઓમાં વધુ કડક ગાઇડલાઇન્સ અને એઆઈ ગવર્નન્સ પોલિસી લાગુ કરવા માટે મજબૂર બન્યા છે, જેથી ભવિષ્યમાં આ પ્રકારની ગંભીર ક્ષતિઓ અને બદનામીથી બચી શકાય.

આ ગંભીર વિવાદ બાદ PwC દ્વારા સમગ્ર મામલાની આંતરિક તપાસના આદેશ આપવામાં આવ્યા છે અને ભવિષ્યમાં કોઈપણ થૉટ લીડરશિપ રિપોર્ટ બહાર પાડતા પહેલા તેના ગુણવત્તા નિયંત્રણ અને ડેટા ઓથેન્ટિકેશન માટે સખત પ્રોટોકોલ ગોઠવવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. હાલમાં કંપની પોતાના પ્રતિષ્ઠિત ગ્રાહકો અને બજારમાં ગુમાવેલો વિશ્વાસ પુનઃ પ્રાપ્ત કરવા માટે ડેમેજ કંટ્રોલની રણનીતિ પર કામ કરી રહી છે, જ્યારે આ ઘટના સમગ્ર વિશ્વના બિઝનેસ જગત માટે એક મોટો લાલ સંકેત બનીને રહી ગઈ છે.