ચંદીગઢ : હરિયાણામાં રવી પાકની મોસમ શરૂ થતાની સાથે જ ખેડૂતો અને સરકાર વચ્ચે ફરી એકવાર ઘર્ષણની સ્થિતિ સર્જાઈ છે. હરિયાણા સ્ટેટ એગ્રીકલ્ચર માર્કેટિંગ બોર્ડ દ્વારા ૨૮ માર્ચના રોજ બહાર પાડવામાં આવેલી નવી માર્ગદર્શિકાએ અનાજ બજારમાં પાક વેચવા આવતા ખેડૂતો માટે નિયમો સંપૂર્ણપણે બદલી નાખ્યા છે. નવા નિયમો મુજબ હવે ખેડૂતોએ પાક વેચવા માટે માત્ર નોંધણી જ નહીં, પરંતુ ડિજિટલ વેરિફિકેશનના અનેક તબક્કાઓમાંથી પસાર થવું પડશે.
નવા નિયમોમાં શું છે ફેરફાર?
સરકારે પાક ખરીદીની પ્રક્રિયામાં ત્રણ મુખ્ય શરતો ઉમેરી છે:
૧. 'મેરી ફસલ મેરા બ્યોરા' પોર્ટલ પર પાકની ફરજિયાત નોંધણી.
૨. ખેડૂતનું બાયોમેટ્રિક વેરિફિકેશન (ફિંગરપ્રિન્ટ અથવા અન્ય ઓળખ દ્વારા).
૩. 'ઈ-ખરીદ' એપ દ્વારા જે વાહનમાં પાક લાવવામાં આવ્યો હોય તેના નંબરની નોંધણી.
સરકારનો તર્ક: પારદર્શિતા અને છેતરપિંડી પર લગામ
રાજ્ય સરકારનું કહેવું છે કે આ પગલાં કૃષિ ક્ષેત્રમાં થતી છેતરપિંડી રોકવા માટે લેવામાં આવ્યા છે. ઘણીવાર પાડોશી રાજ્યોના વેપારીઓ હરિયાણાના ખેડૂતોના નામે પોતાનો પાક વેચી જતા હોય છે, જેના કારણે સ્થાનિક ખેડૂતોને નુકસાન થાય છે. બાયોમેટ્રિક અને ડિજિટલ નોંધણીથી માત્ર અસલી ખેડૂતોને જ લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ (MSP) નો લાભ મળશે અને સમગ્ર પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા આવશે.
ખેડૂતોનો વિરોધ: "આ તો બ્યુરોક્રેટિક જંજાળ છે"
બીજી તરફ, ખેડૂતો આ નવા નિયમોને એક જટિલ વહીવટી માળખું ગણાવી રહ્યા છે. ખેડૂત સંગઠનોનું કહેવું છે કે મંડળીઓમાં ઈન્ટરનેટની અછત અને સર્વર ડાઉન થવાની સમસ્યાઓ વચ્ચે બાયોમેટ્રિક વેરિફિકેશન કરવું અત્યંત મુશ્કેલ છે. આનાથી ખરીદીની પ્રક્રિયા ધીમી પડી જાય છે, જેના કારણે ખેડૂતોને લાંબો સમય રાહ જોવી પડે છે. ખેડૂતોને ડર છે કે આ મુશ્કેલીઓને કારણે તેઓ મજબૂરીમાં ખાનગી વેપારીઓને નીચા ભાવે પાક વેચવા મજબૂર બનશે અને MSP મેળવવાનું અશક્ય બની જશે.
હાલમાં હરિયાણાની અનેક મંડળીઓમાં ખેડૂતોએ આ ડિજિટલ નિયમોનો વિરોધ શરૂ કર્યો છે. સરકાર અને ખેડૂતો વચ્ચેનો આ ગતિરોધ રવી પાકની ખરીદી પર કેવી અસર કરે છે અને શું સરકાર આ નિયમોમાં કોઈ છૂટછાટ આપશે, તે આવનારા દિવસોમાં સ્પષ્ટ થશે.