તા. ૧૨ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૩ ગુરૂવાર
સ્માર્ટફોનને કારણે દુનિયામાં ઓછા બાળકો પેદા થઇ રહ્યા છેઃ જન્મદર ઘટી રહ્યો છે
ચોંકાવનારો અભ્યાસઃ સોશ્યલ મીડિયા બદલી રહ્યું છે જીવન
નવી દિલ્હી તા.૧૮: વિશ્વભરના ઘણા દેશોમાં એક મોટી સમસ્યા ઝડપથી વધી રહી છે. લોકો પહેલા કરતા ઓછા બાળકો પેદા કરી રહ્યા છે. ઘણા દેશોમાં પરિસ્થિતિ એવી બની ગઈ છે કે વસ્તી ધીમે ધીમે ઘટી રહી છે.પહેલાં એવું માનવામાં આવતું હતું કે આના મુખ્ય કારણો ફુગાવો, નોકરીનું દબાણ, નાના ઘરો અને બદલાતી જીવનશૈલી છે. પરંતુ હવે, સંશોધન એક નવો અને આﾍર્યજનક ખૂણો જાહેર કરી રહ્યું છે. વૈજ્ઞાનિકો અને સંશોધકો એ સમજવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે કે શું સ્માર્ટફોન અને સોશિયલ મીડિયા પણ ઘટતા જન્મ દરનું મુખ્ય કારણ છે.
ફાઇનાન્સિયલ ટાઇમ્સના એક અહેવાલ મુજબ, વિશ્વના બે તૃતીયાંશથી વધુ દેશોમાં જન્મ દર સ્થિર વસ્તી જાળવવા માટે જરૂરી માનવામાં આવતા સ્તરથી નીચે આવી ગયો છે.
સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, ઘણા દેશોમાં, લોકો હવે જૂની પેઢીને બદલવા માટે પૂરતા બાળકો પેદા કરી રહ્યા નથી. આ સમસ્યા દક્ષિણ કોરિયા, જાપાન, ચીન, યુરોપ અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ જેવા દેશોમાં પહેલાથી જ અસ્તિત્વમાં હતી, પરંતુ હવે આ વલણ લેટિન અમેરિકા, મધ્ય પૂર્વ અને એશિયાના ઘણા દેશોમાં ઝડપથી દેખાઈ રહ્યું છે.
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે છેલ્લા ૧૦-૧૫ વર્ષોમાં જન્મ દરમાં અચાનક ઘટાડો ફક્ત આર્થિક પરિબળો દ્વારા સમજાવી શકાય નહીં. સંશોધકો માને છે કે સ્માર્ટફોન અને સોશિયલ મીડિયાએ લોકોની જીવનશૈલી બદલી નાખી છે.
લોકો હવે ઓછા સામાજિક બની રહ્યા છે. સંબંધો વધુ મુશ્કેલ બની રહ્યા છે, અને એકલતા વધી રહી છે. આ આખરે લગ્ન અને બાળકો પર અસર કરી રહ્યું છે.
4G ઇન્ટરનેટ નેટવર્કની રજૂઆત પછી યુએસ અને યુકેના ડેટાની તપાસ કરવામાં આવી હતી. તેમાં જાણવા મળ્યું છે કે જ્યાં ઝડપી મોબાઇલ ઇન્ટરનેટ પહેલા ઉપલબ્ધ હતું ત્યાં જન્મ દર વધુ ઝડપથી ઘટ્યો છે. સંશોધકો કહે છે કે સ્માર્ટફોનના આગમન સાથે, યુવાનોએ વધુ સમય ઓનલાઈન વિતાવ્યો છે, જેનાથી સામ-સામે વાતચીત ઓછી થઈ ગઈ છે.
નિષ્ણાંતો કહે છે કે ડેટિગ, મિત્રતા અને સંબંધોનો નોંધપાત્ર ભાગ હવે સ્ક્રીન સુધી મર્યાદિત છે. લોકો સોશિયલ મીડિયા પર સતત બીજાઓના સંપૂર્ણ જીવનને જોઈ રહ્યા છે, જેના કારણે સંબંધો પ્રત્યેની તેમની અપેક્ષાઓ બદલાઈ રહી છે. ઘણા લોકો લાંબા ગાળાના સંબંધો ટાળી રહ્યા છે. સિગલ યુવાનોની સંખ્યા પણ વધી રહી છે.
ફાઇનાન્સિયલ ટાઇમ્સના અહેવાલમાં એમ પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે પહેલા, જન્મ દરમાં ઘટાડો થયો હતો કારણ કે પરિણીત યુગલોને ઓછા બાળકો હતા. પરંતુ હવે, સૌથી મોટું કારણ સંબંધોનો અભાવ છે. આનો અર્થ એ છે કે મોટી સંખ્યામાં લોકો લગ્ન અથવા લાંબા ગાળાના સંબંધો સુધી પહોંચી રહ્યા નથી.
જોકે, નિષ્ણાતો આ માટે ફક્ત સ્માર્ટફોનને જવાબદાર માનતા નથી. મોંઘા રહેઠાણ, નોકરીનું દબાણ, બાળકોના શિક્ષણનો ખર્ચ અને ભવિષ્ય વિશેનો ભય પણ મુખ્ય પરિબળો છે. ઘણા દેશોમાં, યુવાનોને કાયમી નોકરીઓ અને ઘરો શોધવામાં મુશ્કેલી પડી રહી છે. પરિણામે, તેઓ લગ્ન કરવાનો અને બાળકો પેદા કરવાનો નિર્ણય મુલતવી રાખી રહ્યા છે.
સોશિયલ મીડિયાની અસર માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર પણ જોવા મળી રહી છે. અસંખ્ય અહેવાલોમાં જણાવાયું છે કે સતત સ્ક્રીન સમય એકલતા, તણાવ અને હતાશામાં વધારો કરી રહ્યો છે. આ લોકોના સામાજિક જીવનને અસર કરી રહ્યો છે.
કેટલાક દેશોમાં સરકારો આ ઘટતા જન્મ દરને રોકવા માટે ભંડોળ પણ પૂરું પાડી રહી છે. જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયા જેવા દેશો નાણાકીય સહાય, કરવેરા રાહતો અને અન્ય બાળ સહાય કાર્યક્રમો આપી રહ્યા છે. તેમ છતાં, જન્મ દરમાં કોઈ નોંધપાત્ર સુધારો જોવા મળ્યો નથી. નિષ્ણાતો કહે છે કે માત્ર નાણાકીય સહાયથી સમસ્યાનો ઉકેલ આવશે નહીં, કારણ કે વાસ્તવિક પરિવર્તન લોકોની જીવનશૈલી અને સામાજિક વર્તનથી આવ્યું છે.(
(3:06 PM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
