અંકારા : વૈશ્વિક રાજકારણ અને અત્યાધુનિક હથિયારોની ખરીદીને લઈને પશ્ચિમ એશિયાના બે કટ્ટર હરીફ દેશો તુર્કી અને ઇઝરાયલ ફરી એકવાર સામસામે આવી ગયા છે. અમેરિકા દ્વારા તુર્કીને સુપરસોનિક F-35 સ્ટીલ્થ ફાઇટર જેટ અને તેના સંબંધિત સૈન્ય ઘટકો વેચવાની સંભાવના પર ઇઝરાયલે આકરો વાંધો ઉઠાવ્યો હતો. આ ટીકાનો જડબાતોડ જવાબ આપતા તુર્કીએ મંગળવારે ઇઝરાયલી દાવાઓને સખત શબ્દોમાં નકારી કાઢ્યા છે. તુર્કીના વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઇઝરાયલના આ આક્ષેપો એ અંકારાની વધતી સૈન્ય તાકાત વિરુદ્ધ ચલાવવામાં આવી રહેલા એક સુઆયોજિત "ખોટી માહિતી અને પ્રોપગેન્ડા" અભિયાનનો ભાગ છે.

નેતન્યાહુના વાંધા સામે તુર્કીનો પલટવાર

આ વિવાદની શરૂઆત ત્યારે થઈ જ્યારે ઇઝરાયલના વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ એવા અહેવાલો પર ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી કે વોશિંગ્ટન તુર્કીને આ ઘાતક સ્ટીલ્થ વિમાન સપ્લાય કરવા માટે આગળ વધી રહ્યું છે. ઇઝરાયલ અને ગ્રીસ બંને માને છે કે આ ડીલથી મિડલ ઇસ્ટમાં સૈન્ય શક્તિનું સંતુલન જોખમાશે. આગામી હાઈ-પ્રોફાઈલ નાટો (NATO) સમિટ પહેલા જારી કરેલા એક સત્તાવાર નિવેદનમાં તુર્કીએ સીધો નેતન્યાહુ પર પ્રહાર કરતા કહ્યું કે, "નેતન્યાહુ અને ગુનામાં તેમના ભાગીદારો વૈશ્વિક સ્તરે થઈ રહેલી પોતાની ટીકાઓથી દુનિયાનું ધ્યાન હટાવવા માટે આ પ્રકારના પાયાવિહોણા અને ગણતરીપૂર્વકના આક્ષેપો લગાવી રહ્યા છે."

રશિયન લિંક અને ટ્રમ્પ ફેક્ટર

વિશ્વના સૌથી અદ્યતન ફાઇટર જેટ્સમાં ગણાતા F-35 પ્રોજેક્ટમાં તુર્કી શરૂઆતમાં અમેરિકાની સાથે સહભાગી દેશ તરીકે સામેલ હતું. જોકે, તુર્કીએ રશિયા પાસેથી 'S-400 હવાઈ સંરક્ષણ પ્રણાલી' ખરીદતા અમેરિકા નારાજ થયું હતું અને તેને આ પ્રોગ્રામમાંથી બહાર કરી દીધું હતું. પરંતુ હવે બદલાયેલા વૈશ્વિક પરિદ્રશ્યમાં અને અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથે તુર્કીના રાષ્ટ્રપતિ રેસેપ તૈયપ એર્દોગનના ગાઢ સંબંધોને કારણે આ સંરક્ષણ સોદો ફરી જીવંત થવાની અટકળો તેજ બની છે. જો આ ડીલ મંજૂર થાય તો નાટો સાથી તરીકે તુર્કી માટે આ એક બહુ મોટી રાજદ્વારી અને લશ્કરી જીત ગણાશે.

ગાઝા યુદ્ધ બાદ સંબંધોમાં ખાટાશ વધી

એક સમયે પશ્ચિમ એશિયામાં મજબૂત વ્યાપારી અને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી ધરાવતા તુર્કી અને ઇઝરાયલ વચ્ચે છેલ્લા બે દાયકામાં સંબંધો ખૂબ જ વણસ્યા છે. ખાસ કરીને ૭ ઓક્ટોબર ૨૦૨૩ ના રોજ હમાસના હુમલા બાદ શરૂ થયેલા અને હજુ પણ ચાલુ રહેલા ગાઝા યુદ્ધે આ બંને દેશો વચ્ચેની ખાઈને વધુ ઊંડી કરી દીધી છે. અંકારા અને તેલ અવીવ વારંવાર પ્રાદેશિક સુરક્ષા મુદ્દાઓ પર આમને-સામને આવી જાય છે, જેની સીધી અસર હવે આંતરરાષ્ટ્રીય ડિફેન્સ ડીલ્સ પર પણ જોવા મળી રહી છે.