નવી દિલ્‍હીઃ તા.૨૫: દેશમાં LPG ગ્રાહકોની સંખ્‍યામાં એક દાયકા કરતાં વધુ સમયમાં પ્રથમ વખત ઘટાડો થયો છે. આ વર્ષના એપ્રિલથી ઓગસ્‍ટ દરમિયાન, દેશમાં ન્‍ભ્‍ઞ્‍ વાપરતા ઘરોની સંખ્‍યામાં આશરે ૬.૨ મિલિયનનો ઘટાડો થયો છે. ઈરાન યુદ્ધને કારણે પુરવઠામાં વિક્ષેપ પડ્‍યો હતો, જેના કારણે તેલ કંપનીઓને નવા જોડાણો બંધ કરવા અને હાલના જોડાણોને સમાયોજિત કરવા પડ્‍યા હતા. ચ્‍વ્‍ ના એક અહેવાલમાં પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયના ડેટાનો ઉલ્‍લેખ કરવામાં આવ્‍યો છે.

માહિતી અનુસાર, દેશમાં સક્રિય સ્‍થાનિક LPG ગ્રાહકોની સંખ્‍યા એપ્રિલની શરૂઆતમાં ૩૩૩.૯ મિલિયનથી ઘટીને સપ્‍ટેમ્‍બરની શરૂઆતમાં ૩૨૭.૭ મિલિયન થઈ ગઈ છે. ગરીબ પરિવારો માટે શરૂ કરાયેલ ઉજ્જવલા યોજના હેઠળ ગ્રાહકોની સંખ્‍યા પણ આશરે ૬૦૦,૦૦૦ ઘટીને ૧૦૫.૭ મિલિયન થઈ ગઈ છે.

LPGગ્રાહકોની સંખ્‍યામાં ઘટાડો એવા સમયે થયો છે જ્‍યારે ઈરાન યુદ્ધને કારણે ગલ્‍ફ ક્ષેત્રમાંથી ન્‍ભ્‍ઞ્‍ પુરવઠો મર્યાદિત હતો. યુદ્ધ પહેલા, આ પ્રદેશ ભારતની કુલ આયાતમાં આશરે ૯૦% હિસ્‍સો ધરાવતો હતો. ઉદ્યોગ અધિકારીઓએ જણાવ્‍યું હતું કે પુરવઠાની અછત વચ્‍ચે, તેલ માર્કેટિગ કંપનીઓએ ઘરોને નવા LPG કનેક્‍શન આપવાનું બંધ કરી દીધું છે.

વધુમાં, તેલ કંપનીઓએ નિષ્‍ક્રિય ગ્રાહકોને દૂર કરવા માટે આધાર-આધારિત બાયોમેટ્રિક ચકાસણીનો આશરો લીધો છે. ભારતમાં LPG ગ્રાહકોની સંખ્‍યા છેલ્‍લા દાયકામાં સતત વધી રહી છે. ૨૦૧૫-૧૬ ની શરૂઆતમાં સક્રિય LPG ગ્રાહકોની સંખ્‍યા ૧૪૮.૬ મિલિયનથી વધીને ચાલુ નાણાકીય વર્ષની શરૂઆતમાં ૩૩૩.૯ મિલિયન થઈ ગઈ છે.

૨૦૧૮-૧૯ સુધીના ચાર વર્ષોમાં વૃદ્ધિ ૧૧.૯ % થી ૧૯.૬% સુધીની હતી, પરંતુ ગ્રાહકોની કુલ સંખ્‍યા વધતાં તે લગભગ ૫્રુ કે તેથી ઓછી થઈ ગઈ. આ નાણાકીય વર્ષમાં, ગ્રાહકોની સંખ્‍યામાં ૧% ઘટાડો થયો છે. સરકાર LPG માળખાગત સુવિધાઓ ધરાવતા વિસ્‍તારોમાં LPGગ્રાહકોને કુદરતી ગેસ તરફ સ્‍વિચ કરવા માટે પણ પ્રોત્‍સાહિત કરી રહી છે.

શહેરની ગેસ કંપનીઓએ આ નાણાકીય વર્ષમાં જુલાઈ સુધી આશરે ૦.૬ મિલિયન LPG ગ્રાહકો ઉમેર્યા છે, જેનાથી કુલ સંખ્‍યા ૧૭.૫ મિલિયન થઈ છે. LPGતરફ સ્‍વિચ કરનારા ૬.૨ મિલિયન ગ્રાહકોમાંથી PNG ગ્રાહકોનો હિસ્‍સો લગભગ છઠ્ઠો ભાગ છે. દક્ષિણ ભારતમાં ૨.૬૩ મિલિયન LPG ગ્રાહકોનો સૌથી મોટો ઘટાડો જોવા મળ્‍યો. પﾍમિ ભારતમાં ૧.૬૨ મિલિયનનો ઘટાડો જોવા મળ્‍યો, અને ઉત્તર ભારતમાં ૧.૫ મિલિયનનો ઘટાડો જોવા મળ્‍યો.

પૂર્વ ભારતમાં ૩.૪ મિલિયન ગ્રાહકોનો ઘટાડો જોવા મળ્‍યો. સપ્‍ટેમ્‍બરની શરૂઆતમાં, ઉત્તર ભારતમાં ૯૯.૩ મિલિયન LPG ગ્રાહકો સાથે સૌથી વધુ LPGગ્રાહક આધાર હતો. ત્‍યારબાદ દક્ષિણ ભારતમાં ૭૯.૮ મિલિયન, પﾍમિ ભારતમાં ૬૮.૩ મિલિયન અને પૂર્વ ભારતમાં ૬૭.૫ મિલિયનનો ઘટાડો જોવા મળ્‍યો.